اینترنت اشیا چگونه می‌تواند صنعت بیمه را متحول کند؟
به گزارش ایسنا، در چند دهه گذشته، پیشرفت فناوری بسیاری از جنبه‌های زندگی روزمره و فعالیت صنایع را تغییر داده است. امروزه دستگاه‌ها و سامانه‌های مختلف، بیش از گذشته به اینترنت متصل می‌شوند و داده تولید می‌کنند. اینترنت اشیا به مجموعه‌ای از همین دستگاه‌های متصل گفته می‌شود؛ دستگاه‌هایی که می‌توانند با کمک حسگر، نرم‌افزار و ابزارهای ارتباطی، اطلاعات محیط اطراف خود را جمع‌آوری و از طریق شبکه منتقل کنند. این دستگاه‌ها از وسایل ساده‌ای مانند ترموستات و یخچال هوشمند تا تجهیزات پیچیده صنعتی را شامل می‌شوند. برای نمونه، یک دستگاه پوشیدنی می‌تواند اطلاعات مربوط به وضعیت سلامت فرد را ثبت کند یا یک حسگر در خانه بتواند وقوع خطر را گزارش دهد. در نتیجه، اینترنت اشیا محیطی ایجاد می‌کند که در آن داده‌ها به شکل پیوسته جمع‌آوری و برای تصمیم‌گیری مورد استفاده قرار می‌گیرند.
گسترش اینترنت اشیا اهمیت زیادی برای کسب‌وکارها دارد، زیرا تحلیل داده‌های تولیدشده از سوی دستگاه‌های متصل می‌تواند شناخت دقیق‌تری از رفتار مصرف‌کنندگان و شرایط محیطی در اختیار سازمان‌ها قرار دهد. صنعت بیمه نیز به دلیل ارتباط مستقیم با خطر، خسارت و ارزیابی وضعیت مشتریان، از جمله حوزه‌هایی است که می‌تواند از این فناوری بهره ببرد. شرکت‌های بیمه با استفاده از داده‌های جاری و تاریخی می‌توانند الگوهای خطر را بهتر شناسایی کنند، احتمال وقوع برخی رویدادها را پیش‌بینی کنند و خدمات متناسب‌تری ارائه دهند. با این حال، جمع‌آوری اطلاعات فراوان درباره سلامت، موقعیت مکانی، رفتار مشتریان یا وضعیت تجهیزات، نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی، امنیت و شیوه مدیریت داده‌ها ایجاد می‌کند. بنابراین، بررسی هم‌زمان فرصت‌ها و موانع اینترنت اشیا برای صنعت بیمه ضروری است.
مینا رنجبرفرد، استادیار گروه مدیریت دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی دانشگاه الزهرا، به همراه یک همکار هم‌دانشگاهی، پژوهشی درباره کاربردهای اینترنت اشیا و میزان پذیرش آن در صنعت بیمه انجام داده‌اند. این مطالعه، به زبان ساده، بررسی می‌کند که شرکت‌های بیمه در چه بخش‌هایی می‌توانند از دستگاه‌های متصل و داده‌های آنها استفاده کنند و کارکنان این صنعت تا چه اندازه این فناوری را سودمند، قابل استفاده و قابل پذیرش می‌دانند.
پژوهش در سه مرحله انجام شد؛ در مرحله نخست، پژوهشگران با مرور نظام‌مند مطالعات پیشین و بر اساس دستورالعمل پریزما، کاربردهای اینترنت اشیا و چالش‌های پذیرش آن در صنعت بیمه را شناسایی کردند. مرور نظام‌مند به این معناست که پژوهش‌های مرتبط با یک موضوع، با روشی مشخص و منظم بررسی می‌شوند تا تصویری جامع‌تر از یافته‌های موجود به دست آید. در مرحله دوم، دو پرسشنامه اجرا شد. پرسشنامه نخست در اختیار خبرگان قرار گرفت تا درباره کاربردها و چالش‌های شناسایی‌شده نظر دهند. پرسشنامه دوم نیز توسط کارکنان صنعت بیمه پاسخ داده شد و داده‌های آن با استفاده از نرم‌افزار خاص تحلیل شد. در مرحله سوم، بر اساس اهداف پژوهش، تعریف روشن و جامعی از موضوع ارائه شد. همچنین مدل پذیرش فناوری به عنوان چارچوب مفهومی مطالعه به کار رفت؛ این مدل عواملی مانند سودمندی درک‌شده، سهولت استفاده و نگرش افراد به فناوری را بررسی می‌کند.
