گلوگاههای پنهان زنجیره تامین جهانی
بر اساس گزارش موسسه جیایام ماینینگ (GEM Mining Consulting)، اختلال در تامین اسید سولفوریک، توقف فعالیت واحدهای ذوب، محدودیت صادرات تجهیزات، کمبود برق و آب یا مشکلات لجستیک، حتی در شرایطی که معادن به فعالیت خود ادامه میدهند، میتواند عرضه واقعی مواد معدنی را به شدت کاهش دهد. این گزارش با بررسی سناریوهای مختلف، بر آسیبپذیری زنجیره تامین مس، گرافیت و عناصر نادر خاکی تمرکز کرده است. به اعتقاد پژوهشگران، امنیت عرضه مواد معدنی تنها به وجود ذخایر معدنی وابسته نیست، بلکه به شبکهای از واحدهای فرآوری، تامینکنندگان مواد اولیه، تجهیزات و زیرساختهای صنعتی بستگی دارد که محصول را به مرحله مصرف میرسانند. در این میان، اسید سولفوریک یکی از مهمترین گلوگاههای پنهان معرفی شده است. این ماده در تولید مس، نیکل، کبالت، لیتیوم و فرآوری عناصر نادر خاکی نقش کلیدی دارد.
برآوردها نشان میدهد بیش از ۱۵درصد تولید اولیه مس جهان، معادل حدود ۳.۶میلیون تن در سال، به فرآیندهای مبتنی بر اسید وابسته است و هرگونه اختلال طولانیمدت در تامین این ماده میتواند صدها هزار تن از تولید جهانی مس را تحتتاثیر قرار دهد. گزارش همچنین به وابستگی بالای تجارت گوگرد به تنگه هرمز اشاره میکند و یادآور میشود که حدود نیمی از تجارت دریایی گوگرد جهان از این مسیر عبور میکند. افزون بر این، توقف صادرات اسید سولفوریک از سوی چین در سال۲۰۲۶ نیز ریسک تامین این ماده را افزایش داده است. به باور پژوهشگران، افزایش تابآوری زنجیره تامین مواد معدنی تنها با اکتشاف معادن جدید امکانپذیر نیست و توسعه ظرفیتهای فرآوری، تامین مواد شیمیایی، زیرساختهای صنعتی و شبکههای لجستیک باید همزمان در دستور کار دولتها و شرکتهای معدنی قرار گیرد.
