صدرنشینی گواهی خودرو در ماه مهر
دنیای اقتصاد - علی قاسمی : بازار گواهی‌های سپرده کالایی بورس کالا در مهرماه، ماهی متفاوت را برای دارایی‌های مختلف رقم زد؛ هفتمین ماه سال۱۴۰۵ در حالی با صدرنشینی گواهی خودرو و محصولات زنجیره آهن و فولاد به پایان رسید، که فلزات پایه رشد قابل‌توجهی را تجربه کردند و نقره برخلاف جریان عمومی بازار، بازدهی منفی به ثبت رساند. در این میان، فاصله بازدهی گواهی سپرده خودرو با سایر دارایی‌ها بیش از هر چیز جلب توجه می‌کرد؛ به‌طوری‌که این گواهی با رشد ۴۳درصدی در صدر جدول ایستاد و گندله سنگ‌آهن و میلگرد نیز با بازدهی‌های نزدیک به آن، رتبه‌های بعدی را به خود اختصاص دادند. در سوی دیگر بازار، رشد قیمت سکه و شمش طلا محدودتر بود و گواهی سپرده نقره با افت یک‌درصدی، تنها دارایی منفی فهرست شد. این اختلاف بازدهی نشان می‌دهد که در کنار تحولات عمومی اقتصاد، ویژگی‌های هر کالا، وضعیت عرضه و تقاضا و شرایط معاملاتی آن نیز در تعیین مسیر قیمت‌ها اهمیت دارد.
خودرو و فولاد پیشتاز شدند
بازار گواهی‌های سپرده کالایی در مهرماه با برتری محسوس خودرو و محصولات زنجیره آهن و فولاد همراه شد. در میان ۱۱دارایی بررسی‌شده، بازدهی‌ها از منفی یک تا مثبت ۴۳درصد متغیر بود؛ دامنه‌ای که از تفاوت قابل‌توجه عملکرد ابزارهای کالایی حکایت دارد. در این میان، گواهی سپرده خودرو با رشد ۴۳درصدی بیشترین بازدهی ماهانه را ثبت کرد و در صدر جدول قرار گرفت.
قیمت این گواهی از حدود ۸۱۹هزار تومان در پایان شهریور به یک‌میلیون و ۱۷۴هزار تومان در پایان مهر رسید. رشد ۱۸درصدی دلار در کنار جاماندگی بازار خودرو از تحولات قیمتی، از جمله عواملی بود که در این روند اهمیت داشت. در نتیجه، گواهی وانت کرمان‌خودرو توانست عنوان پربازده‌ترین دارایی فهرست را به خود اختصاص دهد.
در بخش محصولات صنعتی، گواهی سپرده گندله سنگ‌آهن با رشد ۴۰درصدی در جایگاه دوم قرار گرفت. قیمت این دارایی به ۲۲هزار تومان به ازای هر کیلو افزایش یافت. گواهی سپرده میلگرد نیز با بازدهی ۳۸درصدی، یکی دیگر از برندگان اصلی مهرماه بود و قیمت آن به بیش از ۱۱۳هزار تومان رسید. این دو محصول در کنار خودرو، بیشترین رشد قیمت را در میان دارایی‌های بررسی‌شده ثبت کردند.
هم‌زمانی افزایش قیمت گندله و میلگرد، توجه‌ها را به تحولات زنجیره آهن و فولاد جلب می‌کند؛ زنجیره‌ای که قیمت محصولات آن علاوه بر هزینه مواد اولیه، از وضعیت تولید، تقاضای داخلی، محدودیت‌های انرژی و چشم‌انداز بازارهای صادراتی اثر می‌پذیرد. در چنین شرایطی، تغییر انتظارات درباره هزینه تولید یا دسترسی به بازارهای فروش می‌تواند بر ارزیابی فعالان بازار از قیمت محصولات فولادی اثر بگذارد.
گواهی سپرده پسته نیز با بازدهی ۲۸درصدی در جمع دارایی‌های پربازده مهرماه قرار گرفت. قیمت این گواهی به ۳.۵میلیون تومان در پایان مهر رسید؛ عملکرد پسته در کنار رشد خودرو و محصولات صنعتی نشان می‌دهد که افزایش قیمت‌ها به یک گروه کالایی محدود نمانده است. با این حال، وضعیت عرضه محصول، کیفیت، زمان برداشت و شرایط تقاضا نیز از جمله متغیرهایی هستند که می‌توانند در ارزیابی روند این بازار اهمیت داشته باشند.
فلزات پایه در مسیر صعود
در میان فلزات پایه، گواهی سپرده کاتد مس با رشد ۲۵درصدی پیشتاز بود. قیمت این دارایی در پایان مهرماه به ۳.۵میلیون تومان رسید. گواهی سپرده شمش روی نیز با افزایش ۱۶درصدی همراه شد در مقابل، رشد قیمت شمش سرب به ۸درصد محدود ماند و گواهی سپرده قیر نیز با بازدهی ۶درصدی، عملکردی ضعیف‌تر از سایر دارایی‌های صنعتی ثبت کرد.
