تبدیل «الحاق خزنده» به «انقلاب شهرک‌سازی»
دنیای‌اقتصاد: هیچ کابینه‌ای در عمر رژیم اسرائیل به اندازه کابینه فعلی، تسریع در توسعه شهرک‌سازی‌ها را با این حد از تهاجم پیش نبرده است؛ به طوری یک «انقلاب شهرک‌سازی» در کرانه باختری اشغالی رخ‌داده تا فکر ایجاد یک کشور مستقل فلسطینی را برای همیشه دفن کند. انتخابات ۲۷اکتبر (۵ آبان) ممکن است باعث روی کار آمدن کابینه دیگری شود، اما صرف‌نظر از نتیجه آن، این تغییرات عمیق در کرانه باختری به‌سختی قابل‌بازگشت خواهند بود. «جرمی دایموند»، «زینه سیفی» و دیگران در گزارش دیروز چهارشنبه در سی‌ان‌ان نوشتند، شهرک «اش کودش» یکی از آن ۱۰۰ و اندی شهرک جدیدی است که کابینه نتانیاهو از زمان به دست گرفتن قدرت در اواخر سال۲۰۲۲ تصویب کرده است.
تلاش برای قانونی‌سازی این شهرک‌ها پس از حملات ۷ اکتبر (طوفان الاقصی) شتاب گرفت؛ زیرا اسرائیل توسعه شهرک‌ها در سراسر کرانه باختری را به‌عنوان بخشی از طرحی برای تثبیت تسلط خود بر این سرزمین دنبال کرد. در این دوره همچنین شاهد گسترش بی‌سابقه کانون‌های غیرقانونی شهرک‌نشینان [این کانون‌ها متفاوت از شهرک‌هاست. در این کانون‌ها، کانکس، چادر یا سازه‌های موقت بر روی زمین‌های فلسطینی احداث می‌شود] در سراسر کرانه باختری بودیم و طی سه سال گذشته، رکوردی بی‌سابقه از رشد قارچی آنها به ثبت رسید. بین سال‌های ۱۹۶۷ تا ۲۰۲۲، کابینه‌های متوالی اسرائیل بر ایجاد بیش از ۳۲۰شهرک و کانون غیرمجاز در کرانه باختری نظارت داشتند که به‌طور متوسط، سالانه ۶ کانون یا شهرک جدید بود. اما از زمان تشکیل کابینه نتانیاهو در دسامبر ۲۰۲۲، تعداد ۲۶۷کانون و شهرک اضافه احداث شده و ۱۰۴شهرک نیز به رسمیت شناخته و قانونی شده‌اند؛ یعنی سرعت توسعه شهرک‌سازی ده‌برابر شده است.
همراه با این رشد قارچ‌گونه، موجی از خشونت نیز به راه افتاده است. پژوهش‌های «پروژه داده‌های مکان و رویدادهای مناقشات مسلحانه» (ACLED) نشان می‌دهد که خشونت شهرک‌نشینان در حال سرایت به بخش‌هایی از کرانه باختری است که پیش‌ازاین شاهد خشونت کمی بوده یا اصلا خشونتی به خود ندیده بودند. تا اینجای سال۲۰۲۶، حدود ۴۹درصد از حوادث خشونت‌آمیز شهرک‌نشینان در فاصله ۳کیلومتری از کانون‌های کشاورزی احداث‌شده در سال جاری رخ‌داده است. بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶، حوادث رخ‌داده در شعاع ۳کیلومتری کانون‌های کشاورزی جدید بیش از چهاربرابر افزایش یافته و خشونت اشکال گوناگونی به خود گرفته است؛ از جمله حمله به کشاورزان و چوپانان، تخریب درختان زیتون و غارت محصولات و دام‌ها.
