آرایش ضد نتانیاهو در کنست
دنیایاقتصاد: اولین جلسه پارلمان اسرائیل (کنست) روز سهشنبه (۱۹آبان) سوگند یاد کرد. این در حالی است که ائتلاف اپوزیسیون (ضد نتانیاهو) اکثریت را در اختیار دارد و اهرم فشاری بر کنست بهدست آورده است. «ایزابل کرشنر» در گزارشی برای نیویورکتایمز نوشت، آغاز به کار کنست نقطهآغازی برای یک دوره پرفرازونشیب از چانهزنیهای سیاسی است. نتایج انتخابات ماه گذشته نه برای ائتلاف آیزنکوت و نه برای ائتلاف راستگرای افراطی نتانیاهو، مسیر روشنی برای رسیدن به قدرت باقی نگذاشته است. با این حال، نتانیاهو تا زمان تشکیل کابینه جدید بهعنوان «نخستوزیر سرپرست» در سمت خود باقی خواهد ماند؛ اما برگزاری اولین جلسه کنست چند اتفاق مهم را به دنبال دارد.
اول اینکه، برخی از متحدان اصلی و یهودی آیزنکوت از تشکیل کابینه که متکی بر حمایت احزاب عربتبار اسرائیل باشد شانه خالی کردهاند. بدون آنها، بلوک آیزنکوت از اکثریت ۶۱کرسی لازم برای تشکیل یک کابینه باثبات محروم خواهد بود. مساله دومی که بر مراسم ادای سوگند سایه افکند، میزان دوام و طول عمر این پارلمان است. اگر تلاشها برای تشکیل کابینه در هفتههای آینده به شکست بینجامد، کنست بهطور خودکار منحل خواهد شد و اسرائیلیها برای دور دوم انتخابات به پای صندوقهای رأی خواهند رفت. به گفته مقامات حزبی، بلوک ضد نتانیاهو قصد دارد از اکثریت خود در پارلمان استفاده کند تا حتی بدون وجود یک کابینه مستقر، کنترل قوه مقننه را بهدست گیرد. در همین راستا، نخستین گام، به دست گرفتن کنترل دستور کار کنست از طریق برکناری رئیس پارلمان، «امیر اوهانا» (از وفاداران به نتانیاهو) خواهد بود. آنها همچنین قصد دارند کمیسیونهای کلیدی پارلمان را تشکیل دهند تا طرحها و لوایح قانونی را پیش ببرند.
«جدعون راهات»، استاد علوم سیاسی در دانشگاه عبری اورشلیم، گفت که بهدست گرفتن کنترل پارلمان بهعنوان گام نخست «یک تحرک منطقی» است. حزب «یاشار» (متعلق به آیزنکوت) اعلام کرد که یکی از چهرههای ارشد خود یعنی «متان کاهانا»، را برای سمت ریاست پارلمان نامزد میکند. کاهانا وزیر سابق امور مذهبی اسرائیل است. او پیش از ورود به سیاست، بهعنوان خلبان جنگنده «اف ۱۶» خدمت کرده و با درجه سرهنگ دومی بازنشسته شده است. او در کابینه ائتلافی «بنت – لاپید» (۲۰۲۱-۲۰۲۲) بهعنوان وزیر امور مذهبی خدمت کرد. او نماینده طیف مذهبی-صهیونیست مدرن است؛ جریان سیاسی و مذهبی که بر ادغام مذهب با زندگی مدرن، خدمت در ارتش و همکاری با جریانهای مختلف سیاسی تاکید دارد.
حزب یاشار همچنین نامزدهای دیگری را برای پستهای کمیسیونها اعلام کرد که شامل چهرههای ارشد از سایر احزاب بلوک ضد نتانیاهو میشد. یاشار اعلام کرد که رؤسای احزاب یهودی در این بلوک توافق کردهاند «آویگدور لیبرمن» (وزیر جنگ سابق و رهبر حزب «اسرائیل خانه ما») را به عنوان رئیس کمیسیون پرنفوذ امور خارجه و دفاعی نامزد کنند. آنها همچنین توافق کردند که «لیران آویشار بن-هورین»، عضو حزب «با هم» به رهبری نفتالی بنت را به عنوان رئیس کمیسیون بودجه و دارایی نامزد کنند. یک مشاور سیاسی که خواست نامش فاش نشود، گفت که نمایندگان مخالف نتانیاهو در حال حاضر مشغول بحث درباره طرحهای قانونی احتمالی هستند که میتواند برخی از جنجالیترین قوانین تصویبشده توسط کابینه او را لغو کند. به گفته این مشاور، طرح احتمالی دیگری که در حال بررسی است، محدودیت دو دورهای برای سمت نخستوزیری است، هرچند این قانون نمیتواند به گذشته تسری یابد و بنابراین بر نتانیاهو (طولانیترین نخستوزیر تاریخ اسرائیل) تاثیری نخواهد داشت.
پارلمان تازه انتخابشده اسرائیل شامل ۳۳زن و دهها نماینده جدید است. جوانترین عضو، یوناتان شالو ۲۴ ساله از حزب «با هم» است که نمایندگی نیروهای ذخیره ارتش را بر عهده دارد؛ کسانی که خواستار پایان دادن به معافیتهای گسترده مردان یهودی ارتدوکس افراطی از خدمت سربازی هستند. این معافیتها یکی از مسائل کلیدی در انتخابات ماه گذشته بود.
«استیون شی یر» هم در گزارشی برای رویترز نوشت، آیزنکوت در ابتدا تا ۶دسامبر فرصت دارد کابینه را تشکیل دهد، اما میتواند خواستار تمدید دو هفتهای این مهلت تا ۲۰دسامبر شود. گزینههای او شامل تلاش برای تشکیل یک کابینه اقلیت با حمایت احزاب عرب؛ کشاندن احزاب ارتدوکس افراطی به اردوگاه خود بهرغم سالها خصومت متقابل؛ یا تشکیل یک کابینه وحدت با نتانیاهو است. هر سه مسیر با موانع بسیار بزرگی روبهرو هستند. احزاب ارتدوکس افراطی اعلام کردهاند که به کابینهای به رهبری آیزنکوت نخواهند پیوست.