حمایت شکننده آمریکا از تایوان
دنیای اقتصاد: حمایت ایالات متحده از تایوان با تزلزل و شکنندگی روبهرو شده است. دونالد ترامپ اگرچه در انتخابات میاندورهای شکست سنگینی خورده، اما ردپای سیاستهای او و تواناییاش در ایجاد بحرانهای بینالمللی همچنان پابرجاست.
به گزارش خبرنگار گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، حمایت ایالات متحده از تایوان با تزلزل و شکنندگی روبهرو شده است. دونالد ترامپ اگرچه در انتخابات میاندورهای شکست سنگینی خورده، اما ردپای سیاستهای او و تواناییاش در ایجاد بحرانهای بینالمللی همچنان پابرجاست.
وضعیت سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه در هالهای از ابهام است، رویکرد واشنگتن در قبال مسئله اوکراین و روسیه با چالشها و انتقادهایی همراه است و تنشها با کوبا نیز همچنان به قوت خود باقی است.
در این میان اما سایه ابهامی سنگین بر سر آینده تایوان افکنده شده است. مکس هستینگز در یادداشت اخیر خود در بلومبرگ، با واکاوی این پرونده پیچیده یادآور میشود که ترامپ بهار گذشته با توصیف فروش تسلیحات به این قطب اصلی تولید نیمهرسانای جهان به عنوان یک «برگ چانهزنی بسیار خوب»، موجی از نگرانی را در میان ساکنان این جزیره و اهالی سیلیکونولی به راه انداخت. در واقع هدف او استفاده از این جزیره به عنوان اهرمی برای چانهزنی با چین بود.
با اینکه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، در ماه مه به کمیته روابط خارجی سنا اطمینان داد که سیاست تاریخی حمایت از تایوان تغییری نکرده، اما ناظران و رهبران پکن سرنخها را از زبان شخص رئیسجمهور میگیرند. اظهارات ترامپ نشان میدهد که اگر امتیازات مناسبی دریافت کند، تمایل دارد این جزیره را وجهالمصالحه قرار دهد.
تراشههایی که سرنوشتساز شدند
تایوان به لطف صنعت پیشرفته تراشهسازی خود که شرکت «تیاسامسی» نماد آن است، به عنصری کلیدی در منافع ملی آمریکا بدل شده است. دو کارشناس مسائل آسیا که سابقه حضور در دولت بایدن را دارند، در شماره اخیر نشریه فارنافرز نوشتند که سیگنالهای متناقض دولت ترامپ در قبال تایوان میتواند پیامدهای سنگینی به همراه داشته باشد.
گمانهزنیها حاکی از آن است که کاخ سفید ممکن است در پی توافقی تجاری با شی جینپینگ باشد که در آن مسئله تایوان مورد معامله قرار گیرد. پکن نیز با مشاهده رویکرد متغیر رهبر آمریکا نسبت به سرنوشت این جزیره، تزلزل استراتژیک واشنگتن و چالشهای سیاسی در داخل آمریکا، ممکن است با قاطعیت بیشتری عمل کند.
علاوه بر این، ترامپ متحدان سنتی اروپایی را نیز از خود رانده و بعید است در صورت بروز رویارویی بر سر تایوان، آنها حمایت معناداری از واشنگتن داشته باشند. ورود به درگیری با چین در کنار رئیسجمهوری که مشورتگریز است و بدون هشدار مسیر عوض میکند، اقدامی پرخطر ارزیابی میشود.
ژاپن، کره جنوبی و استرالیا تنها شرکای مهمی هستند که ممکن است در صورت اقدام نظامی چین به کمک واشنگتن بیایند، اگرچه همین حمایت هم چندان قطعی نیست.
به نظر میرسد ترامپ علاقهای به دفاع اصولی از وضعیت تایوان ندارد. او معتقد است مردم این جزیره در فاصله دوری از آمریکا زندگی میکنند و تصمیماتش درباره آنها صرفاً با سبکوسنگین کردن منافع اقتصادی تعیین میشود.
این تناقض قابلتوجهی است که تمایل آمریکا برای حمایت از تایوان در زمانی کاهش یافته که اهمیت اقتصادی این جزیره به اوج تاریخی خود رسیده است. تایوان اکنون پنجمین شریک تجاری بزرگ آمریکاست. برآوردهای بلومبرگ نشان میدهد که قطع دسترسی به تراشههای تایوانی میتواند تولید ناخالص داخلی آمریکا را در یک سال بیش از ۳درصد کاهش دهد و تولید جهانی الکترونیک پیشرفته را نیز تا ۶۰ درصد پایین بیاورد که تأثیر چشمگیر و مخربی بر اقتصاد غرب خواهد داشت.
در همین حال چین در جلب نظر کشورهای در حال توسعه برای ارائه سیستمهای هوش مصنوعی خود پیشرفت کرده است. محصولات رقیب آمریکایی محدودیتهای استفاده دارند که اگرچه از نگاه سازندگانشان امنیت بیشتری دارند، اما با نظارت سختگیرانه بر عملکرد کاربر همراه است. مدلهای آمریکایی پیشرفتهاند، اما دیپلماسی چین چابکتر و حسابشدهتر پیش میرود.
