کاهش تحریم و رفع محدودیتها چه اثری در ثبات دلار دارد؟
پمپاژ ارز با لغو تحریمهای نفتی
همچنین بانک مرکزی برنامههای مشخصی برای کنترل نقدینگی، مهار تورم و تامین ارز مورد نیاز بخش تولید در دستور کار دارد. در همین راستا، وزیر امور اقتصادی و دارایی نیز تایید کرد که بانک مرکزی اقدامات لازم را برای آزادسازی منابع ارزی بلوکهشده ایران آغاز کرده است. همزمان گزارشهایی از سوی رسانههای بینالمللی منتشر شد که از آغاز بهرهبرداری تدریجی ایران از بخشی از داراییهای مسدودشده خود حکایت دارد. خبرنگار الجزیره در تهران نیز گزارش داد که با آغاز اجرای تفاهمات جدید میان ایران و آمریکا، سازوکار استفاده از منابع مسدودشده ایران فعال شده و امکان بهرهبرداری از این داراییها از طریق خطوط اعتباری مشخص فراهم شده است. همچنین برخی گزارشها از برنامهریزی برای استفاده از بخشی از منابع ارزی موجود در قطر بهمنظور تامین کالاهای بشردوستانه، دارو و مواد غذایی خبر میدهند. معاون ترامپ نیز روز گذشته در کنفرانس خبری اعلام کرد: در صورت آزادسازی داراییهای ایران، پول آن صرف خرید محصولات کشاورزی از جمله سویا، ذرت و گندم از آمریکا خواهد شد تا در اختیار مردم ایران قرار گیرد. در کنار این اخبار، اظهارات وزیر امور خارجه درباره تعلیق تحریمهای صادرات نفت و پتروشیمی و رفع محدودیتهای مرتبط با تجارت خارجی نیز مورد توجه فعالان اقتصادی قرار گرفته است. کارشناسان معتقدند اگر این روند به صورت عملیاتی و پایدار اجرایی شود، تاثیر آن بر بازار ارز به مراتب فراتر از آزادسازی منابع بلوکهشده خواهد بود.
هرچند آزادسازی داراییهای مسدودشده میتواند در کوتاهمدت به افزایش ذخایر در دسترس بانک مرکزی و تقویت توان مداخله در بازار ارز کمک کند؛ اما این منابع ماهیتی محدود و یکباره دارند. در مقابل، افزایش صادرات نفت و پتروشیمی و رفع محدودیتهای فروش و نقلوانتقال درآمدهای حاصل از آن، به معنای ایجاد یک جریان مستمر ورود ارز به اقتصاد کشور است. بانک مرکزی بارها اعلام کرده که منابع بلوکه شده متعلق به بانک مرکزی است، اما صادرات نفت میتواند باعث افزایش درآمد دولت شود. از این منظر، مهمترین خبر منتشرشده در روزهای اخیر را میتوان چشمانداز افزایش صادرات نفت و کاهش محدودیتهای مرتبط با فروش نفت دانست؛ عاملی که در صورت تحقق کامل، ظرفیت افزایش عرضه ارز در بازار، تقویت درآمدهای دولت و بهبود تراز ارزی کشور را به شکل پایدار فراهم خواهد کرد.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند اثر میانمدت و بلندمدت رفع محدودیتهای نفتی بر بازار ارز، به مراتب بیشتر از آزادسازی بخشی از منابع بلوکهشده خواهد بود. هرچند احتمال دارد در هفتههای آینده عرضه ارز در اقتصاد افزایش یابد، اما به نظر میرسد که تمرکز بانک مرکزی بیشتر مدیریت بازار و کاهش نوسانات ارزی به جای کاهش نرخ اسمی ارز است. این ثبات ارزی باعث خواهد شد که نرخ تورم از طریق ثبات بازار کالا در کوتاهمدت کنترل شود. کاهش نرخ تورم در کوتاهمدت منوط به اجرای سیاستهای انضباطی در بودجه و ترازنامه بانکها است.