یافته‌های پژوهش نشان دادند که اینترنت اشیا در صنعت بیمه دست‌کم ۱۷ کاربرد دارد. این کاربردها شامل نظارت و کنترل، شناسایی کاربران، نظارت بر سلامت افراد، ارزیابی خطر داروهای جدید، پیش‌بینی بلایای طبیعی، شناسایی کمبود یا آلودگی آب، تشخیص وضعیت‌های اضطراری در خانه‌های هوشمند، ارائه خدمات درمانی در مناطق دورافتاده، سرعت بخشیدن به عملیات نجات و جلوگیری از سرقت است. همچنین این فناوری می‌تواند برای تصمیم‌گیری آگاهانه، دسته‌بندی بهتر مشتریان، بررسی دقیق‌تر ادعاهای بیمه‌ای، شناسایی احتمال وقوع حادثه، کشف تقلب، طراحی محصولات بیمه‌ای، قیمت‌گذاری دقیق‌تر و ارائه خدمات بهتر به کار رود.
در کنار این فرصت‌ها، ۱۳ چالش برای پذیرش اینترنت اشیا شناسایی شد. مهم‌ترین این چالش‌ها عبارت‌اند از نبود اعتماد به امنیت و حفظ حریم خصوصی، نبود استاندارد مشترک میان فناوری اینترنت اشیا و زیرساخت‌ها و نرم‌افزارهای موجود، ضعف اتصال اینترنت، هزینه نصب تجهیزات، کیفیت پایین خدمات، نبود پشتیبانی مناسب، کمبود آموزش کارکنان، دشوار بودن استفاده، سودمند تلقی نشدن فناوری، ناسازگاری کاربران، نبود انگیزه در کارکنان و کمبود امکانات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری. این موارد نشان می‌دهند که خرید و نصب تجهیزات به‌تنهایی برای موفقیت اینترنت اشیا کافی نیست و سازمان‌ها باید زیرساخت، آموزش، پشتیبانی و اعتماد کاربران را نیز در نظر بگیرند.
تحلیل دیدگاه کارکنان نشان داد میانگین آگاهی آنان از کاربردهای اینترنت اشیا ۹۲.۲بوده است؛ عددی که در جامعه بررسی‌شده پایین ارزیابی شده است. میانگین سودمندی درک‌شده نیز ۹۶.۲، میانگین نگرش مثبت به استفاده ۵۳.۲ و میانگین سهولت استفاده درک‌شده ۵۴.۲به دست آمد. بر اساس نتیجه‌گیری پژوهش، این ارقام نشان می‌دهند که میزان پذیرش فناوری هنوز به سطح مطلوب نرسیده است و برای افزایش تمایل کارکنان به استفاده از اینترنت اشیا، باید موانع موجود شناسایی و برطرف شوند.
اهمیت یافته‌های فوق که در «فصلنامه علوم و فنون مدیریت اطلاعات» وابسته به دانشگاه قم و انجمن علمی مدیریت اطلاعات ایران انتشار یافته‌اند، در آن است که اینترنت اشیا می‌تواند داده‌هایی درباره خطرهای مختلف در اختیار شرکت‌های بیمه قرار دهد. برای مثال، اطلاعات حسگرها ممکن است به شناسایی خطر در خانه‌های هوشمند، احتمال وقوع حادثه یا آلودگی آب کمک کند. شرکت بیمه می‌تواند با استفاده از این اطلاعات، پیش از وقوع خسارت، پیشنهادهایی برای کاهش خطر به مشتری ارائه دهد. چنین رویکردی می‌تواند به بررسی منصفانه‌تر ادعاهای بیمه‌ای، قیمت‌گذاری دقیق‌تر، طراحی محصولات متناسب با نیاز مشتریان و ارائه خدمات پیشگیرانه منجر شود.
با این حال، داده‌های اینترنت اشیا ممکن است شامل اطلاعات بسیار حساس مانند داده‌های سلامت، موقعیت مکانی و عادت‌های مشتریان باشد. حفاظت از این اطلاعات در برابر نفوذ سایبری و دسترسی غیرمجاز، یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های استفاده از این فناوری است. شرکت‌های بیمه باید بتوانند داده‌های فنی تولیدشده از سوی دستگاه‌ها را به اطلاعات قابل اعتماد و قابل استفاده برای تصمیم‌گیری تبدیل کنند. همچنین لازم است کارکنان با کاربردهای فناوری آشنا شوند و از طریق برگزاری دوره‌ها، کارگاه‌ها و سمینارهای آموزشی، آمادگی بیشتری برای استفاده از آن پیدا کنند. پژوهشگران همچنین پیشنهاد کرده‌اند امکان‌سنجی کاربرد اینترنت اشیا و زیرساخت اجرایی آن در صنعت بیمه با مطالعات بیشتری بررسی شود.
