نقره؛ رقیب طلا یا مکمل سرمایه‌گذاری؟

در بین فلزات گران‌بها، طلا همیشه به‌عنوان انتخاب اول سرمایه‌گذاران شناخته می‌شود و نقره به‌طور معمول در سایه آن قرار دارد؛ با این تفاوت که برخلاف طلا، بخش قابل ‌توجهی از تقاضای نقره از صنایع مختلف تامین می‌شود و همین ویژگی، آن را به فلزی با ماهیتی دوگانه تبدیل کرده است؛ یک دارایی‌ که هم از تحولات بازار فلزات گران‌بها و تمایل سرمایه‌گذاران به حفظ ارزش دارایی‌ها تاثیر می‌پذیرد و هم به وضعیت تولید صنعتی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و تقاضای بخش‌هایی مانند الکترونیک وابسته است.

طلا به دلیل جایگاه خود به‌عنوان یک دارایی امن و نقش پررنگ‌تری که در ذخایر بانک‌های مرکزی ایفا می‌کند، همواره مورد توجه سرمایه‌گذارانی بوده است که به دنبال حفظ ارزش دارایی‌های خود هستند. در مقابل، نقره علاوه بر تقاضای سرمایه‌گذاری، از تحولات بخش صنعت هم اثر می‌پذیرد؛ عاملی که می‌تواند در دوره‌های رونق اقتصادی و افزایش تقاضای صنعتی، زمینه رشد بیشتر قیمت آن را فراهم کند، اما در شرایط رکود یا افت فعالیت‌های تولیدی، فشار بیشتری بر بازار این فلز وارد کند. بررسی روند تاریخی قیمت‌ها نیز نشان می‌دهد که نقره در برخی دوره‌های صعودی توانسته است بازدهی بیشتری از طلا ثبت کند، هرچند این برتری همیشگی نیست و به‌طور معمول با نوسانات قیمتی شدیدتری همراه می‌شود. بنابراین، مقایسه عملکرد این دو فلز صرفا بر مبنای میزان رشد قیمت، تصویر کاملی از جذابیت سرمایه‌گذاری ارائه نمی‌دهد؛ بلکه تفاوت در سطح ریسک، محرک‌های قیمتی، ساختار عرضه و تقاضا و نقش هر یک در سبد دارایی‌ها هم باید مورد توجه قرار گیرد.

ساختار متفاوت نقره و طلا

یکی از اصلی‌ترین تفاوت‌های طلا و نقره به منابع و نحوه استخراج این دو فلز بازمی‌گردد؛ موضوعی که در نهایت بر ساختار عرضه و رفتار قیمتی آنها در بازارهای جهانی اثر می‌گذارد. نقره در بسیاری از موارد همراه با فلزات دیگری مانند سرب، روی، مس و طلا در کانسنگ وجود دارد و هنگام استخراج این فلزات، نقره نیز بازیابی می‌شود. موسسه نقره هم در گزارشی اعلام کرده است که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد نقره جهان به‌صورت محصول جانبی معادن مس، سرب و روی تولید می‌شود. در مقابل، طلا عمدتا به‌عنوان محصول اصلی معادن طلا استخراج می‌شود.

حجم بازار و میزان نوسانات نقره و طلا نیز از دیگر تفاوت‌های کلیدی بین این دو فلز محسوب می‌شود و ارزش کل بازار نقره در جهان کوچک‌تر از بازار طلاست. ساختار تقاضا هم تفاوت مهمی بین این دو فلز ایجاد می‌کند؛ طلا علاوه بر جواهرات، در ذخایر بانک‌های مرکزی و سرمایه‌گذاری نقش مهمی دارد. شورای جهانی طلا نیز تاکید می‌کند که ساختار تقاضای طلا متوازن‌تر و نقش سرمایه‌گذاری و بانک‌های مرکزی در آن بسیار پررنگ است. تفاوت پنهان، اما استراتژیک طلا و نقره به چرخه مصرف و بازیافت برمی‌گردد؛ تقریبا تمام طلایی که از ابتدای تاریخ استخراج شده، هنوز به اشکال مختلف در چرخه اقتصاد در جریان است و بارها ذوب و بازیافت می‌شود. این در حالی است که نقره اغلب به شکلی مصرف می‌شود که بازیافت آن توجیه اقتصادی ندارد.

