رئیس کل بانک مرکزی در گفتوگوی جدید خود تشریح کرد
اعداد رئیس‌کل از اقتصاد ۱۴۰۵
همتی اعلام کرد رشد ماهانه نقدینگی در شهریورماه به 1.3 درصد و رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی درشهریور ماه امسال به 51.6 درصد رسیده و به گفته او، تورم ماهانه در سه ماه تیر، مرداد و شهریور نصف تورم ماهانه فصل بهار بوده است. او گفت از ابتدای سال تا نیمه مهرماه 24.9میلیارد دلار برای واردات تامین ارز شده که در مقایسه با ۲۸میلیارد دلار مدت مشابه سال گذشته، ۱۲ درصد کاهش داشته، اما تامین ارز کالاهای اساسی کاهش نیافته و تامین ارز دارو ۳۰ درصد افزایش یافته است. همچنین حدود ۲۱ تا ۲۳میلیارد دلار ارز صادراتی از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون به چرخه اقتصاد بازنگشته که حدود ۱۳میلیارد دلار آن شناسایی و قابل تعیین‌تکلیف است که تا پایان سال در صورت نیاز عرضه خواهد شد؛ در مرکز مبادله نیز روزانه به‌طور متوسط ۱۹۵میلیون دلار به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم معامله می‌شود.
همتی از عرضه ۲میلیارد دلار ارز در بازار برای مدیریت نوسانات خبر داد و گفت عرضه اولیه به میزان ۱۰ هزار دلار برای هر کد ملی انجام شده است. میانگین خریدهای انجام شده 5هزار دلار بوده است. همچنین از ابتدای سال 7000 همت تسهیلات بانکی پرداخت شده که ۶۰ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است و حدود 78 درصد آن به بخش تولید اختصاص یافته؛ حجم تامین مالی از طریق ابزارهایی مانند گام و برات الکترونیک نیز با رشد ۱۲ برابری نسبت به سال گذشته به ۳۱۰ همت رسیده است. علاوه بر این، یک صندوق ارزی به‌صورت آزمایشی مجوز گرفته که قرار است به سپرده‌گذاران ۵ درصد سود دلاری پرداخت کند. دولت نیز در حال نهایی‌کردن طرح کالابرگ برای ۴۲میلیون نفر است که بر اساس اعلام همتی، حداقل ۵۰ درصد افزایش خواهد یافت.
عملکرد 6 ماهه بانک مرکزی
عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، با تشریح عملکرد این بانک در ۶ ماه نخست سال، کنترل تورم، تامین کالاهای اساسی، دارو، مواد اولیه کارخانه‌ها و مدیریت بازار ارز را از مهم‌ترین محورهای اقدامات بانک مرکزی عنوان کرد. او گفت با وجود فشارهای ناشی از جنگ و افزایش رشد نقدینگی، روند تورم به سمت کاهش حرکت کرده است. به گفته همتی، بسیاری در ماه‌های گذشته درباره احتمال ورود اقتصاد ایران به دوره‌ای از تورم بسیار بالا هشدار می‌دادند، اما اقدامات بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی و همکاری دولت در تامین مالی، مانع از تحقق چنین سناریویی شده است. او تاکید کرد دولت تا حد امکان برای تامین مالی خود به منابع بانک مرکزی متکی نشده و بانک مرکزی نیز تلاش کرده است رشد نقدینگی را مهار کند. همتی در عین حال تصریح کرد که همچنان سطح تورم در کشور بالاست و مردم افزایش قیمت‌ها را در زندگی روزمره خود احساس می‌کنند؛ بنابراین منظور از کاهش تورم، کاهش قیمت کالاها نیست، بلکه کاهش سرعت افزایش قیمت‌هاست.
رئیس‌کل بانک مرکزی درباره روند نقدینگی گفت رشد ماهانه نقدینگی در شهریور ماه به 1.3 درصد رسیده است؛ رقمی که از نظر او قابل‌توجه است. رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی نیز از اوج خود فاصله گرفته و اکنون به حدود ۵۱ درصد رسیده است. همتی اظهار کرد برای ماه‌های آینده نیز هدف‌گذاری مشخصی برای کنترل بیشتر رشد نقدینگی انجام شده و انتظار می‌رود آثار این سیاست به‌تدریج در تورم نمایان شود. او توضیح داد که تورم تنها تحت‌تاثیر نقدینگی نیست و عوامل سمت عرضه و تقاضا نیز بر آن اثر می‌گذارند. به گفته او، التهاب و افزایش نقدینگی فشار تقاضا را افزایش داده بود، اما تورم ماهانه در ماه‌های اخیر روند کاهشی داشته است. همتی با اشاره به سه ماه تیر، مرداد و شهریور گفت تورم ماهانه در این سه ماه نسبت به سه ماه قبل تقریبا نصف شده و همین اتفاق کمک کرده است تا تورم نقطه‌به‌نقطه متوقف شود و به سمت کاهش حرکت کند. همتی تاکید کرد که کاهش تورم نباید به معنای توقف افزایش قیمت‌ها تعبیر شود.
رئیس‌کل بانک مرکزی در عین حال تاکید کرد کنترل نقدینگی به معنای محدود کردن تامین مالی تولید نیست. او گفت از ابتدای سال حدود ۷۰۰۰ هزار‌میلیارد تومان، معادل ۷۰۰۰ همت، تسهیلات پرداخت شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۰ درصد افزایش داشته است. حدود ۷۸ درصد این تسهیلات به بخش تولید اختصاص یافته و سیاست بانک مرکزی این است که تامین مالی به سمت بخش‌های مولد اقتصاد هدایت شود. همتی همچنین از افزایش استفاده از ابزارهای تامین مالی غیر تورمی خبر داد و گفت استفاده از ابزارهایی مانند «گام» و برات الکترونیکی نسبت به سال گذشته حدود ۱۲ برابر شده و حجم این ابزارها اکنون به حدود ۳۱۰ همت رسیده است.
