در روزهای آینده عرضه ارز تقویت میشود؟
امید دلار به گشایش سیاسی
نرخ اسکناس دلار در معاملات روز یکشنبه با کاهش ۱۵۰۰تومانی نسبت به روز شنبه، به ۱۸۳هزار و ۵۰۰تومان رسید و برای ششمین روز معاملاتی متوالی در سطوح پایینتر از کانال ۱۹۰هزار تومان باقی ماند. کاهش نرخ دلار در شرایطی ادامه پیدا کرده که هنوز توافق مشخصی میان طرفهای درگیر بر سر وضعیت تنگه هرمز اعلام نشده است؛ با این حال، افزایش سیگنالهای سیاسی درباره احتمال کاهش تنش و بازگشت عبورومرور بدون درگیری در این مسیر، انتظارات معاملهگران را تحتتاثیر قرار داده است.
در معاملات روز یکشنبه، صرافیها نرخ فروش دلار را عمدتا در محدوده ۱۸۳ تا ۱۸۴هزار تومان اعلام کردند و نرخ ۱۸۳هزار و ۵۰۰تومان بیش از سایر قیمتها مورد توجه قرار گرفت. این نرخ پایینترین سطح ثبتشده از ۲۴تیرماه تاکنون است. نرخ تتر نیز در این روز تا محدوده ۱۸۵هزار و ۴۰۰تومان عقبنشینی کرد. تتر از ۱۳مردادماه تاکنون در سطوح پایینتر از ۱۹۰هزار تومان معامله شده است.
انتظار بازار برای رفع محاصره
بررسی روند نرخ ارز نشان میدهد بازار همچنان به تحولات پیرامون تنگه هرمز و چشمانداز کاهش تنشهای سیاسی و نظامی واکنش نشان میدهد. ۲۳ تیرماه، نخستین روزی بود که بازار ارز تحتتاثیر خبر بازگشت وضعیت محاصره دریایی اقتصاد کشور، از کانال ۱۷۰هزار تومان خارج و وارد کانال ۱۸۰هزار تومان شد. در آن روز، دلار با افزایش ۵هزار تومانی نسبت به روز قبل، در سطح ۱۸۲هزار تومان معامله شد. پس از آن، دلار عمدتا در کانال ۱۸۰هزار تومان باقی ماند و با تشدید احتمال درگیریهای نظامی، حتی برای سه روز وارد کانال ۱۹۰هزار تومان شد و رکورد تاریخی جدیدی را ثبت کرد. بااینحال، از یکشنبه هفته گذشته، با افزایش احتمال کاهش تنشها، جهت حرکت بازار تغییر کرد. دلار در آن روز با افت ۵هزارتومانی از کانال ۱۹۰هزار تومان عقب نشست و در محدوده ۱۸۸هزار تومان قرار گرفت.
از آن زمان تاکنون، اگرچه هیچیک از طرفین از دستیابی به توافق رسمی خبر ندادهاند، اما اظهارات و سیگنالهای مقامهای ایرانی، آمریکایی، عمانی و پاکستانی درباره احتمال دستیابی به سازوکاری برای عبور و مرور امن در تنگه هرمز، انتظارات بازار را نسبت به کاهش تنشها تقویت کرده است. روز شنبه، خبرگزاریهای خارجی به نقل از منبعی آمریکایی تاکید کردند که به محض آزادی عبورو مرور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز، محاصره دریایی لغو خواهد شد. لغو محاصره دریایی به معنای برقراری درآمدهای ارزی و درنتیجه پایداری عرضه ارز در اقتصاد خواهد بود.
معاملات روزهای شنبه و یکشنبه نشان میدهد بازار ارز در انتظاری همراه با ابهامی فزاینده مواجه است. از یک سو، افزایش احتمال گشایش سیاسی و رفع محدودیتهای ناشی از محاصره دریایی میتواند زمینه بازگشت دلار به سطوح قیمتی پیش از تشدید تنشها، یعنی کانال ۱۷۰هزار تومان و حتی پایینتر، را فراهم کند. از سوی دیگر، نبود اطمینان درباره زمان، نحوه و قطعی بودن این گشایش باعث شده معاملهگران برای خرید یا فروش با احتیاط بیشتری عمل کنند.
این احتیاط، به کاهش تقاضای سفتهبازانه در بازار ارز منجر شده است. معاملهگران در شرایطی که احتمال کاهش بیشتر نرخ ارز وجود دارد، تمایل کمتری برای خرید در قیمتهای فعلی دارند. در مقابل، فروشندگان نیز به دلیل احتمال بازگشت تنشها، کاهش قیمتها را پایدار نمیدانند. حاصل این وضعیت، کاهش تمایل به انجام معاملات بزرگ و افزایش انتظار برای روشنتر شدن چشمانداز سیاسی است.
