پیروزی تاریخی حزب «آلترناتیو برای آلمان» باعث شوک در پایتختهای اروپایی شده است
زلزله سیاسی در سرزمین ژرمنها
با این حال حزب آلترناتیو با کسب ۳۹ کرسی از مجموع ۸۳ کرسی پارلمان ایالتی، از رسیدن به اکثریت مطلق بازمانده است. این حزب که خواهان اخراج مهاجران، توقف کمکها به اوکراین و خروج از منطقه یورو است، اکنون امیدوار است بتواند نظر برخی از نمایندگان محافظهکار را بهطور انفرادی جلب کند. این پیروزی پرسشهای جدی و تازهای را درباره سیاست دیرینه احزاب جریان اصلی آلمان، از جمله حزب دموکرات مسیحی، مطرح کرده است. احزاب سنتی تاکنون از هرگونه ائتلاف با این جریان راستگرا امتناع کردهاند؛ رویکردی که در ادبیات سیاسی آلمان به «دیوار آتشین» معروف است؛ اما رهبران آلترناتیو آن را کاملا غیردموکراتیک میدانند.
تینو کروپالا، از رهبران ملی این حزب، با تاکید بر اینکه عرصه سیاست همواره نیازمند مصالحه است، از نمایندگان دموکرات مسیحی خواست تا زمینه را برای شکلگیری یک اکثریت محافظهکار راست میانه فراهم کنند. او معتقد است بازیهای حزبی باید به پایان برسد و محافظهکاران باید از این نتایج فاجعهبار درس بگیرند. اولریش زیگموند، نامزد ارشد راستگرایان، در این ایالت نیز ابراز امیدواری کرد که با ایجاد یک ائتلاف باثبات به مقام سروزیر ایالت برسد. او اعلام کرد که برای تحقق این هدف گفتوگوهایی را با جناحهای مختلف پارلمانی آغاز خواهد کرد.
در این میان، تنها جریانی که برای همکاری با راستگرایان افراطی چراغ سبز نشان داده، ائتلاف چپگرای پوپولیست «زارا واگنکنشت» است. واگنکنشت تلاش احزاب سنتی برای حفظ دیوار آتشین و انزوای حزب پیروز را توهینی آشکار به رأیدهندگان خواند. این دو حزب، بهرغم تضادهای بنیادین، در مسائلی چون مخالفت با مهاجرت گسترده، توقف حمایت تسلیحاتی از اوکراین و احیای روابط با مسکو اشتراک نظر دارند. رای ممتنع این حزب چپگرا در پارلمان میتواند راه را برای تشکیل یک دولت اقلیت به رهبری زیگموند هموار کند. همه این تحولات در حالی رخ میدهد که سازمانهای اطلاعاتی آلمان حزب آلترناتیو را در دسته گروههای افراطی قرار دادهاند تا مجوز تشدید نظارت بر بزرگترین اپوزیسیون کشور را داشته باشند؛ برچسبی که از سوی رهبران حزب به شدت رد شده است.
زاکسن-آنهالت ایالتی نسبتا کوچک و از فقیرترین مناطق آلمان شرقی سابق است، اما آلیس وایدل، دیگر رهبر ملی حزب آلترناتیو، این پیروزی را یک نقطه عطف تاریخی خواند و اعلام کرد هدف بعدی آنها کسب حداقل ۴۰درصد آرا در انتخابات سراسری سال۲۰۲۹ خواهد بود. این جاهطلبیها واکنشهای بینالمللی تندی در پی داشته است. رولان لسکو، وزیر اقتصاد فرانسه، این نتیجه را سیگنالی بسیار نگرانکننده توصیف کرد و نسبت به لزوم ایستادگی در برابر موج جهانی پوپولیسم هشدار داد. رادوسلاو سیکورسکی، وزیر امور خارجه لهستان، نیز نگرانی مشابهی را ابراز کرد. این تحولات برای فرانسه که سال آینده میزبان انتخابات سرنوشتسازی است اهمیت مضاعفی دارد؛ چراکه مارین لوپن راستگرا شانس بالایی برای رسیدن به کاخ الیزه دارد.
بررسی دقیقتر آمارها نشان میدهد آرای ۴۳.۸درصدی آلترناتیو برای آلمان نسبت به انتخابات ایالتی پیشین در سال۲۰۲۱ بیش از دوبرابر شده است. در مقابل، سهم حزب دموکرات مسیحی با ریزشی سنگین به ۱۷.۲درصد رسید و دهها هزار نفر از حامیان پیشین این حزب اینبار سبد رأی راستگرایان را پر کردند. نامزد دموکرات مسیحیها در این ایالت بخشی از این شکست تاریخی را به عملکرد فریدریش مرتس در برلین نسبت داد که در احیای اقتصاد راکد آلمان ناکام مانده و به یکی از نامحبوبترین صدراعظمهای تاریخ این کشور تبدیل شده است.