میزان تامین ارز از ابتدای سال
موضوع مهم دیگر در سخنان همتی، تامین ارز بود. او گفت از ابتدای سال تا نیمه مهرماه 24.9میلیارد دلار ارز برای واردات کالا تامین شده است. این رقم در مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۸میلیارد دلار بوده و بنابراین میزان کل تامین ارز نسبت به سال گذشته کاهش داشته است، اما به گفته همتی، این کاهش به کالاهای اساسی منتقل نشده است. او تاکید کرد تامین ارز کالاهای اساسی با کاهش مواجه نشده و تامین ارز دارو ۳۰ درصد افزایش یافته است. همتی گفت از ابتدای سال برای تامین کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه کارخانه‌ها برنامه‌ریزی شده و بانک مرکزی آمادگی دارد این روند را در شرایط مختلف ادامه دهد. همتی علت افزایش نرخ ارز را نیز تا حد زیادی افزایش انتظارات تورمی و عوامل روانی دانست.
همتی درباره سقف ۱۰ هزار دلاری خرید ارز نیز توضیح داد این سقف بر اساس ملاحظات قانونی مربوط به نگهداری و مبادله ارز تعیین شده و هدف آن تامین نیازهای ارزی مردم از مسیر رسمی است. به گفته او، اگر مردم برای پوشش نگرانی‌های خود نیاز به خرید ارز داشته باشند، بهتر است این نیاز در بازار رسمی تامین شود تا افراد به بازارهای غیررسمی و فعالیت‌های خارج از چارچوب مراجعه نکنند. حتی برخی بانک‌ها به صورت آنلاین ارز می‌فروشند و میانگین خرید انجام‌شده حدود ۵ هزار دلار بوده است.
کف‌سازی قیمتی نمی‌کنیم
رئیس‌کل بانک مرکزی درباره وضعیت بازار ارز پس از مداخله بانک مرکزی گفت بازار در ابتدا مقاومت کرده، اما در دو یا سه روز اخیر به ثبات نسبی رسیده است. او البته تاکید کرد این ثبات نسبی به معنای «کف‌سازی» قیمتی نیست. همتی در دفاع از مداخله ارزی بانک مرکزی به تجربه سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ اشاره کرد. به گفته او، در مهرماه ۱۳۹۷ زمانی که نرخ ارز به حدود ۲۰ هزار تومان رسید، بانک مرکزی وارد بازار شد و ارز را با نرخ حدود ۱۹ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه کرد و پس از آن قیمت به محدوده ۱۰ تا ۱۱ هزار تومان کاهش یافت. در سال ۱۳۹۸ نیز پس از رسیدن نرخ ارز به محدوده ۱۵ تا ۱۶ هزار تومان، نرخ کاهش یافت. در سال ۱۳۹۹ نیز با وجود رسیدن نرخ ارز به حدود ۳۲ هزار تومان، بانک مرکزی توانست آن را به محدوده ۲۲ هزار تومان برساند و برای مدتی در همین سطح نگه دارد. همتی نتیجه گرفت مداخله درست باید در حاشیه بازار، با جلوگیری از ایجاد رانت و با هدف کاهش نوسانات انجام شود.
همتی بر اهمیت حفظ قدرت خرید مردم و جلوگیری از تبدیل التهاب سیاسی به بی‌ثباتی اقتصادی تاکید کرد. او گفت هدف بانک مرکزی حفظ ثبات و قدرت خرید مردم است و به‌ویژه باید از قدرت خرید طبقات پایین حمایت شود. در همین راستا، موضوع کالابرگ در حال نهایی شدن است تا قدرت خرید حدود ۴۲میلیون نفر از مردم حداقل ۵۰ درصد افزایش یابد. همتی تاکید کرد بانک مرکزی عامل ایجاد فشارهای ناشی از جنگ اقتصادی نیست، بلکه وظیفه آن کنترل آثار این فشارهاست و نمی‌تواند در برابر تحولات بازار صرفا نظاره‌گر باشد. او هشدار داد نباید التهاب سیاسی به بی‌ثباتی اقتصادی تبدیل شود، زیرا آثار بی‌ثباتی اقتصادی به‌تدریج در جامعه نمایان خواهد شد.
همتی در جمع‌بندی سخنان خود با رد پیش‌بینی وزیر خزانه‌داری آمریکا درباره فروپاشی اقتصاد ایران گفت مجموعه اقتصادی دولت برای تامین کسری بودجه و ایجاد تعادل در بودجه تلاش می‌کند و به اعتقاد او اقتصاد کشور تحت فشارهای اقتصادی و تبلیغات خارجی از بین نخواهد رفت. وی تاکید کرد بانک مرکزی برای سناریوهای مختلف اقتصادی ابزارهای لازم را در اختیار دارد و متناسب با شرایط از آنها استفاده خواهد کرد. از نگاه او، مهم‌ترین اولویت‌ها در شرایط کنونی کنترل رشد نقدینگی، مهار آثار تورمی، اصلاح بانک‌های ناتراز، مدیریت بازار ارز، تداوم تامین ارز کالاهای اساسی و دارو، بازگرداندن ارزهای صادراتی و حمایت از قدرت خرید مردم است. او ابراز امیدواری کرد با ادامه اقدامات بانک مرکزی و سایر بخش‌های اقتصادی دولت، فشارهای اقتصادی بر مردم در آینده کاهش یابد.
