افزایش هزینه بدهی در جهان
بازده اوراق ۳۰ ساله خزانهداری آمریکا روز سهشنبه با دو صدم واحد درصد افزایش به ۵.۳۳ درصد رسید؛ سطحی که از سال ۲۰۰۷ سابقه نداشته است. این نرخ از ابتدای ماه گذشته که کمتر از ۵ درصد بود، افزایش یافته است. در اروپا نیز فشار مشابهی دیده میشود. بازده اوراق ۳۰ ساله آلمان با چهار صدم واحد درصد افزایش به ۳.۷۸ درصد رسید که بالاترین سطح از بحران بدهی منطقه یورو در سال ۲۰۱۱ است. در فرانسه، بازده اوراق مشابه با سه صدم واحد درصد افزایش به ۴.۹ درصد رسید؛ سطحی که از سال ۲۰۰۸ مشاهده نشده بود. در بریتانیا، بازده اوراق ۳۰ ساله تا ۵.۸۶ درصد بالا رفت و به سطحی نزدیک شد که از ۱۹۹۸ دیده نشده بود. در ژاپن نیز نرخ اوراق ۳۰ ساله با شش صدم واحد درصد افزایش به ۴.۱۴ درصد رسید و در نزدیکی رکورد تاریخی خود قرار گرفت. همزمانی این تحولات نشان میدهد فشار بر بازار بدهی جهانی است.
عامل دیگری که نگرانی سرمایهگذاران را تشدید کرده، افزایش قیمت انرژی است. نفت برنت روز دوشنبه برای نخستین بار در دو هفته گذشته بالای ۹۰ دلار در هر بشکه بسته شد و صبح سهشنبه حدود ۹۱.۲۵ دلار معامله شد. افزایش قیمت نفت، احتمال شکلگیری موج تازهای از تورم را بالا برده است. هرچه هزینه انرژی بیشتر شود، فشار بر قیمت کالاها و خدمات نیز افزایش مییابد و سرمایهگذاران برای نگهداری اوراق بلندمدت، بازده بیشتری مطالبه میکنند.
فشار مضاعف
وضعیت مالی دولتها نیز فشار مضاعفی ایجاد کرده است. بدهی دولت آمریکا به مرز ۴۰ تریلیون دلار نزدیک شده و سرمایهگذاران نگراناند دولتها برای حمایت از خانوارها و شرکتها در برابر افزایش هزینه انرژی، ناچار به افزایش مخارج شوند. کسری بودجه بیشتر به معنای نیاز بیشتر به استقراض و انتشار اوراق جدید است؛ روندی که میتواند نرخ بهره بلندمدت را بالاتر ببرد. از سوی دیگر، نشانههایی از کاهش سرعت رشد اقتصاد آمریکا بر نگرانی بازار افزوده است. برخی دادههای اخیر، از جمله اشتغال و خردهفروشی، ضعیفتر از انتظار بودهاند. در نتیجه، بازار با ترکیبی دشوار از تورم بالا و احتمال کاهش رشد اقتصادی مواجه است؛ شرایطی که تصمیمگیری برای دولتها و بانکهای مرکزی را پیچیدهتر میکند.
عامل تازه دیگر، افزایش نیاز شرکتهای بزرگ فناوری به تامین مالی برای سرمایهگذاری در هوش مصنوعی است. این شرکتها برای ساخت مراکز داده و توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی، اوراق بدهی بیشتری منتشر میکنند. افزایش عرضه اوراق دولتی و شرکتی، بازار را تحت فشار گذاشته است. بانک بارکلیز پیشبینی کرده مجموع انتشار اوراق شرکتهای با اعتبار مناسب در سال ۲۰۲۶ به رکورد ۱.۹ تریلیون دلار برسد، درحالیکه این رقم سال گذشته ۱.۴۴ تریلیون دلار بود. این افزایش عرضه، سرمایهگذاران را به مطالبه سود بیشتر واداشته است.
فشار بازار اوراق به بازار سهام نیز سرایت کرده است. معاملات آتی شاخصهای اصلی سهام آمریکا روز سهشنبه کاهش یافتند. هزینه تامین مالی بالاتر میتواند ارزش شرکتها و جذابیت سرمایهگذاریهای پرریسک را کاهش دهد. افزایش بازده اوراق بلندمدت صرفا یک نوسان مقطعی نیست. تورم، قیمت انرژی، بدهی دولتها و هزینه سنگین سرمایهگذاری در هوش مصنوعی همزمان شدهاند و فشار تازهای بر بازار بدهی جهان وارد کردهاند. اگر این روند ادامه یابد، دولتها و شرکتها با هزینه بالاتری برای تامین مالی روبهرو خواهند شد؛ وضعیتی که میتواند سرمایهگذاری، بازارهای مالی و رشد اقتصادی جهان را تحتتاثیر قرار دهد.