در بازارهای مالی نیز، اگرچه ارزش یورو در معاملات روز دوشنبه تغییر چندانی نکرد، اما تحلیلگران به دقت قدرت گرفتن احزاب افراطی در اروپا را رصد میکنند؛ بهویژه آنکه حزب پیروز صراحتا خواهان خروج آلمان از پول واحد اروپایی است. کاتلین بروکس، مدیر بخش تحقیقات موسسه مالی ایکستیبی، هشدار داد که چرخش به راست در بزرگترین اقتصادهای اروپا شاید امروز برای معاملهگران ارزی دغدغه فوری نباشد؛ اما بدون شک ثبات بلندمدت یورو را در آینده با خطراتی جدی و بنیادین مواجه خواهد کرد.
به نوشته نیویورکتایمز، این پیروزی، موجی از نگرانی را از لندن تا پاریس به همراه داشته و به گفته تحلیلگران، به احزاب تندرو برای پیروزی در انتخابات سال آینده سراسر اروپا، شتاب تازهای بخشیده است. این اتفاق در آلمانی رخ میدهد که پس از فاجعه نازیسم، همواره احزاب راست افراطی را منزوی کرده بود و اکنون، این موفقیت میتواند پیشدرآمدی بر پیروزیهای مشابه و الگویی برای ناسیونالیستها در بریتانیا، فرانسه، ایتالیا و اسپانیا باشد. به باور تحلیلگران، یک آلمان ضعیف با رهبری متزلزل، در نهایت توانایی اروپا را برای مقابله با چالشهایش کاهش خواهد داد.
نگرانی میانهروها در فرانسه نیز بسیار جدی است؛ جایی که امانوئل مکرون بهار آینده از قدرت کنار میرود و مارین لوپن، نامزد اصلی راست افراطی، در نظرسنجیها پیشتاز است. روی کار آمدن یک دولت راست افراطی در پاریس، با توجه به قدرت هستهای و جایگاه کلیدی این کشور، اتحادیه اروپا را به شدت بیثبات خواهد کرد. در اسپانیا نیز پیشبینی میشود حزب افراطی «ووکس» در پی رسواییهای مالی و بحران مهاجرت دولت سوسیالیست، راه خود را به دولت ائتلافی بعدی باز کند. در ایتالیا، جورجیا ملونی با تعدیل مواضع خود موفق شده طولانیترین دولت تاریخ جمهوری این کشور را رهبری کند؛ اما برای مهار رقبای تندروترِ خود، مواضعش را در قبال مسائلی چون مهاجرت سختگیرانهتر کرده است.
با این حال، صعود راست افراطی توقفناپذیر نیست. در بریتانیا، حزب حاکم کارگر برای مقابله با حزب تندرو «رفرم»، کر استارمر را برکنار و اندی برنهام را جایگزین وی کرد؛ ضمن اینکه رسواییهای مالی نایجل فاراژ، رهبر حزب رفرم، پیشروی آنها را مختل کرده است. در ماه آوریل، ویکتور اوربان، رهبر راستگرای مجارستان، پس از ۱۶سال از قدرت کنار رفت؛ شکستی که در پی برداشت گسترده از فساد دولتش، بیتوجهی آن به اقتصاد و درگیریهای غیرضروری با اتحادیه اروپا رقم خورد.
در فرانسه اما مسیر لوپن برای رسیدن به قدرت هموارتر به نظر میرسد. پرسش اصلی این است که آیا ادوارد فیلیپ یا فرد دیگری میتواند حمایت کافی را در مرکز جلب کند تا بهعنوان نامزد اجماعساز مانع پیروزی او شود یا خیر. اگر جریان میانه دچار انشقاق بماند، لوپن شانس بالایی برای پیروزی خواهد داشت. در نهایت، با وجود تلاش رهبران راست افراطی اروپا برای فاصله گرفتن از دونالد ترامپ، تحلیلگران بر این باورند که آشفتگیهای سیاسی آمریکا میتواند پیام روشنی برای رایدهندگان اروپایی داشته باشد؛ اینکه آزمون و خطا با احزاب ساختارشکن، همواره خطرات و اشتباهات بزرگی در پی خواهد داشت.
