چهره جدید بورس

پروانه کُبره:  شوک هفته گذشته به بازارها، متاثر از تشدید ریسک‌های ناشی از پیامدهای اقتصادی محاصره دریایی، بازارها را وارد فاز تازه‌ای از تغییرات کرده است. با وجود اینکه بورس تهران هفته‌ای متلاطم را پشت سر گذاشت، شاخص کل برای ششمین هفته متوالی مثبت ماند، اما از طرفی شاخص هموزن در هفته دوم شهریور عقب‌نشینی کرد. این واگرایی‌ نشان می‌دهد رشد اخیر بورس تحت تاثیر نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز قرار داشته است. بازارهای موازی نیز پس از رشدهای اخیر، اکنون در محدوده‌های بالای قیمتی قرار گرفته‌اند. همین موضوع، سناریوی بازگشت پول به تالار شیشه‌ای را مطرح می‌کند.

این ابهام، زمینه‌ساز طرح دیدگاه‌های متفاوتی از سوی کارشناسان شده است؛ اینکه موج تقاضا در روزهای آینده همچنان توان حمایت از شاخص‌ها را خواهد داشت یا افزایش عرضه، بخشی از رشد اخیر را پس خواهد گرفت. بررسی دیدگاه تحلیلگران نشان می‌دهد با وجود نوسانات اخیر و افزایش نگرانی‌ها نسبت به ریسک‌های سیاسی، چشم‌انداز بازار سهام همچنان مثبت ارزیابی می‌شود.  کارشناسان معتقدند در شرایط فعلی، پشتوانه بنیادی بازار همچنان پابرجاست؛ گزارش‌های ماهانه شرکت‌ها از وضعیت مناسب فروش و بهبود نرخ‌های فروش حکایت دارد؛ دلار بازار توافقی نیز مسیر افزایشی خود را طی می‌کند. از سوی دیگر، تورم و رشد سطح عمومی قیمت‌ها همچنان از افزایش ارزش اسمی دارایی‌ها حمایت می‌کند. از این منظر شاید بتوان افت‌ اخیر را بیشتر ناشی از شوک‌های روانی و افزایش ترس در بازار دانست تا تغییر روند بنیادی بورس.

رفتار سینوسی بازار

در این میان، ارزش معاملات بالا و تداوم حضور خریداران از دیگر نشانه‌هایی است که فعالان بازار برای ادامه مسیر مورد توجه قرار می‌دهند. به باور تحلیلگران، اگرچه خروج پول در برخی روزها قابل‌توجه بوده، اما در مقایسه با حجم پول واردشده در هفته‌های گذشته، نمی‌توان آن را نشانه خروج پایدار سرمایه از بازار دانست. 

حجت سرهنگی، کارشناس بازارهای مالی، به «دنیای اقتصاد» گفت: بورس همچنان ظرفیت رشد دارد و در صورت نبود شوک سیاسی یا اقتصادی جدید، می‌تواند به روند مثبت خود ادامه دهد. پیش‌بینی می‌شود با تکیه بر وضعیت مناسب گزارش‌های شرکت‌ها، شرایط نرخ ارز، تورم و تداوم تقاضا، بازار سهام روزهای آینده عملکرد بهتری داشته باشد و فشار فروش و هیجان منفی دو روز اخیر تکرار نشود.

او اظهار کرد: مسیر بازار همچنان سینوسی خواهد بود و رشد شاخص قرار نیست به‌صورت یکپارچه و بدون نوسان ادامه پیدا کند. بنابراین، هرچند احتمال تداوم حرکت شاخص کل به سمت سطوح بالاتر وجود دارد، اما شدت و سرعت این حرکت به وضعیت ریسک‌های سیاسی، جریان نقدینگی و عملکرد شرکت‌ها وابسته خواهد بود.

رشد در کمین بورس؟

علیرضا خان‌محمدی، کارشناس بازارهای مالی، در همین رابطه به «دنیای اقتصاد» گفت: اگر بخواهیم عملکرد هفته گذشته را، به‌جز روزی که بازار نوسان شدیدی را تجربه کرد، بررسی کنیم، چند عامل اصلی را می‌توان برشمرد که زمینه‌ساز تداوم رشد بازار سرمایه و افزایش شاخص کل شدند. یکی از مهم‌ترین این عوامل، گزارش‌های ماهانه شرکت‌ها بود. این گزارش‌ها همچنان فروش‌های خوبی را نشان می‌دهند، نرخ‌های فروش بهبود پیدا کرده و حجم فروش نیز در وضعیت مناسبی قرار دارد. در مجموع، گزارش‌های شرکت‌ها قابل‌قبول و مثبت بود. 

او افزود: در کنار گزارش‌های ماهانه، دلار بازار توافقی نیز به‌صورت گام‌به‌گام در حال افزایش است.  از سوی دیگر، داده‌های اقتصادی و نرخ تورم عواملی هستند که به‌نوعی سوخت رشد بازار و افزایش قیمت سهام را فراهم کردند. بنابراین، از منظر عوامل بنیادی، اتفاق عجیب‌و‌غریبی رخ نداده است؛ نه شاهد افت فروش شرکت‌ها بودیم و نه گزارش‌های نامناسبی منتشر شده، بلکه شرایط بنیادی بازار همچنان قابل‌قبول بود. از لحاظ سیاسی نیز با تنش عجیب‌و‌غریبی مواجه نبودیم و همچنان انتظار اخبار مثبت وجود دارد، هرچند در این حوزه نیز اتفاق خاصی رخ نداد.

