معمای آیزنکوت
دنیای اقتصاد : «گادی آیزنکوت»، رئیس ستاد کل سابق ارتش اسرائیل، یکی از رقبای جدی نتانیاهو در انتخابات روز سه‌شنبه جاری است. «دیوید ام.هالبیفنگر» و «ناتان اودنهایمر» در گزارش دیروز جمعه در نیویورک‌تایمز نوشتند، از نگاه آیزنکوت ۶۶ساله، نتانیاهو اسرائیل را در جنگ‌های ابدی گرفتار کرده است. آیزنکوت استدلال می‌کند که یهودیان افراطی در حال یورش به روستاهای فلسطینی در کرانه باختری هستند؛ جنایتکاران سازمان‌یافته شهروندان عرب را به قتل می‌رسانند و نیروهای ذخیره ارتش بارها و بارها به خدمت فراخوانده می‌شوند؛ زیرا ارتدوکس افراطی (حریدی‌ها) از سربازی شانه خالی می‌کنند.
گزارشگران نیویورک‌تایمز او را «منتقد جدی نتانیاهو» می‌نامند. درحالی‌که نتانیاهو در میان طبقه نخبگان اشکنازی قدس [اورشلیم] بزرگ شده است، آیزنکوت محصول مناطق حاشیه‌ای است. او در طبریا در شمال، از والدینی مهاجر و مراکشی‌تبار متولد شد و در شهر کارگرنشین ایلات در جنوب رشد یافت. او نخستین مزراحی (یهودی تبار خاورمیانه‌ای/شمال آفریقا) خواهد بود که احتمالا به مقام نخست‌وزیری خواهد رسید. مزراحی‌ها تقریبا نیمی از یهودیان اسرائیل و بخش عمده‌ای از بدنه رأی سنتی نتانیاهو را تشکیل می‌دهند (دنیای‌اقتصاد در گزارش‌های متعددی نه تنها به آیزنکوت بلکه به انتخابات اسرائیل پرداخته است از جمله در گزارش‌های «آیزنکوت؛ کابوس بی‌بی»؛ «شبه بن‌بست کنست ۲۶»؛ «آیا نتانیاهوهای جدید در راهند؟»؛ «تغییر مهره‌ها بدون تغییر پارادایم»؛ «معادله کنست در دست اعراب تاج بخش»؛ «تبدیل الحاق خزنده به انقلاب شهرک‌سازی»).
ایهود باراک، نخست‌وزیر سابق که در سال۱۹۹۹ پس از شکست نتانیاهو، آیزنکوت را به‌عنوان منشی نظامی خود انتخاب کرد، در مورد او می‌گوید: «گادی شاید یک سخنور با فصاحت نباشد، اما کسی هم نخواهد بود که دیگر رهبران جهان از او مانند نتانیاهو به‌عنوان یک دروغگو یاد کنند.» آیزنکوت در مراتب تیپ گولانی ارتقا یافت. او در سال۲۰۰۳ و در اوج انتفاضه دوم، فرماندهی کرانه باختری را بر عهده گرفت. با بازداشت مبارزان فلسطینی و شتاب بخشیدن به ساخت دیواری که اسرائیل را از کرانه باختری جدا می‌کرد، او به پایان دادن به انتفاضه کمک کرد. فلسطینی‌های کرانه باختری که نیویورک‌تایمز با آنها مصاحبه کرد، او را در مقایسه با نتانیاهو، «شر به‌مراتب کوچک‌تری» توصیف کردند.
آیزنکوت همچنین با فراخوان‌های راست‌گرایان برای مجازات دسته‌جمعی فلسطینی‌ها مخالفت کرد. با این حال، او در قبال حزب‌الله سرسخت‌تر بود. در سال۲۰۰۸، او «دکترین ضاحیه» را مطرح کرد که خواستار بازدارندگی از طریق پاسخ دادن به حملات با ویرانی گسترده بود؛ درست همان‌طور که اسرائیل در سال۲۰۰۶ در حومه ضاحیه بیروت انجام داد. او همچنین به آرامی دعوت‌های مکرر برای شام با نتانیاهو را رد کرده است. در سال۲۰۱۷، هنگامی که نیروهای ارتش تخلیه یک شهرک غیرقانونی در کرانه باختری را با حکم دادگاه آغاز کردند، نتانیاهو به آیزنکوت گفت عملیات را متوقف کند. آیزنکوت از او خواست دستور را مکتوب کند و تایید دادستان کل را بگیرد. نتانیاهو عقب‌نشینی کرد.
حضور آیزنکوت در کابینه نتانیاهو کوتاه بود. او به همراه گانتس، پنج روز پس از ۷اکتبر به کابینه پیوست؛ اما فقط ۸ماه دوام آورد. او نتانیاهو را فردی متزلزل توصیف می‌کند و می‌گوید پس از ۷اکتبر «مثل برگ درخت می‌لرزید.» آیزنکوت در ژوئن۲۰۲۴ استعفا داد. سال گذشته، او حزب جدیدی به نام «یاشار» تاسیس کرد. او قول داده آنچه را که «تروریست‌های یهودی» در کرانه باختری می‌نامد ریشه‌کن کند، کانون‌های کوچک غیرقانونی را برچیند، فشار اسرائیل بر تشکیلات خودگردان فلسطین را بردارد و مجوزهای کار را برای ورود بسیاری از فلسطینی‌ها به اسرائیل دوباره صادر کند. او همچنین تلاش‌ها برای الحاق کرانه باختری با حدود ۳میلیون فلسطینی‌اش را متوقف خواهد کرد. چنین دیدگاه‌هایی باعث شده نتانیاهو به اسرائیلی‌های راست‌گرا بگوید که آیزنکوت اجازه تشکیل یک کشور فلسطینی را خواهد داد. با این حال، آیزنکوت کشور فلسطینی را در افق نمی‌بیند. کل برنامه آیزنکوت شامل محدودیت دوره نخست‌وزیری؛ اعزام حریدی‌ها به سربازی؛ الزامی کردن کلاس‌های ریاضی، انگلیسی و علوم حتی در مدارس مذهبی؛ نگارش چیزی است که اسرائیل هرگز نداشته است: یک قانون اساسی.
