عقب‌نشینی مس بورسی
دنیای اقتصاد - علی قاسمی : بازار مس ایران در معاملات هفته گذشته نشانه‌هایی از تعدیل تقاضا را بروز داد. در عرضه یکشنبه ۱۷ آبان، هر کیلوگرم مس کاتد با میانگین قیمت ۳میلیون و ۱۳ هزار تومان معامله شد که نسبت به هفته قبل ۴.۱درصد کاهش داشت. همزمان، رقابت خریداران برای تصاحب این محصول نیز فروکش کرد و فاصله قیمت معامله‌شده با نرخ پایه به ۱۲.۷درصد رسید؛ رقمی که در اوج معاملات مهرماه نزدیک به ۲۹درصد بود. این عقب‌نشینی در شرایطی اتفاق افتاده که قیمت مس در بازارهای جهانی نیز تحت فشار قرار گرفته است. با این حال، تحولات بازار فیزیکی چین تصویر متفاوتی ارائه می‌کند. افزایش بی‌سابقه پرمیوم نقدی مس در شانگهای و کاهش محسوس موجودی انبارها نشان می‌دهد که افت قیمت‌های جهانی به معنای برطرف شدن محدودیت عرضه نیست.
فروکش کردن هیجانات در بورس
ملی صنایع مس ایران در عرضه ۱۷ آبان، مجموع ۳هزار تن مس کاتد را در بورس کالا عرضه کرد که تمام حجم آن به فروش رسید. با این حال، بررسی قیمت‌های کشف‌شده نشان می‌دهد تمایل خریداران برای پرداخت مبالغ بالاتر از نرخ پایه کاهش یافته است. قیمت پایه این محصول به ۲میلیون و ۶۷۵ تومان رسید که نسبت به هفته قبل ۱.۶درصد کمتر بود. میانگین قیمت معامله نیز حدود ۱۲.۷درصد بالاتر از نرخ پایه قرار گرفت.
مقایسه این وضعیت با معاملات مهرماه، تغییر رفتار خریداران را آشکارتر می‌کند. در ۱۲مهر، مس کاتد با میانگین قیمت حدود ۳میلیون و ۲۵۰هزار تومان معامله شد و رقابت خریداران به ۲۸.۹درصد رسید. از آن زمان تاکنون، شدت رقابت تقریبا به نصف کاهش یافته است. این روند در نسبت تقاضا به عرضه نیز مشهود است. این نسبت که در پنجم مهرماه به ۱.۷ رسیده بود، در عرضه اخیر به حدود ۱.۲۱ کاهش یافت. به بیان دیگر، اگرچه مجموع سفارش‌ها همچنان از حجم عرضه بیشتر است، اما دیگر خبری از رقابت سنگین ماه‌های گذشته نیست. تعدیل قیمت تنها به کاتد محدود نمانده است. در بازار مفتول نیز میانگین قیمت در جلسه معاملاتی ۱۱آبان به حدود ۳میلیون و ۳۳۹هزار تومان رسید که نسبت به اوج ۱۴ مهرماه ۶.۸درصد کاهش نشان می‌دهد. از آنجا که مفتول یکی از مواد اولیه اصلی تولید سیم و کابل است، افت قیمت آن می‌تواند نشانه‌ای از تعدیل هزینه تامین مواد اولیه در بخش پایین‌دستی زنجیره مس باشد.
دلار؛ منجی مس
یکی از نکات قابل‌توجه در بررسی روند قیمت مس داخلی، فاصله میان تغییرات ریالی و دلاری این فلز است. از چهارم مرداد تا هفدهم آبان، قیمت مس کاتد در بورس کالا حدود ۴۳درصد افزایش یافت. در همین بازه، نرخ دلار آزاد نیز از ۱۸۶هزار و ۵۰۰تومان به ۲۶۴هزار و ۹۰۰تومان رسید که رشد ۴۲درصدی را نشان می‌دهد. نزدیکی این دو نرخ رشد حاکی از آن است که افزایش قیمت ریالی مس در این دوره، بیش از آنکه ناشی از رشد ارزش دلاری فلز باشد، تحت‌تاثیر افزایش نرخ ارز قرار داشته است. محاسبه قیمت معاملات بر مبنای دلار آزاد(نزدیک به دلار کاتد معامله شده در بورس کالا) نیز این موضوع را تایید می‌کند. ارزش دلاری هر تن مس کاتد در عرضه چهارم مرداد حدود ۱۱هزار و ۳۲۶دلار بود و در معامله هفدهم آبان به حدود ۱۱هزار و ۳۷۸دلار رسید. بنابراین، با وجود رشد ۴۳درصدی قیمت ریالی، ارزش دلاری مس داخلی طی این سه ماه تقریبا ثابت مانده است.