از زمان آغاز برداشت زیتون در ۲۷سپتامبر، گروه اسرائیلی «ییش دین» بیش از ۵۳۰ مورد «خشونت شهرک‌نشینان و سربازان» را ثبت کرده است. این گروه اعلام کرد: «این واقعیت که دست‌کم یک حادثه از هر چهار حادثه خشونت شهرک‌نشینان (۲۷درصد از کل حوادث) در حضور سربازان و تحت حمایت آنها رخ می‌دهد جای هیچ شکی باقی نمی‌گذارد: ارتش که وظیفه‌اش حمایت از فلسطینی‌ها و اجازه دادن به آنها برای برداشت امن زیتون است، در میدان به‌عنوان شریک فعال در خشونت و مانعی برای برداشت محصول عمل می‌کند.»
نتانیاهو کوشیده اقدامات شهرک‌نشینان را کار یک اقلیت خودسر و افراطی جلوه دهد. «شائول آریلی»، فرمانده سابق نظامی اسرائیل، می‌گوید: «شهرک‌نشین تهدید می‌کند، ارتش محدودیت بر فلسطینی اعمال و از خارج‌کردن شهرک‌نشین امتناع می‌کند. این‌گونه است که خشونت خصوصی، تحت حمایت عمومی به سیاست الحاق تبدیل می‌شود.» اسرائیل در ۲۷اکتبر انتخابات برگزار می‌کند که به‌عنوان همه‌پرسی درباره رهبری نتانیاهو نگریسته می‌شود. نتانیاهو مدت‌هاست که با ایده تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالفت کرده است. پیشروی اخیر او در کرانه باختری، تا حد زیادی توسط شرکای راست‌گرای افراطی پشتیبانی شده است. بعید است این موضوع نظر اکثریت رأی‌دهندگان را تغییر دهد؛ چراکه آنها آن را مساله اصلی انتخابات نمی‌دانند. نظرسنجی ژوئیه۲۰۲۴ نشان داد که ۴۲درصد از یهودیان اسرائیلی از الحاق کرانه باختری بدون اعطای حقوق برابر به فلسطینی‌ها حمایت می‌کنند. تنها ۲۱درصد از راه‌حل دو دولتی حمایت می‌کنند که پایین‌ترین رقم در بیش از ۳۰سال گذشته است.
اما جهان به‌دقت در حال تماشا است. بسیاری از متحدان سنتی این رژیم، از جمله بریتانیا، فرانسه و کانادا، طرح‌هایی را برای تحریم شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری اعلام کرده‌اند و وزیر خارجه بریتانیا با «تروریست‌های شهرک‌نشین» خواندن آنها گفت که آنها دست به «پاک‌سازی قومی» علیه فلسطینیان ساکن در آنجا زده‌اند. دونالد ترامپ، کمی بیش از یک هفته مانده به انتخابات، تایید و حمایت لازم را به نتانیاهو داد. ترامپ پیش‌تر گفته بود اسرائیل کرانه باختری را الحاق نخواهد کرد، اما روز یکشنبه (۲۶ مهر)، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پس از آنکه شهرک‌نشینان نقاب‌دار یک عکاس‌خبرنگار آمریکایی را که در حال مستندسازی اوضاع بود کتک زدند، خواستار «سرکوب» حملات شهرک‌نشینان شد. اما در عمل، سیاست‌های اسرائیل تسلط این رژیم بر این سرزمین را تثبیت کرده است.
آنچه زمانی الحاق خزنده و دوفاکتو بود، اکنون آشکار و علنی شده است. این کابینه توانست شهرک‌ها را با سرعتی بسیار گسترش دهد و نحوه اداره امور امنیتی و غیرنظامی در کرانه باختری را تغییر داد و قدرت بیشتری را در دست کسانی قرار داد که جنبش شهرک‌سازی را هدایت می‌کنند. بنیامین نتانیاهو سه بازیگر کلیدی - اسموتریچ، بن‌گویر و کاتس - را برای رهبری ابعاد مختلف استراتژی کابینه خود در کرانه باختری انتخاب کرد. هم‌زمان با رسیدن خشونت شهرک‌نشینان به سطوح بی‌سابقه، چشم‌اندازی که اسرائیل ترسیم کرده، عیان‌تر شده است: دفن ایده کشور فلسطینی برای همیشه.
