عربستان شریان جایگزین هرمز را بست
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری: عربستان سعودی در پی حملات اخیر، فعالیت خط لوله راهبردی شرق به غرب را متوقف کرد؛ اقدامی که مهمترین مسیر جایگزین برای صادرات نفت خام حوزه خلیج فارس و دور زدن تنگه هرمز را با چالش جدی روبهرو کرده و محرک تازهای برای جهش قیمتهای جهانی نفت خواهد بود.
خبرگزاری رسمی عربستان به نقل از یک منبع آگاه در وزارت انرژی این کشور گزارش داد که این تصمیم به عنوان یک اقدام احتیاطی اتخاذ شده است. این توقف پس از آن صورت گرفت که روز پنجشنبه حملاتی در مناطقی از ریاض و مدینه رخ داد و شماری مجروح بر جای گذاشت. وزارت انرژی عربستان اعلام کرده است که جزئیات بیشتر را در زمان مقتضی منتشر میکند، اما به زمان دقیق ازسرگیری عملیات انتقال نفت اشارهای نکرده است.
وزارت امور خارجه عربستان نیز اعلام کرد این خط لوله هدف اصابت پهپادهایی از مبدا عراق قرار گرفته است، اما ریاض با توجه به درخواست نخستوزیر عراق، در مقطع کنونی دست به اقدام متقابل نخواهد زد. پیش از این نیز گروههای مسلح در عراق طی درگیریهای منطقهای اقدام به شلیک موشک و پهپاد به سمت خاک عربستان کرده بودند.
به نوشته فایننشال تایمز، این رخداد همزمان با حملات گسترده موشکی و پهپادی انصارالله یمن به تاسیسات انرژی در جنوب عربستان به وقوع پیوسته است. عربستان دهههاست که بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان به شمار میرود. خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب که نفت خام را از میادین اصلی در شرق عربستان به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند، در ماههای اخیر نقشی حیاتی در حفظ صادرات روزانه میلیونها بشکه نفت این کشور ایفا کرده بود. وزارت انرژی عربستان تایید کرده است که تیمهای فنی و امدادی بلافاصله برای ایمنسازی مسیر و بررسی میزان خسارات وارد عمل شدهاند.
در پی انتشار گزارشهای مربوط به این حمله و انتشار تصاویر ماهوارهای، بهای نفت خام برنت در معاملات پایانی با رشدی بیش از هشت درصد در طول هفته به ۱۰۴ دلار و ۵۶ سنت در هر بشکه رسید. همزمان، قیمت گازوئیل در آمریکا نیز به رکورد تاریخی ۶ دلار به ازای هر گالن رسید که این جهش قیمتی، در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره، فشار سیاسی قابلتوجهی را به دولت دونالد ترامپ تحمیل میکند.
تحولات میدانی یمن و تسلط بیشتر انصارالله بر تنگه بابالمندب، نگرانیها را در بازارهای انرژی دوچندان کرده است، زیرا این پیشرویها توانایی این گروه را در تهدید کشتیرانی میان دریای سرخ و خلیج عدن افزایش میدهد. هلیما کرافت، تحلیلگر ارشد موسسه سرمایهگذاری آربیسی کپیتال، بر این باور است که پیشرویهای انصارالله در نزدیکی بابالمندب میتواند شریان تنفسی و اصلیترین مسیر جایگزین صادرات نفت را در هفت ماه جنگ اخیر مسدود کند. او معتقد است پرسش اساسی این است که آیا واشنگتن برای مهار بحران در این گذرگاه کلیدی مداخله خواهد کرد یا همچنان ترجیح میدهد از گشوده شدن یک جبهه جدید و پیچیده فاصله بگیرد.
یک مقام سعودی از اظهار نظر درباره احتمال عدم مشارکت آمریکا در مقابله با انصارالله خودداری کرد و تنها مدعی شد که ریاض برای تضمین آزادی دریانوردی در خلیج فارس و دریای سرخ با شرکای خود از جمله واشنگتن همکاری نزدیکی دارد. دونالد ترامپ نیز روز شنبه در جریان سفری به دوبلین با ادعای دست داشتن ایران در این حمله اعلام کرد انصارالله تمایلی به رویارویی با آمریکا ندارند و اجازه عبور بیشتر کشتیها را میدهند. او همچنین گفت که با ولیعهد سعودی گفتوگو نکرده اما رابطه خود با او را دوستانه خواند و نسبت به مدیریت اوضاع ابراز اطمینان کرد.
خط لوله شرق به غرب در ماه آوریل نیز هدف حمله قرار گرفته بود، اما شرکت آرامکو توانست در مدت کوتاهی جریان انتقال را احیا کند. بر اساس برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی، ریاض پس از آغاز تنشها با بهرهگیری حداکثری از این خط لوله توانسته بود صادرات خود را در ماه ژوئن به مرز ۶ میلیون بشکه در روز برساند. با این حال، حملات اخیر به نفتکشها در دریای سرخ باعث شد صادرات از بندر ینبع در ماه اوت به ۲.۵ میلیون بشکه در روز کاهش یابد و مجموع صادرات نفت این کشور را به پایینترین رقم از سال ۲۰۱۳ برساند.
آمارهای موسسه تنکرترکرز حاکی از آن است که هرچند تردد در تنگه هرمز روندی افزایشی به خود گرفته، اما همچنان با سطح پیشین ۲۰ میلیون بشکه در روز فاصله زیادی دارد. در حال حاضر مجموع صادرات نفت کشورهای عراق، کویت، عربستان، قطر، امارات و عمان به بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز میرسد.
