هشدار ایران به امارات

رویترز گزارش داده که ایران از محورهای اصلی گفت‌وگو در این دیدار بوده است. پیام این تحولات برای تهران روشن است: ابوظبی در حال تعمیق پیوندهای امنیتی خود با اسرائیل است، هرچند هنوز نمی‌توان از شکل‌گیری یک ائتلاف نظامی رسمی علیه ایران سخن گفت.  پیش از این نیز گزارش‌هایی درباره استقرار سامانه گنبد آهنین اسرائیل در امارات منتشر شده بود؛ موضوعی که در صورت صحت، نشان‌دهنده سطح بالاتری از همکاری دفاعی میان دو طرف است. همزمان، امارات در هفته‌های اخیر محدودیت‌های اقتصادی و مالی بیشتری علیه ایران اعمال کرده و بانک ملی ایران نیز با تصمیم ابوظبی از فعالیت در این کشور منع شده است.

اما درست در زمانی که نتانیاهو در ابوظبی با بن‌زاید دیدار می‌کند، پرونده‌ای قدیمی نیز دوباره در مرکز تنش تهران و ابوظبی قرار گرفته است: جزایر سه‌گانه ایرانی در خلیج فارس. خلیفه بن شاهین المرر، وزیر مشاور امارات در امور خارجه، در مجمع عمومی سازمان ملل بار دیگر بر ادعای ابوظبی درباره تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی تاکید کرد و خواستار حل این اختلاف از طریق مذاکره مستقیم با دیوان بین‌المللی دادگستری شد. تهران نیز بلافاصله واکنش نشان داد. کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه ایران، تاکید کرد تکرار ادعاهای امارات حتی از تریبون سازمان ملل واقعیت را تغییر نمی‌دهد و این سه جزیره بخش جدایی‌ناپذیر قلمروی ایران هستند. او در عین حال از مقام‌های اماراتی خواست به جای تکرار این ادعاها، به الزامات حسن همجواری و واقعیت‌های تاریخی و حقوقی منطقه پایبند باشند.

اهمیت این هشدار در شرایط فعلی بیش از گذشته است. تهران عملا میان دو پیام به ابوظبی تفکیک قائل می‌شود: از یک سو، اختلاف بر سر جزایر را موضوعی حاکمیتی و غیرقابل مذاکره از منظر ایران می‌داند؛ از سوی دیگر، تاکید بر حسن همجواری نشان می‌دهد که هنوز برای روابط با کشورهای عربی خلیج فارس، مرزی میان رقابت و تقابل قائل است. برای تهران، مساله فقط سفر نتانیاهو نیست؛ مساله این است که آیا امارات به سکوی امنیتی اسرائیل در برابر ایران تبدیل خواهد شد یا خیر. اگر همکاری‌های دفاعی و اطلاعاتی ابوظبی و تل‌آویو عمیق‌تر شود، امارات می‌تواند در هر بحران آینده، نه لزوما به‌عنوان یک طرف مستقیم جنگ، بلکه به‌عنوان بخشی از شبکه منطقه‌ای اطلاعات، دفاع هوایی و پشتیبانی اسرائیل اهمیت پیدا کند.

در مقابل، ابوظبی نیز با یک محاسبه دشوار روبه‌روست. امارات از یک سو روابط راهبردی خود را با اسرائیل و آمریکا گسترش داده و از سوی دیگر، به دلیل موقعیت جغرافیایی و اقتصادی، بیش از بسیاری از کشورهای منطقه در معرض تبعات مستقیم هرگونه رویارویی با ایران قرار دارد. از همین رو، تعمیق همکاری با اسرائیل لزوما به معنای تمایل ابوظبی به جنگ با تهران نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از تلاش امارات برای افزایش ظرفیت بازدارندگی و امنیت خود در محیطی به‌شدت بی‌ثبات باشد. در نهایت، سفر نتانیاهو به ابوظبی در کنار مناقشه دوباره بر سر جزایر سه‌گانه، یک پیام دوگانه را به تهران منتقل می‌کند: امارات در حال نزدیک‌تر شدن به معماری امنیتی اسرائیل است، اما تهران همچنان تلاش می‌کند مرزهای این نزدیکی را با هشدار درباره حاکمیت سرزمینی و اصل حسن همجواری مشخص کند.