 این کارشناس درباره افت شدید بازار در یکی از روزهای هفته قبل گفت: انتشار خبر کاهش ضریب اعتباری و پس از آن هنگ کردن هسته معاملات در روز سه‌شنبه، همراه با تاخیر در فروش‌ها، خاطره تلخ اتفاقاتی را که سرمایه‌گذاران در سال ۱۳۹۹ تجربه کرده بودند، دوباره زنده کرد. همین مساله باعث شد این نگرانی در بازار شکل بگیرد که مبادا آن اتفاق دوباره تکرار شود. هنگ کردن هسته معاملات به این ترس و تنش دامن زد؛ درحالی‌که هیچ‌کس بابت این اتفاق عذرخواهی نکرد، توضیح روشنی درباره دلیل آن ارائه نشد و اتفاق خاصی برای مدیریت این نگرانی رخ نداد. در نتیجه، ترس بر بازار حاکم شد و زمانی که ترس در بازار شکل می‌گیرد، به‌خصوص وقتی فعالان در سود مناسبی قرار دارند، فروش‌های هیجانی افزایش پیدا می‌کند.

 علیرضا خان‌محمدی گفت: در چنین شرایطی، بسیاری از سرمایه‌گذاران حتی زمان کافی برای بررسی گزارش شرکت‌ها یا اخبار بازار نمی‌گذارند تا ببینند آیا اتفاق خاصی رخ داده است یا نه؛ ابتدا اقدام به فروش می‌کنند و بعد به دنبال علت می‌گردند. به نظر من، همین ترس، یادآوری حادثه تلخ سال ۱۳۹۹ و حافظه تاریخی سرمایه‌گذاران، یکی از مهم‌ترین عواملی بود که آن روز را رقم زد. او افزود: در این میان، سرمایه‌گذاران آماتور و افرادی که آشنایی چندانی با بازار سرمایه ندارند و صرفا به دلیل رشد بازار و درحالی‌که بازارهای موازی متوقف شده بودند، وارد بورس شده‌اند، احتمالا جزو نخستین گروه‌هایی هستند که در مواجهه با چنین ترسی اقدام به فروش می‌کنند. بنابراین، عامل اصلی آن افت شدید را باید در ترس و حافظه تاریخی بازار جست‌وجو کرد، نه در تغییر ناگهانی عوامل بنیادی.

این کارشناس با اشاره به وضعیت ارزش معاملات اظهار کرد: یکی از پارامترهای مهمی که بازار همواره آن را رصد می‌کند، ارزش معاملات است. ارزش معاملات در روزهای گذشته مناسب بود و حتی در همان روز منفی نیز با وجود شرایط خاص بازار، ارزش معاملات حدود ۶۰همت ثبت شد که رقم قابل‌توجهی است. مهم‌تر اینکه در روز بعد نیز ارزش معاملات در سطح خوبی قرار داشت. او ادامه داد: درست است که خروج پول اتفاق افتاد و این خروج پول نیز قابل‌توجه بود، اما در مقایسه با ورود پول حقیقی که در روزهای قبل اتفاق افتاده بود، نمی‌توان آن را به‌گونه‌ای ارزیابی کرد که نشان‌دهنده خروج جدی سرمایه از بازار باشد. وقتی ارزش معاملات همچنان در سطوح بالای ۳۰ همت قرار دارد، این موضوع نشان می‌دهد خریدار همچنان در بازار حضور دارد.

او با اشاره به معاملات روز چهارشنبه گفت: با وجود اینکه بازار در پایان هفته قرار داشت و پس از آن دو روز تعطیلی پیش‌ رو بود، تقاضا همچنان در بازار حضور داشت. حتی اتفاقات و درگیری‌ها نیز نتوانست خریداران را به‌طور کامل از بازار خارج کند. به این ترتیب، می‌توان گفت جریان تقاضا همچنان برقرار است و بازار ظرفیت ادامه رشد را دارد. این کارشناس تاکید کرد: به نظر می‌رسد ترسی که در بازار شکل گرفت، بیشتر ناشی از همان حافظه تاریخی و یادآوری اتفاقات سال ۱۳۹۹ بود و نه تغییر بنیادی در شرایط بازار. بر همین اساس، با توجه به گزارش‌های شرکت‌ها و عوامل بنیادی موجود، چشم‌انداز روزهای آینده را مثبت می‌بینم. علیرضا خان‌محمدی گفت: با توجه به گزارش‌های ماهانه، شرایط بنیادی شرکت‌ها و سایر عوامل اثرگذار، انتظار می‌رود هفته آینده هفته سبزی برای بازار سرمایه باشد و شاهد تکرار اتفاق و فشار منفی دو روز معاملاتی گذشته نباشیم. به‌نظر من، عوامل بنیادی همچنان از بازار حمایت می‌کنند و بازار در شرایطی قرار دارد که می‌تواند به روند رشد خود ادامه دهد.