درگیری اخیر شرکت انویدیا در یک پرونده جنجالی نیز عامل جدیدی را وارد معادله کرده است. امیدهای دولت ترامپ برای برتری در هوش مصنوعی بر گسترش تولید ابرتراشهها از طریق مشارکت انویدیا با تیاسامسی استوار است. مشکل اینجاست که با وجود طراحی تراشهها توسط انویدیا، ساخت بخش عمده آنها در تیاسامسی انجام میشود. شاید در یک دهه آینده جایگاه تایوان به عنوان قطب جهانی تولید تغییر کند، اما در حال حاضر نیمهرساناهای این جزیره برای غولهای هوش مصنوعی آمریکا حیاتی هستند.
معمای جغرافیا و سایه جنگ
حتی اگر چالشهای انویدیا زنگ بیدارباشی برای کاخ سفید باشد، تایوان همچنان در موقعیت حساسی قرار دارد. ابزارهای نظامی به اندازه اراده سیاسی اهمیت دارند و جغرافیا را نمیتوان تغییر داد. تایوان در نزدیکی چین و دور از آمریکاست.
هستینگز یادآور میشود که در جریان بحران موشکی کوبا در سال ۱۹۶۲، رفتار مسکو و عقبنشینی نهایی آن تحت تأثیر این واقعیت بود که کوبا فقط ۹۰ مایل با فلوریدا فاصله داشت و آمریکاییها برتری جغرافیایی داشتند.
این وضعیت درباره تایوان کاملاً برعکس است. چین با تشدید مانورهای دریایی نشان میدهد که میتواند این جزیره را با محاصره و فشارهای سایبری در تنگنا قرار دهد. در صورت وقوع درگیری، زرادخانه موشکی آمریکا تحلیل رفته و بازسازی آن سالها زمان میبرد، بهویژه آنکه بیشتر تجهیزات سنگین نیروی دریایی واشنگتن از جمله ناوهای هواپیمابر در خاورمیانه مستقر شدهاند.
رهبران چین رویکردی قاطع دارند و از ضعف و تردید رقبا بهره میبرند. شی جینپینگ اوایل امسال با متقاعد کردن کاخ سفید به توقف فروش ۱۴ میلیارد دلاری تسلیحات به تایوان در ازای وعدههای تجاری، یک دستاورد دیپلماتیک کسب کرد. توماس رایت، استراتژیست شورای امنیت ملی در دولت بایدن، معتقد است واشنگتن باید شفافیت خود را در برخورد با پکن احیا کرده و با تسلیح مجدد تایوان، ایده دفاع از خود را باورپذیر کند.
با این حال هستینگز پیشبینی میکند که در دهه آینده تایوان وارد مرحله جدیدی از روابط با چین خواهد شد، چه این رابطه به ادغام بینجامد و چه نینجامد.
حمایت آمریکا نامطمئن باقی خواهد ماند و این ابهام به حدی است که مقامات تایوان نمیتوانند آینده خود را بر اساس آن برنامهریزی کنند. حتی پس از پایان دوره ترامپ نیز بعید است آمریکا تمایلی به ورود به یک درگیری نظامی به خاطر تایوان داشته باشد.
با این حال تفاوت بزرگی میان آینده دور و وضعیت کنونی وجود دارد. از نگاه هستینگز، سرنوشت تاریخی تایوان هرچه باشد، در چند سال آینده معامله بر سر این جزیره برای موقعیت آمریکا یک خطای راهبردیاست. بنابراین تجهیز تایوان برای دفاع از خود، ضرورتی فوری است.
اگر چین بتواند بدون اقدام نظامی به هدف خود برسد، نیازی به درگیری نخواهد بود. اما رهبران دو قدرت بزرگ به دنبال دستاوردهای ملموس هستند. از این رو خطر یک رویارویی همچنان واقعی است و تزلزل در سیاستهای واشنگتن این خطر را دوچندان میکند.
تعهد به ثبات و نظم، کلید جلوگیری از تنشهاست. تنها زمانی که دولت آمریکا به جای دامن زدن به بحرانها، این هدف را بپذیرد، شرایط جهانی باثباتتر خواهد شد.
متحدان آمریکا نگراناند که این کشور سیاستهای متزلزل خود در خاورمیانه و اوکراین را ادامه دهد. اما پرخطرترین اقدام، ارسال پیامهای متناقضی است که میتواند پکن را به اقدام علیه تایوان ترغیب کند.
به باور هستینگز، ترامپ باید در مذاکرات خود روشن کند که تراشههای تایوان برای اقتصاد آمریکا آنقدر حیاتی هستند که این جزیره قابل معامله نیست و هرگونه اقدام نظامی با واکنش مواجه خواهد شد. تنها با چنین شفافیتی است که میتوان از یک رویارویی بزرگ در سالهای پیش رو جلوگیری کرد.


