در سلسله نشستهای «فناوریهای مدیریت کمی و کیفی منابع آب» بررسی شد
شکاف راندمان تا بهرهوری آب
ابوالفضل روغنی گلپایگانی، دبیرکل اتاق ایران، با اشاره به سابقه طولانی ایران در مواجهه با خشکسالی، اصلاح الگوی مصرف آب را ضروری دانست. به گفته او، اگرچه بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد بخش کشاورزی در اختیار بخش خصوصی است، اما شرکتهای دولتی و خصولتی فعال در این بخش نیز باید ملزم به اصلاح الگوی مصرف آب شوند. روغنی با اشاره به هزینه بالای مدیریت منابع آب گفت توسعه سامانههای نوین آبیاری برای کشاورزان به دلیل حاشیه سود پایین کشاورزی، صرفه اقتصادی کافی ندارد و دولت باید با سرمایهگذاری و حمایت مالی، زمینه استفاده گستردهتر از این فناوریها را فراهم کند.
فاصله بهرهوری اقتصادی آب
بهزاد فکاری، سرپرست مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران، گفت بخش کشاورزی حدود ۱۷ درصد اشتغال کشور را تامین میکند. این بخش همچنین حدود ۱۱ درصد تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده و در تجارت خارجی حدود ۶میلیارد دلار صادرات و ۱۴میلیارد دلار واردات دارد. به گفته فکاری، توسعه آبیاری هوشمند میتواند علاوه بر مدیریت مصرف آب، تولید و عرضه غذا، اشتغال و درآمد روستایی و تراز تجاری کشور را تحتتاثیر قرار دهد. وی افزود اگرچه راندمان آبیاری در ایران حدود ۵۷ درصد و نزدیک به متوسط جهانی ۵۶ درصد است، اما بهرهوری اقتصادی آب در کشور همچنان فاصله قابلتوجهی با استانداردهای جهانی دارد.
کاهش آب، افزایش تولید
جعفر گوهرگانی، معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به اهداف برنامه هفتم پیشرفت گفت ارتقای بهرهوری تا حداقل ۵۰ درصد از اهداف این برنامه است. به گفته وی، بر اساس سند ملی دانشبنیان امنیت غذایی و با فرض جمعیت ۹۳میلیون نفر در سال ۱۴۱۰، باید با وجود کاهش سطح اراضی آبی، تولید محصولات کشاورزی به ۱۵۰میلیون تن برسد. در این برنامه، سطح اراضی آبی از ۸.۳میلیون هکتار در سال ۱۳۹۸ به ۷.۸میلیون هکتار در سال ۱۴۱۰ کاهش خواهد یافت. گوهرگانی همچنین هشدار داد بیش از ۶۵ درصد منابع آب زیرزمینی و ۴۵درصد منابع آب سطحی با افزایش شوری مواجه هستند و سرانه آب در بسیاری از استانها به حدود هزار مترمکعب رسیده است. بیش از ۳میلیون هکتار از اراضی نیز همچنان به روش سنتی آبیاری میشوند؛ درحالیکه آبیاری هوشمند، بسته به محصول و اقلیم، میتواند مصرف آب را ۹ تا ۵۰ درصد کاهش دهد. با این حال، اجرای آن همچنان محدود است و حدود ۲۰ هزار هکتار بهصورت پایلوت تحت پوشش قرار گرفتهاند.
افزایش ۴۰ درصدی بهرهوری
فریبرز عباسی، عضو کارگروه آب مرکز مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران، گفت در سند امنیت غذایی، کاهش مصرف آب کشاورزی از ۷۰ تا ۸۰میلیارد مترمکعب به ۵۱میلیارد مترمکعب هدفگذاری شده و در پایان برنامه هفتم به ۶۵میلیارد مترمکعب خواهد رسید. بررسی حدود ۲۰هزار هکتار طرحهای الگویی آبیاری هوشمند نیز از کاهش ۱۵ تا ۱۶ درصدی مصرف آب، افزایش مشابه عملکرد و رشد بیش از ۴۰ درصدی بهرهوری حکایت دارد. وی ظرفیت توسعه آبیاری هوشمند در اراضی بالای ۵۰ هکتار را ۲.۵میلیون هکتار اعلام کرد که ۱ تا ۱.۵میلیون هکتار آن در اولویت قرار دارد. برای سال ۱۴۰۵ نیز توسعه این فناوری در ۵۰هزار هکتار هدفگذاری شده است. هزینه اجرای آبیاری هوشمند بیش از ۴۰میلیون تومان در هر هکتار است و محدودیت مالی، کمبود برق و اینترنت، قطعی برق و خردهمالکی از موانع اصلی توسعه آن به شمار میرود.