این موضوع از منظر مقایسه با بازار جهانی نیز اهمیت دارد. در پانزدهم آبان، قیمت مس در بورس فلزات لندن به حدود ۱۳هزار و ۶۶۳دلار در هر تن رسید. در مقابل، معادل دلاری قیمت معامله‌شده مس ایران با نرخ دلار آزاد حدود ۱۱هزار و ۳۷۸دلار بود. بر این اساس، مس داخلی حدود ۱۷درصد پایین‌تر از نرخ لندن معامله شده است. البته هزینه حمل، عوارض، شرایط قراردادهای صادراتی و نرخ ارز دریافتی صادرکنندگان در این مقایسه لحاظ نشده است و نمی‌توان تمام این فاصله را حاشیه سود بالقوه صادرات دانست. عملکرد ماهانه ملی صنایع مس ایران نیز بخشی از اثر تحولات بازار را منعکس می‌کند. درآمد شرکت در مهرماه به حدود ۷۷هزار و ۷۲میلیارد تومان رسید. این رقم نسبت به مهر سال گذشته ۱۶۴درصد افزایش، اما در مقایسه با شهریور ۶.۴درصد کاهش داشت. بنابراین، با وجود رشد قابل‌توجه درآمد سالانه، روند ماهانه فروش از شتاب کمتری برخوردار شده است.
کمبود مس در برابر افت قیمت‌ها
بازار جهانی مس در هفته گذشته دو نشانه متفاوت ارائه کرد. در بازارهای مالی، قیمت‌ها تحت‌تاثیر نگرانی از چشم‌انداز تقاضا و کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های پرریسک قرار گرفتند. قیمت مس در بازار کامکس حدود ۳.۷درصد افت کرد و به ۶.۲۲دلار به ازای هر پوند رسید. در بورس فلزات لندن نیز این فلز در مسیر ثبت یکی از ضعیف‌ترین عملکردهای هفتگی خود از مارس قرار گرفت. بخشی از فشار موجود به نگرانی‌ها درباره ارزش‌گذاری شرکت‌های فناوری و چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی و مراکز داده مربوط می‌شد؛ تحولاتی که می‌توانند انتظارات از رشد تقاضای آتی فلزات صنعتی را تحت‌تاثیر قرار دهند. با این حال، وضعیت بازار فیزیکی چین با روند معاملات مالی همخوانی ندارد. در ششم نوامبر، پرمیوم نقدی مس کاتد در شانگهای به ۲هزار و ۶۱۵یوآن در هر تن رسید که بالاترین رقم ثبت‌شده در تاریخ این بازار است. پرمیوم واردات مس در بندر یانگشان نیز با ثبت ۲۱۰دلار در هر تن به رکورد جدیدی رسید.
همزمان، موجودی کاتد چین که توسط موسسه SMM پایش می‌شود، به حدود ۶۲هزار و ۶۰۰تن کاهش یافته است؛ درحالی‌که این رقم در دوره مشابه سال گذشته ۱۳۴هزار و ۴۰۰تن بود. موجودی انبارهای بورس شانگهای نیز در یک هفته بیش از ۲۴درصد کاهش یافت و به ۳۳هزار و ۸۴۸تن رسید. این ارقام از محدودیت قابل‌توجه عرضه فیزیکی در بازار چین حکایت دارند. بخشی از این وضعیت به تغییر مسیر تجارت جهانی مس مربوط می‌شود. انتظار اعمال تعرفه بر واردات مس تصفیه‌شده در آمریکا، انگیزه انتقال محموله‌ها به این کشور را افزایش داده است؛ به‌طوری‌که بیش از ۷۰درصد موجودی بورس فلزات لندن در انبارهای آمریکایی قرار دارد. در سوی دیگر، واردات کاتد چین طی ۹ماه نخست سال۲۰۲۶ حدود ۱۶درصد کاهش یافته و تعمیرات یازده واحد ذوب چینی در اکتبر نیز تولید داخلی را حدود ۳درصد پایین آورده است.
برای بازار ایران، اهمیت این تحولات به امکان بهره‌برداری از تقاضای خارجی بازمی‌گردد. رکورد پرمیوم واردات در چین می‌تواند انگیزه بیشتری برای ارسال محموله‌های مس به این کشور ایجاد کند؛ به‌ویژه آنکه فاصله قیمت داخلی با نرخ لندن نیز از منظر دلاری قابل‌توجه است. با این حال، هزینه حمل، محدودیت‌های تجاری و شرایط تسویه مالی تعیین می‌کنند که چه میزان از این اختلاف قیمت در نهایت به صادرکننده ایرانی برسد. بازار مس در مقطع فعلی از کاهش شتاب رقابت و تعدیل قیمت‌های مرجع تاثیر پذیرفته است؛ اما رکوردهای بازار فیزیکی چین نشان می‌دهد محدودیت عرضه جهانی همچنان پابرجاست. از این رو، عرضه ۲۴آبان بورس کالا اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت. تداوم افت قیمت جهانی در کنار ثبات دلار می‌تواند به کاهش بیشتر قیمت پایه منجر شود؛ اما استمرار پرمیوم‌های بالای چین، همچنان عاملی برای حمایت از تقاضای صادراتی و قیمت مس در ادامه مسیر خواهد بود.
