پکن به دنبال جلوگیری از جنگ تعرفهای است؛
دیپلماسی شی برای مهار ترامپ
به نوشته نیویورکتایمز، اگرچه اقتصاد چین نیز با چالشهایی مانند بحران بخش مسکن، بیکاری جوانان و مازاد ظرفیت تولید روبهرو است؛ اما ساختار سیاسی پکن به شی جینپینگ امکان میدهد با صبوری بیشتری تنشزدایی را بر پایه شروط مدنظر خود دنبال کند. رهبر چین با بهرهگیری از تمایل ترامپ به دیپلماسی مستقیم میان رهبران، در پی آن است که روابط دوجانبه را از نقاط بحرانی نظیر مساله تایوان و رقابت در حوزه هوش مصنوعی مصون نگه دارد. ایجاد چنین تنفسی به پکن فرصت میدهد تا به ترمیم اقتصاد کمرمق خود بپردازد، ساختار فرماندهی نظامی را سامان دهد و پایههای صنعتی و فناورانه کشور را برای رقابتهای بلندمدت با واشنگتن تقویت کند. شی جینپینگ فرصتی کمنظیر برای شناخت رقیب خود داشته است. نخستین دیدار دو رهبر بیش از ۹سال پیش در اقامتگاه مارالاگو برگزار شد؛ نشستی که بیش از هر چیز به این دلیل در خاطرهها مانده که شی در میانه صرف شامی که ترامپ آن را «زیباترین کیک شکلاتی» توصیف کرد، از حملات موشکی آمریکا به سوریه باخبر شد.
از نگاه تحلیلگران، پراکنده شدن تمرکز آمریکا بر مناقشات دیگر، فضایی مطلوب برای چین ایجاد میکند. تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که پکن دیگر موضعی منفعل در برابر فشارهای واشنگتن ندارد. در برابر موج تعرفههای ترامپ، شی تنها رهبری در جهان بود که عقب ننشست و تعرفههای سنگین را با تعرفههای سنگین پاسخ داد؛ سپس با محدودسازی صادرات مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر خاکی برگ برنده خود را رو کرد و دولت آمریکا را که در تنگنا قرار گرفته بود، به درخواست آتشبس واداشت. این تجربه باعث شده است پکن خود را در جایگاهی همتراز با واشنگتن ببیند و با اعتمادبهنفس بیشتری خواهان به رسمیت شناخته شدن خطوط قرمز خود در قالب ثبات راهبردی باشد. اسکات کندی، پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشنگتن، میگوید دولت ترامپ تصور میکرد با فشار یکجانبه و گسترده میتواند چین را به امتیازدهی وادار کند؛ اما دقیقا عکس آن رخ داد. به گفته او، اکنون این جهانِ شی جینپینگ است و همه در آن زندگی میکنیم.
در این چارچوب، استراتژی اصلی شی جینپینگ تکیه بر دیپلماسی سران است. او ترجیح میدهد ترامپ را درگیر نشستهای پرزرقوبرق و نمادین کند، رویدادهایی که گرچه ممکن است به توافقهای ساختاری و عمیق منجر نشوند، اما ریسک تصمیمات غیرقابل پیشبینی واشنگتن را کاهش میدهند؛ از جمله چراغ سبز دادن به بسته تسلیحاتی تایوان. این دیدار سومین رویارویی حضوری دو رهبر در کمتر از یک سال است و قرار است این روند با نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه در نوامبر در شنژن چین و اجلاس گروه بیست در دسامبر در میامی ادامه یابد. لحن ملایمتر ترامپ در آستانه این دیدار و پرهیز او از انتقادهای تند، نشانهای از اثرگذاری این سیاست مهار به شمار میرود. علاوه بر محاسبات خارجی، این رویکرد کارکردی مهم در عرصه داخلی چین دارد. در شرایطی که جامعه چین با دغدغههای اقتصادی دستبهگریبان است، حضور شی جینپینگ در ضیافت رسمی کاخ سفید و تثبیت تصویر او بهعنوان دولتمردی مقتدر و اثرگذار در صحنه بینالمللی، موقعیت رهبری او را بیش از پیش تقویت میکند. برای چین، عبور از تنش با آمریکا یک اولویت فوری است تا زمان لازم برای حل چالشهای زیربنایی فراهم شود.