تفاوت بازدهی این محصولات نشان می‌دهد که نمی‌توان روندی یکسان برای همه فلزات و کالاهای صنعتی در نظر گرفت. هر یک از این بازارها از ترکیب متفاوتی از عوامل عرضه و تقاضا اثر می‌پذیرند و حتی در شرایطی که جهت کلی قیمت‌ها صعودی است، شدت افزایش قیمت می‌تواند میان محصولات مختلف تفاوت محسوسی داشته باشد.
در بازار جهانی، مس از چشم‌انداز تقاضای مرتبط با برقی‌سازی، توسعه شبکه‌های برق و گسترش مراکز داده حمایت می‌شود. با این حال، نگرانی درباره وضعیت فعالیت صنعتی چین، هزینه تولید و روند تقاضای کوتاه‌مدت همچنان از متغیرهای اثرگذار بر این فلز به شمار می‌رود. در بازار داخلی نیز ارزیابی عملکرد گواهی سپرده مس بدون توجه به شرایط معاملات و تغییرات نرخ ارز تصویر کاملی از روند قیمت ارائه نمی‌دهد.
در مقابل، بازدهی پایین‌تر سرب و قیر نشان می‌دهد که افزایش قیمت‌ها در مهرماه به یک اندازه به همه دارایی‌های صنعتی منتقل نشده است. تفاوت در ساختار بازار، شرایط مصرف، ویژگی‌های تولید و میزان ارتباط هر کالا با تحولات بازار جهانی می‌تواند در شکل‌گیری این اختلاف نقش داشته باشد.
طلا بالاتر از نقره ایستاد
در گروه فلزات گران‌بها، گواهی تمام سکه بهار آزادی و گواهی سپرده شمش روی هر دو بازدهی ۱۶درصدی را ثبت کردند؛ با این تفاوت که قیمت سکه از حدود ۲۳۵میلیون تومان به ۲۷۳میلیون رسید گواهی سپرده شمش طلا با رشد ۱۳درصدی در رتبه بعدی قرار گرفت و قیمت آن به ۳۵میلیون و ۹۸۷ هزار تومان(معادل طلای ۲۴عیار) رسید.
در سوی دیگر، گواهی سپرده نقره با افت یک‌درصدی تنها دارایی منفی جدول بود. قیمت این گواهی از ۵۰۱هزار تومان در پایان شهریور به ۴۹۸هزار تومان در پایان مهر کاهش یافت. این عملکرد در شرایطی رقم خورد که بازار جهانی فلزات گران‌بها در روزهای پایانی اکتبر با فشار فروش مواجه شد. افزایش نگرانی‌ها از تداوم نرخ‌های بهره بالا در آمریکا و اثر تورمی رشد قیمت انرژی، بر انتظارات سرمایه‌گذاران اثر گذاشت و زمینه نوسان قیمت طلا و نقره را فراهم کرد.
با این حال، عملکرد گواهی‌های داخلی با تغییرات قیمت جهانی فلزات گران‌بها یکسان نیست. تغییرات نرخ ارز، شرایط معاملات داخلی و فاصله قیمت ابزارهای معاملاتی از ارزش دارایی پایه نیز می‌تواند بر بازدهی ماهانه آنها اثر بگذارد. از همین رو، مقایسه بازدهی گواهی شمش طلا، سکه و نقره بدون توجه به تفاوت ساختار بازار و دارایی پایه آنها ممکن است به برداشت ناقصی از رفتار سرمایه‌گذاران منجر شود.
بررسی عملکرد گواهی‌های سپرده در مهرماه نشان می‌دهد که با وجود صعود قیمت بیشتر دارایی‌ها، بازار از روندی یکدست پیروی نکرد. خودرو با بازدهی ۴۳درصدی در صدر قرار گرفت و گندله سنگ‌آهن و میلگرد نیز به‌ترتیب با رشد ۴۰ و ۳۸درصدی، فاصله اندکی با آن داشتند. پسته و کاتد مس نیز بازدهی‌های ۲۸ و ۲۵ درصدی را ثبت کردند؛ درحالی‌که رشد شمش سرب و قیر به کمتر از ۱۰درصد محدود ماند و نقره افت قیمت را تجربه کرد.
مهرماه برای گواهی‌های سپرده کالایی بورس کالا با پیشتازی خودرو، گندله و میلگرد به پایان رسید. دامنه بازدهی‌ها از منفی یک تا مثبت ۴۳درصد نشان می‌دهد که حتی در یک دوره صعودی، انتخاب دارایی می‌تواند تفاوت چشم‌گیری در نتیجه سرمایه‌گذاری ایجاد کند. در چنین بازاری، شناخت ویژگی‌های هر گواهی و بررسی عوامل اختصاصی موثر بر قیمت آن، در کنار توجه به روند بازارهای جهانی، اهمیت بیشتری از اتکا به رشد عمومی قیمت‌ها دارد.
