۵۰۰میلیون دلار اسکناس در شبکه بانکی عرضه شد
مانور ارزی بانک مرکزی
بانک مرکزی همزمان از افزایش دسترسی متقاضیان به اسکناس دلار در شبکه رسمی خبر داد و اعلام کرد در صورت افزایش سفارشهای ثبتشده از سوی شبکه بانکی، حجم عرضه اسکناس را متناسب با میزان تقاضا افزایش خواهد داد. این پیام در شرایطی به بازار مخابره شد که دلار طی روزهای گذشته تحتتاثیر افزایش ریسکهای سیاسی و تحریمی، وارد یک موج صعودی شده بود.
فشار تحریمی و انتظار بازار برای واکنش آمریکا
شامگاه دوشنبه، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در جمع خبرنگاران درباره دور جدید اقدامات تحریمی علیه ایران توضیح داد. بر اساس اظهارات او، ایالات متحده در نظر دارد فشار اقتصادی علیه ایران و شرکای تجاری آن را بهصورت مرحلهای افزایش دهد. بسنت همچنین از برنامه واشنگتن برای منزوی کردن اقتصاد ایران از طریق اعمال تحریم علیه کشورهایی خبر داد که به تجارت با ایران ادامه میدهند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، چین نیز از این رویکرد مستثنی نخواهد بود.
مقامات آمریکایی از هفته گذشته از آغاز فرآیند تشدید فشار اقتصادی علیه ایران از روز دوشنبه خبر داده بودند. به همین دلیل، بازارهای داخلی و خارجی در انتظار سخنان وزیر خزانهداری آمریکا بودند تا از دامنه اقدامات جدید واشنگتن و چشمانداز روابط ایران و آمریکا در کوتاهمدت اطلاعات بیشتری به دست آورند و بر مبنای آن، ریسکهای پیش رو را ارزیابی کنند.
در بازار داخلی، روند صعودی دلار از هفته گذشته و همزمان با انتشار اخبار مربوط به تشدید تحریمها و اعلام امارات درباره توقف همکاری با ایران تا اطلاع ثانوی شدت گرفت. این روند در نهایت به ورود اسکناس دلار به کانال ۲۰۰هزار تومان منجر شد و نرخهای اعلامی برخی صرافیها در روزهای اخیر تا ۲۰۲هزار تومان افزایش یافت. با وجود رشد قابلتوجه قیمتها، بررسی رفتار معاملهگران نشان میداد احتیاط در بازار افزایش یافته است. معاملهگران همزمان سناریوهای ادامه رشد و اصلاح قیمتها را در نظر داشتند و این دوگانگی در معاملات فردایی و غیرحضوری نیز قابل مشاهده بود. در واقع، بخشی از بازار پیش از آغاز معاملات رسمی روز سهشنبه در انتظار مشخص شدن واکنش بازارساز و نحوه ورود بانک مرکزی به معاملات بود.
تغییر مسیر دلار در میانه معاملات
بازار ارز روز سهشنبه در ابتدا با روندی صعودی آغاز به کار کرد. نرخهای اعلامی در ساعات ابتدایی معاملات همچنان تحتتاثیر فضای سیاسی و اخبار تحریمی در مسیر افزایش قرار داشتند. بااینحال، از میانه روز روند معاملات تغییر کرد و ورود بانک مرکزی به بازار، فشار فروش را افزایش داد.
دلار که در ساعات ابتدایی روز در مسیر پیشروی در کانال ۲۰۰هزار تومان قرار داشت، پس از ورود بازارساز تا محدوده ۱۹۶هزار تومان عقبنشینی کرد. به این ترتیب، نرخ اسکناس دلار نسبت به روز دوشنبه حدود ۴هزار تومان، معادل ۲درصد، کاهش یافت. نرخ تتر از محدوده ۲۰۴هزار تومان تا حدود ۱۹۶هزار تومان پایین آمد. روز گذشته، فاصله میان نرخ دلار در معاملات غیرحضوری و فردایی با نرخ اسکناس افزایش یافت. آخرین نرخ اعلامی دلار در معاملات غیرحضوری حدود ۲۰۰هزار تومان بود؛ یعنی با وجود کاهش این نرخ نسبت به ساعات ابتدایی روز، همچنان حدود ۴هزار تومان بالاتر از نرخ اسکناس در صرافیها قرار داشت. افزایش فاصله میان دو بازار نیز معمولا در شرایطی مشاهده میشود که بازارساز در یک بخش از بازار حضور پررنگتری داشته و عرضه را در همان بخش افزایش داده باشد.
یکی از نکات قابلتوجه در مداخله اخیر، اعلام رقم مشخص برای عرضه ارز بود. بانکهای مرکزی معمولا جزئیات مربوط به حجم مداخلات خود را بهصورت عمومی اعلام نمیکنند و بانک مرکزی ایران نیز در دورههای گذشته معمولا رقم مشخصی برای مداخلات ارزی خود منتشر نکرده بود.
سیگنال ۵۰۰میلیوندلاری بانک مرکزی
بانک مرکزی روز سهشنبه دو خبر مهم را با هدف تقویت عرضه ارز در بازار اعلام کرد. بانک مرکزی اعلام کرد در مرحله اول، ۵۰۰میلیون دلار اسکناس در اختیار بانکهای متقاضی قرار میدهد تا از طریق شعب منتخب و صرافیهای بانکی به متقاضیان عرضه شود. بانکهای متقاضی تا ساعت ۱۳ روز گذشته سوم شهریورماه فرصت داشتند حجم مورد نیاز خود را برای عرضه در شعب منتخب و صرافیهای بانکی به بانک مرکزی اعلام کنند. بر اساس این طرح، اشخاص حقیقی و حقوقی میتوانند با مراجعه به شعب منتخب بانکهای عامل، نیاز خود به اسکناس ارز را از مسیر رسمی شبکه بانکی و در چارچوب سقفهای تعیینشده تامین کنند. بانک مرکزی همچنین تاکید کرد که عرضه به رقم ۵۰۰میلیون دلار محدود نخواهد بود و در صورت افزایش سفارشهای ثبتشده از سوی شبکه بانکی، امکان افزایش حجم عرضه متناسب با میزان تقاضای ثبتشده وجود دارد.