تقاضای جهانی نقره از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶

بررسی داده‌های موسسه نقره در گزارش جدید سالانه این نهاد نشان می‌دهد که بازار نقره از سال ۲۰۲۱ وارد دوره‌ای از کسری ساختاری شده است؛ به این معنا که تقاضای جهانی برای چند سال متوالی از عرضه فراتر رفته و بخشی از ذخایر موجود در بازار برای جبران این شکاف مصرف شده است. این موسسه در گزارش خود به «کسری ساختاری مستمر» اشاره و اعلام کرده است که این کسری تا سال ۲۰۲۵ ادامه داشته و برای سال ۲۰۲۶ نیز ششمین کسری متوالی بازار پیش‌بینی شده است. نقطه شروع این روند به سال ۲۰۲۱ بازمی‌گردد؛ زمانی که بازار نقره پس از چند سال قرار داشتن در وضعیت مازاد، با کسری ۵۱.۸‌میلیون اونسی مواجه شد. این شکاف در سال ۲۰۲۲ به میزان قابل‌توجهی افزایش یافت و کل تقاضای جهانی نیز به بالاترین سطوح خود رسید. با وجود تعدیل در سال‌های بعد، بازار همچنان در وضعیت کسری باقی ماند.

در سال ۲۰۲۴، تقاضای جهانی نقره با وجود کاهش ۳درصدی به حدود ۱.۱۶‌میلیارد اونس رسید و از آنجا که عرضه نتوانست پاسخگوی آن باشد، کسری بازار به ۱۴۸.۹‌میلیون اونس رسید. براساس اعلام موسسه نقره، مجموع کسری بازار در فاصله ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ به ۶۷۸‌میلیون اونس رسید که معادل حدود ۱۰ ماه تولید معادن نقره در سال ۲۰۲۴ است. تداوم این روند در سال‌های اخیر با تغییر در ترکیب تقاضا همراه بوده است. در سال ۲۰۲۵، با وجود افزایش تولید معدن و رشد بازیافت، بازار همچنان با کسری مواجه شد. در همین سال، تقاضای صنعتی پس از چهار سال رشد متوالی ۳درصد کاهش یافت، درحالی‌که تقاضا برای شمش و سکه ۱۴درصد افزایش پیدا کرد. برای سال ۲۰۲۶ نیز، با توجه به ثابت ماندن تقریبی تولید معدن، موسسه نقره ششمین کسری متوالی بازار را در محدوده ۴۶.۳‌میلیون اونس پیش‌بینی کرده است.

روند قیمت نقره طی یک سال گذشته

موسسه نقره در گزارش سال ۲۰۲۶ خود به این موضوع اشاره می‌کند که سال ۲۰۲۵ زمانی بود که پیامدهای کسری عرضه نقره سرانجام خود را نشان داد؛ زیرا کاهش موجودی‌ها و همچنین خروج فلز از بازار لندن یا بلوکه شدن آن در محصولات قابل معامله در بورس شرایطی انفجاری را برای نرخ‌های اجاره و قیمت‌ها رقم زد. در چنین فضایی، نقره سالی درخشان را پشت سر گذاشت. قیمت این فلز که ۲۰۲۵ را در سطحی پایین‌تر از ۲۹ دلار آغاز کرده بود، ضمن ثبت رکوردهای تاریخی پیاپی، در ماه دسامبر به اوج ۸۴ دلار رسید و پیش از ادامه روند صعودی در سال ۲۰۲۶، در این سطح قرار گرفت. میانگین سالانه قیمت نیز با رشدی ۴۲درصدی نسبت به سال قبل، به اندکی بیش از ۴۰ دلار افزایش یافت.

