دنیای اقتصاد گزارش میدهد؛
اقتصاد به گلنشسته قاره سبز
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: کاهش بیسابقه سطح آب رودخانه راین در تابستان سوزان امسال، شرکتهای فعال در بزرگترین بندر اروپا را مجبور به پرداخت تاوان سنگینی کرده است. شناورهای باری حامل مواد شیمیایی و نفتی در مسیر روتردام، اکنون تنها با ۳۰درصد ظرفیت خود حرکت میکنند تا به گل ننشینند. این محدودیت، اپراتورها را ناگزیر کرده هزینه حدود ۱۰۰ شناور اضافی در هفته را بپردازند؛ درحالیکه همچنان قادر به جابهجایی تمام محمولههای پیشین خود نیستند.
مقامات بندر روتردام این وضعیت را یکی از مهمترین رویدادهای دهههای اخیر میدانند. با این وجود راهکارهای پرهزینه این بندر تنها بخش کوچکی از زیانهای اقتصادی یک فصل خشک است که به طرز حیرتآوری به سرعت شکل گرفت.
اروپا که سریعترین روند گرمایش را در جهان تجربه میکند، اکنون به کانون تغییرات اقلیمی تبدیل شده است. ژوئن و ژوئیه گرمترین ماههای ثبتشده در اروپای غربی بودند و پیشبینیها نیز امیدی به بارشهای موثر نمیدهند. این شرایط صورتحسابهای سنگینی را به بخشهای کشاورزی، صنعت و فناوری تحمیل کرده است.
ارزیابی اندیشکدهها و موسسات مالی نشان میدهد که برآورد ضربه ۵۰میلیارد یورویی به اقتصاد اروپا کاملا محافظهکارانه است. با تداوم کمبود آب، این رقم به طور قابلتوجهی افزایش مییابد؛ تا جایی که یک بانک هلندی هزینه کل گرمای تابستان امسال را ۱۸۰میلیارد یورو برآورد کرده است.
وزیر محیط زیست فرانسه میگوید شرایط امسال میتواند ۱۰ تا ۱۵میلیارد یورو برای این کشور هزینهبردارد، در برابر 5.6میلیارد یورو زیان خشکسالی۲۰۲۲. این بحران بیصدا میتواند فشارهای تورمی را تشدید کند، درآمد خانوارها را ببلعد و بانکهای مرکزی را ناگزیر به حفظ سیاستهای انقباضی و نرخ بهره بالا برای مدتی طولانیتر کند.
اثرات این خشکسالی به شکلی فراگیر در سراسر قاره مشهود است؛ اکنون حدود نیمی از اتحادیه اروپا و بریتانیا درگیر سطحی از خشکسالی هستند. بیش از یکسوم مراکز داده اروپا که موتور محرک اقتصاد دیجیتال هستند اما برای خنکسازی به منابع آبی اتکا دارند، در مناطقی با تنش آبی بالا قرار گرفتهاند.
همزمان نیروگاههای هستهای از فرانسه تا مجارستان به دلیل کمبود آبِ خنککننده، فعالیت خود را کاهش دادهاند. ارتش رومانی این ماه با انفجارهای کنترلشده زیرآبی در بستر دانوب کوشید آب خنککننده را به سوی نیروگاه هستهای چرناوودا هدایت کند؛ تلاشی که ناکام ماند و هفته گذشته روند تعطیلی نیروگاه آغاز شد. در شمال ایتالیا که قطب برنجکاری اروپا به شمار میرود، برخی شالیزارها کاملا خشکیده و کشاورزان را به مرز ورشکستگی کشانده است.
کاهش سطح آب رودخانهها به ویژه راین به عنوان شریان حیاتی صنعت آلمان، نگرانیهای جدیتری به همراه دارد. بر پایه تحلیل موسسه کیل، افت سطح آب راین در خشکسالی۲۰۱۸ تولید ناخالص داخلی آلمان را ۰.۴ درصد کاهش داد؛ معادل حدود ۱۸میلیارد یورو به قیمت امروز. سطح آب امسال از آن سال هم پایینتر است و خشکسالی زودتر آغاز شده و ممکن است بسیار طولانیتر باشد. به برآورد کپیتال اکونومیکس، شوک راین به تنهایی میتواند 0.1 تا 0.2درصد از تولید ناخالص داخلی منطقه یورو را موقتا کاهش دهد.
این شوک سمت عرضه، فشار بر اقتصاد اروپا را که همچنان درگیر تبعات جنگ اوکراین و جنگ اخیر علیه ایران است، دوچندان میکند. کرایه حمل غله در بخش رومانیایی دانوب از حدود ۱۱ یورو در هر تن پیش از برداشت به ۱۸ تا ۲۰ یورو رسیده است. کاهش برداشت محصولات کشاورزی نیز میتواند به موج تورم مواد غذایی دامن بزند که به گفته تحلیلگران سال آینده و همراه با کمبود جهانی کود ناشی از جنگ علیه ایران و پدیده النینو در راه است.
با وجود این چشمانداز تاریک، شرکتهای اروپایی در تلاش برای تطبیق خود با شرایط جدید هستند. توسعه ناوگان کشتیهای کمآبخور و نصب توربینهای کارآمدتر با مصرف آب کمتر در نیروگاهها از جمله این اقدامات است./