در اطلاعیه دیگری نیز بانک مرکزی از توسعه دسترسی متقاضیان به اسکناس ارز در شبکه رسمی بانکی خبر داد. بر این اساس، از روز سهشنبه، اشخاص حقوقی میتوانند با مراجعه به شعب بانکهای ملت، تجارت و صادرات، تا سقف ۵هزار دلار اسکناس ارز را با نرخ توافقی خریداری کنند. اشخاص حقیقی نیز امکان خرید تا سقف هزار دلار را خواهند داشت. هدف اعلامشده از این سیاست، تقویت عرضه ارز، پاسخگویی مستقیمتر به نیازهای ارزی فعالان اقتصادی و تعمیق معاملات در شبکه رسمی اسکناس عنوان شده است. بانک مرکزی همچنین اعلام کرده سایر برنامههای مدیریت بازار ارز را متعاقبا اعلام خواهد کرد.
اعلام رقم مداخله در کنار وعده افزایش عرضه متناسب با تقاضا، از منظر بازار پیام مهمی دارد. کارشناسان معتقدند بانک مرکزی با این اقدام تلاش کرده است به معاملهگران نشان دهد که در صورت افزایش فشار تقاضا، ظرفیت لازم برای عرضه ارز و مقابله با جهشهای هیجانی را در اختیار دارد. به عبارت دیگر، هدف تنها افزایش عرضه در کوتاهمدت نیست، بلکه انتقال این پیام به بازار است که توان مداخله بازارساز محدود به رقم اعلامشده نیست.
استفاده از ذخایر اسکناس برای کنترل بازار
بانک مرکزی در حالی عرضه ۵۰۰میلیون دلار اسکناس را در دستور کار قرار داده که پیش از این اعلام کرده بود از دیماه سال گذشته تاکنون، خالص ذخایر اسکناس آن حدود ۱.۴میلیارد دلار افزایش یافته و این افزایش ذخایر از محل جمعآوری ارز از بازار داخلی صورت گرفته است.
با توجه به همین ارقام، عرضه ۵۰۰میلیون دلار اسکناس در مرحله نخست معادل حدود ۳۶درصد از افزایش خالص ذخایر اسکناس اعلامشده از سوی بانک مرکزی است. بنابراین، مداخله روز گذشته را میتوان بخشی قابلتوجه از ظرفیت جدید ایجادشده در ذخایر اسکناس دانست که در شرایط افزایش فشار تقاضا و رشد ریسکهای سیاسی برای آرام کردن بازار مورد استفاده قرار گرفته است.
اهمیت این اقدام زمانی بیشتر میشود که بازار ارز در مسیر ادامه جهش قیمتی خود در واکنش به تشدید فشارهای اقتصادی و تحریمی در روزهای اخیر قرار گرفته بود. در چنین شرایطی، عرضه مستقیم اسکناس میتواند علاوه بر تامین بخشی از تقاضای واقعی، انتظارات معاملهگران را نیز تحتتاثیر قرار دهد.
حراج شمش در کنار مداخله ارزی
بانک مرکزی در روز گذشته علاوه بر ورود مستقیم به بازار ارز، حراج شمش طلای مرکز مبادله را نیز برگزار کرد. چهاردهمین جلسه حراج شمش طلای استاندارد در سال جاری روز سهشنبه سوم شهریورماه برگزار شد و در جریان آن ۱۱۶کیلوگرم شمش طلا به ارزش بیش از ۳.۳هزار میلیارد تومان مورد معامله قرار گرفت. بر اساس گزارش مرکز مبادله ایران، تمامی ۱۱۶کیلوگرم شمش عرضهشده در این مرحله به فروش رسید. حجم شمش معاملهشده در این جلسه بالاترین میزان از ۱۳ اردیبهشتماه تاکنون بود. میانگین قیمت هر شمش طلا در این حراج ۲۸میلیارد و ۷۸۳میلیون تومان ثبت شد که ۱۳ درصد بالاتر از حراج هفته قبل بود.
عقبنشینی بازار طلا
همزمان با کاهش نرخ دلار در بازار داخلی، بازار طلا و سکه نیز روز سهشنبه با افت قیمت مواجه شد. طلای ۱۸عیار پس از هفت روز معاملاتی افزایشی، روز گذشته وارد مسیر کاهشی شد و در محدوده ۲۱میلیون و ۸۳۸هزار تومان به ازای هر گرم معامله شد. میزان کاهش طلای ۱۸عیار نسبت به روز دوشنبه ۲درصد بود؛ افتی که تقریبا با میزان کاهش نرخ اسکناس دلار برابر بود. سکه طلای طرح جدید نیز با افت ۵میلیونتومانی، معادل حدود ۲.۳درصد، در محدوده ۲۱۶میلیون و ۵۰۰هزار تومان قرار گرفت. نیمسکه با کاهش ۱.۳درصدی به ۱۱۱میلیون و ۵۰۰هزار تومان رسید و ربعسکه نیز با افت ۲.۵درصدی در سطح ۵۹میلیون و ۵۰۰هزار تومان معامله شد. روز سه شنبه، قیمت جهانی طلا در بالاترین سطوح قیمتی از نیمه ماه مه تا کنون باقی ماند و نوسان کرد.