بررسی روند قیمت نقره از ابتدای سال ۲۰۲۶ تا اوایل اکتبر، یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌ها را به تصویر می‌کشد. کیتکو هم در گزارشی نوشت که شروع ۲۰۲۶ پرنوسان‌ترین آغاز سال برای نقره در سوابق موجود بوده است؛ نقره سال ۲۰۲۶ را در محدوده قیمتی ۷۱.۶۹ دلار آغاز کرد، اما در اواخر ژانویه با یک رشد خیره‌کننده به رکورد بی‌سابقه ۱۲۰.۶۴ دلار در هر اونس رسید. پس از ثبت این سقف تاریخی، بازار وارد یک فاز نزولی شد. در ماه فوریه یک اصلاح قیمتی سریع رخ داد و قیمت نقره به محدوده ۸۱ تا ۸۴ دلار عقب‌نشینی کرد. این روند نزولی در مارس هم ادامه یافت و قیمت‌  به محدوده ۶۹ تا ۷۴ دلار کاهش پیدا کردند. با این حال، در ماه‌های آوریل و مه بازار شاهد یک ثبات نسبی بود و قیمت‌ها مجددا در محدوده ۷۵ دلار نوسان داشتند. در ماه ژوئن، قیمت نقره سقوط شدیدی را تجربه کرد و به زیر ۶۰ دلار بازگشت. این روند در ماه ژوئیه هم ادامه داشت و نقره در محدوده ۵۶ تا ۵۸ دلار کف‌سازی کرد. در اواخر تابستان و طی ماه‌های اوت و سپتامبر، بازار نقره توانست از کف قیمتی فاصله بگیرد و وارد یک فاز تثبیت شود؛ به طوری که قیمت مجددا در محدوده ۶۴ تا ۶۶ دلار معامله شد. با تداوم این روند اصلاحی، قیمت نقره در حال حاضر به محدوده ۶۰.۵۰ تا ۶۱.۵۰ دلار عقب‌نشینی کرده که نشان‌دهنده افت حدود ۱۴.۵درصدی نسبت به قیمت بازگشایی سال است.

چشم‌انداز بلندمدت نقره

با توجه به افت مستمر ماه‌های گذشته، موسساتی مانند جی‌پی‌مورگان، برآورد خود را تعدیل کرده و انتظار دارند میانگین قیمت نقره در ۳ماهه چهارم سال ۲۰۲۶ در محدوده ۶۳ دلار باشد. موسسه نقره هم در گزارش خود نوشت که با وجود تداوم کسری بازار برای ششمین سال متوالی، قیمت‌های بالا می‌تواند به کاهش تقاضا منجر شود؛ زیرا برخی صنایع به سمت بهینه‌سازی مصرف و جایگزینی نقره حرکت می‌کنند. همچنین انتظار می‌رود تقاضا در بخش جواهرات و ظروف نقره کاهش یابد. در مقابل، رشد صنایع خودروسازی، مراکز داده و زیرساخت‌ها می‌تواند بخشی از افت تقاضای صنعتی را جبران کند. تقاضا برای سکه و شمش نقره و ورود سرمایه به صندوق‌های قابل معامله هم از عوامل اثرگذار بر توازن بازار خواهند بود؛ البته خروج سرمایه از این صندوق‌ها می‌تواند فشار بیشتری بر قیمت وارد کند. در سمت عرضه، رشد تولید معادن محدود پیش‌بینی می‌شود و افزایش بازیافت به تداوم قیمت‌های بالا و سرمایه‌گذاری جدید نیاز دارد. در مجموع، انتظار می‌رود کسری ساختاری بازار نقره به‌تدریج کاهش یابد، اما تبدیل آن به مازاد پایدار چندان محتمل نیست؛ زیرا جبران کسری انباشته سال‌های گذشته به تغییرات گسترده‌ای در عرضه و تقاضا نیاز دارد.