بنگاه سازی؛ از تامین مالی تا ساختن ظرفیتهای ماندگار برای اقتصاد ایران
از این منظر، «بنگاهسازی» یکی از کارکردهای مهم بانکداری توسعهای است. البته میان «بنگاهسازی» و «بنگاهداری» تفاوتی اساسی وجود دارد. بنگاهداری و ماندگاری بانک در مالکیت و مدیریت مستقیم فعالیتهای اقتصادی، میتواند به انحراف منابع، تعارض منافع و فاصله گرفتن بانک از وظایف حرفهای خود منجر شود. در مقابل، بنگاهسازی به معنای هدایت هدفمند منابع به سوی ایجاد، تکمیل، توسعه و توانمندسازی واحدهای اقتصادی است؛ بهگونهای که در نهایت بنگاهی مستقل، رقابتپذیر و پایدار در اقتصاد شکل گیرد.
این تمایز در بانکهای توسعهای اهمیت بیشتری دارد. طرحهای بزرگ صنعتی و معدنی عموما سرمایهبر، بلندمدت و دارای دوره بازگشت طولانی هستند و بدون حضور نهادهای مالی تخصصی، بسیاری از آنها امکان شکلگیری یا توسعه پیدا نمیکنند. در اینجا تامین مالی از یک عملیات صرفا بانکی فراتر میرود و به بخشی از فرآیند توسعه تبدیل میشود.
بانک صنعت و معدن در آستانه هفتادمین سال فعالیت خود، تجربهای هفتدههای از ایفای همین نقش در اقتصاد ایران دارد. همراهی با ایجاد و توسعه بنگاههای صنعتی و معدنی، تامین مالی طرحهای بزرگ، کمک به تامین ماشینآلات و تجهیزات و پشتیبانی از توسعه ظرفیتهای تولیدی، بخش مهمی از ماموریت این بانک در طول این سالها بوده است.
آنچه در این هفت دهه اهمیت دارد، صرفا حجم منابع پرداختشده نیست؛ مهمتر از آن، تبدیل منابع مالی به داراییهای مولد و ماندگار برای اقتصاد کشور است. هرگاه طرحی از مرحله ایده و مطالعه عبور کرده و به کارخانه، معدن، خط تولید یا ظرفیت صنعتی جدید تبدیل شده، تامین مالی توانسته است نقش واقعی خود را در توسعه ایفا کند. از همین منظر، ماموریت بانک صنعت و معدن را باید بیش از آنکه در «بنگاهداری» جستوجو کرد، در «بنگاهسازی» دید. فلسفه حضور یک بانک توسعهای آن نیست که برای همیشه مالک یا مدیر بنگاه باقی بماند؛ بلکه باید سرمایه را به حرکت درآورد، زمینه تولد و رشد بنگاه را فراهم کند و منابع را دوباره در خدمت ایجاد ظرفیتهای تازه قرار دهد. به بیان دیگر، بانک مقصد سرمایه نیست؛ پل عبور سرمایه به سوی تولید و توسعه است.امروز نیز اقتصاد کشور به سرمایهگذاری جدید، تکمیل طرحهای نیمهتمام، توسعه صنایع پیشران، ارتقای فناوری و حمایت از بنگاههای دانشبنیان نیاز دارد. تجربه هفتادساله بانک صنعت و معدن نشان میدهد بانکداری توسعهای زمانی معنا پیدا میکند که نتیجه تامین مالی را نه فقط در ترازنامه بانک، بلکه در کارخانه فعال، معدن توسعهیافته، فناوری جدید، اشتغال پایدار و ارزش افزوده بیشتر مشاهده کنیم. هفت دهه فعالیت بانک صنعت و معدن، هفت دهه همراهی با ساختن ظرفیتهای تولیدی کشور بوده است؛ مسیری که باید با ابزارهای نوین تامین مالی و نگاهی آیندهمحور ادامه یابد. آینده بانکداری توسعهای نیز در همین پیوند نهفته است: تبدیل سرمایه به تولید، تولید به رشد و رشد به توسعه پایدار ایران.
* مدیرعامل بانک صنعت و معدن