چرخش نقدینگی میان بازارها
همزمان با کاهش تقاضای سفتهبازانه در بازار ارز و طلا، نشانههایی از افزایش توجه سرمایهگذاران به بازار سرمایه دیده میشود. کاهش جذابیت خرید دلار و طلا در شرایطی که احتمال گشایش سیاسی افزایش یافته، میتواند بخشی از نقدینگی را به سمت بازارهای جایگزین هدایت کند. این جابهجایی را میتوان در رفتار بازار سرمایه نیز مشاهده کرد. در نخستین روز هفته، رکورد تاریخی ورود پول به بورس شکسته شد و در دومین روز هفته نیز ارزش معاملات بورس رکورد تاریخی جدیدی ثبت کرد و در محدوده ۶۵هزار میلیارد تومان قرار گرفت. البته ورود پول به بازار سرمایه بهتنهایی به معنای آن نیست که تمام نقدینگی خارجشده از بازار ارز و طلا به بورس منتقل شده است.
بااینحال، همزمانی کاهش نرخ دلار و طلا با افزایش ورود نقدینگی و ارزش معاملات در بورس میتواند نشانهای از تغییر ترجیحات سرمایهگذاران و جابهجایی بخشی از نقدینگی میان بازارهای دارایی باشد. در این میان، رفتار بازار طلا نیز قابلتوجه است. این بازار طی مدت نسبتا طولانی رشد قابلتوجهی را تجربه نکرده بود و تا قبل از هفته جاری، آخرین باری که نرخ طلای ۱۸عیار در کانال ۱۹میلیون تومان قرار داشت به روزهای پایانی اردیبهشت برمیگردد. در هفته گذشته میلادی نرخ جهانی طلا حدود ۷درصد افزایش ثبت کرد و این موضوع در کنار افت ملایم قیمت دلار، باعث شد نرخهای بازار طلا در نخستین روز هفته افزایش یابد و حتی هر گرم طلای ۱۸ عیار در فاصله ۱۰۵هزار تومانی از کانال ۱۹میلیون تومان معامله شود.
این وضعیت برای بخشی از سرمایهگذارانی که در انتظار فرصتی برای خروج از بازار قرار داشتند، مغتنم است. به نظر میرسد افزایش قیمت طلا در روزهای اخیر توانست برای این گروه فرصتی برای فروش یا تغییر دارایی ایجاد کند و در نتیجه مواجهه بازار با افزایش فروش محتملتر از روزهای قبل میشود. بررسیها نشان میدهد افزایش قیمت طلا الزاما به معنای ورود سرمایه جدید به این بازار نیست و در برخی مقاطع میتواند با افزایش عرضه از سوی دارندگان قبلی همراه شود.
افت طلا همسو با دلار
بازار طلای داخلی در روز یکشنبه، در شرایطی که بازار جهانی طلا هنوز فعالیت خود را آغاز نکرده بود، تحتتاثیر کاهش نرخ ارز قرار گرفت. ورود نرخ دلار به سطوح پایینتر از ۱۸۵هزار تومان، باعث شد قیمت داراییهای طلایی نیز در مسیر نزولی قرار گیرد. ظهر روز یکشنبه، هر گرم طلای ۱۸عیار با کاهش ۰.۸درصدی نسبت به روز شنبه، به ۱۸میلیون و ۷۳۶هزار تومان رسید؛ افتی که با درصد کاهش نرخ اسکناس دلار برابری میکرد. سکه طلای طرح جدید نیز در این روز با افت ۰.۸درصدی، در سطح ۱۸۶میلیون و ۳۰۰هزار تومان معامله شد. کاهش قیمت در نیمسکه و ربعسکه بیشتر بود؛ بهطوریکه نیمسکه با افت ۱.۶درصدی به ۹۵میلیون تومان و ربعسکه با کاهش ۱.۹درصدی به ۵۲میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید.
کارشناسان معتقدند در کوتاهمدت، مهمترین متغیر تعیینکننده مسیر دلار همچنان تحولات مرتبط با محاصره دریایی است. اگر نشانههای کاهش تنش به یک توافق عملی برای بازگشت عبور و مرور امن از مسیر تنگه هرمز منجر شود و در نتیجه آن محاصره دریایی رفع شود، احتمال افزایش عرضه ارز و کاهش بیشتر انتظارات تورمی میتواند فشار نزولی بر دلار را تقویت کند. در مقابل، افزایش احتمال تنشهای نظامی میتواند انتظارات بازار را بهسرعت تغییر دهد. از این رو، کاهش فعلی دلار را نمیتوان صرفا به معنای تغییر بنیادین شرایط اقتصادی تعبیر کرد. بخشی از افت اخیر میتواند حاصل کاهش تقاضای سفتهبازانه، افزایش احتیاط معاملهگران و انتظار بازار برای روشن شدن نتیجه تحولات ژئوپلیتیک باشد.
