سنتکام گزارش جدیدی از تبادل آتش با ایران منتشر نکرد، رایزنیهای دیپلماتیک تشدید شد
تکاپو برای بازگشت به مذاکره
بعد از گذشت ۱۳ شب متوالی از حملات آمریکا به ایران و پاسخ متقابل و تلافیجویانه تهران، خاورمیانه بار دیگر آرامش نسبی را از سر گذراند. این در حالی است که گزارشها حاکی از آن است که تلاشهای دیپلماتیک برای حل بحران فعلی بار دیگر آغاز شده و همین امر روزنه امیدی، هرچند کوچک، برای پایان درگیریها را زنده نگه داشته است. با این حال خطرات بالقوه همچنان وجود دارند و آرامش کنونی ممکن است فقط یک وقفه موقتی باشد.
برقراری آرامش نسبی
پس از گذشت نزدیک به دو هفته از حملات هوایی آمریکا به مواضع ایران و واکنشهای تلافیجویانه تهران، به نظر میرسد که خاورمیانه بار دیگر آرامشی نسبی را تجربه کرده است. تا زمان نگارش این گزارش و بعد از ۱۳ شب متوالی از حملات آمریکا به ایران و حملات تلافیجویانه ایران، از شامگاه جمعه گزارش جدیدی از تبادل آتش دو طرف منتشر نشد. بر اساس گزارش سیانان، سنتکام در روزهای گذشته در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس اعلام میکرد که عملیات علیه اهداف نظامی ایران انجام داده است، اما تا ساعات روز جمعه به وقت شرق آمریکا، هیچ اطلاعیه مشابهی منتشر نشد. سیانان اعلام کرد هنوز مشخص نیست این سکوت خبری به معنای توقف عملیات نظامی سنتکام علیه ایران به صورت تماموکمال باشد.
از سوی دیگر، این آرامش ظاهری نمیتواند نشانهای قاطع از پایان تنشها باشد. بهرغم امیدها به حلوفصل دیپلماتیک بحران و تلاشهای بینالمللی برای کاهش تنش، واقعیت این است که طرفین همچنان در حالت آمادهباش قرار دارند و دستها روی ماشه نگه داشته شده است. در همین رابطه، رسانههای ایران از وقوع انفجارهایی در امیدیه و بندر کنارک خبر دادند. از سوی دیگر، العربیه نیز از هدف قرار گرفتن مقر شبهنظامیان در اربیل با پهپاد خبر داد.
بنا به گزارش الجزیره، این وضعیت نشاندهنده عدم اعتماد عمیق بین طرفین و پیچیدگیهای موجود در روابط بینالمللی است. هر دو طرف به خوبی میدانند که هرگونه اشتباه یا محاسبه نادرست میتواند به تشدید مجدد درگیریها منجر شود. بنابراین، درحالیکه دیپلماسی همچنان به عنوان یک گزینه مطرح است، واقعیتهای میدانی و نظامی نشان میدهند که خطرات بالقوه همچنان وجود دارند و آرامش کنونی ممکن است فقط یک وقفه موقتی باشد.
رایزنیهای دیپلماتیک
در آخرین تحولات در رابطه با یافتن مسیر خروج از بحران فعلی، آکسیوس مدعی ارائه طرحی جدید از سوی میانجیها به آمریکا و ایران شد که شامل رفع محاصره بنادر ایران، بازگشایی تنگه هرمز و پیشنهاد دریافت «عوارض تامین امنیت» توسط تهران از کشتیهای عبوری میشود. پیشتر، خبرگزاری ایرنا روز دوم مرداد گزارش داد یک هیات دیپلماتیک عمانی برای گفتوگو در خصوص سازوکارهای تنگه هرمز به تهران سفر کرد. بنا به این گزارش، این هیات نمایندگی عمانی در چارچوب رایزنیهای جمهوری اسلامی ایران و عمان برای تنظیم سازوکارهای مناسب جهت مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز به ایران سفر کرده است. این سفر در حالی صورت گرفت که روزنامه نیویورک تایمز پیشتر ادعا کرد که ایران پیشنهاد آتشبس ارائه شده از سوی دونالد ترامپ را که از سوی نخستوزیر عراق به تهران منتقل شده بود، رد کرده است. با این همه، یک مقام ایرانی گفت که گزارش این روزنامه انحرافی و گمراهکننده است.
بنا به گزارش سیبیاس، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا روز جمعه اعلام کرد مقامهای ایرانی با واشنگتن در تماس هستند. وی در ادامه مدعی شد که تهران هنوز برای دستیابی به توافق آمادگی ندارد. ترامپ در ضیافت شام خبرنگاران کاخ سفید گفت ایالات متحده و ایران برای پایان درگیری دو کشور در حال مذاکرهاند، اما تاکید کرد تاکنون درباره انجام حملات گستردهتر علیه ایران تصمیمی نگرفته است. وی در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت ایران در مذاکرات با واشنگتن «جدیت بیشتری» نشان میدهد، اما این موضوع لزوما به دستیابی به توافق منجر نخواهد شد. ترامپ در ادامه ادعا کرد ایران دو گزینه پیش رو دارد، «یا به توافق برسد یا با حملاتی بسیار شدیدتر روبهرو شود.» رئیسجمهوری آمریکا همچنین گفت واشنگتن برای اقدام آماده است، اما مذاکرات با تهران همچنان ادامه دارد و نتیجه این گفتوگوها مشخص نیست.
در همین رابطه، رسانهها از تکاپوهای پکن و اسلامآباد خبر داده، تکاپوهایی که چهبسا بتواند راهی برای خروج از این بحران ارائه کند. روز جمعه سه منبع آگاه بریتانیایی و پاکستانی به رویترز گفتند که در پی ابتکار عمل و فشارهای چین، پاکستان در حال بررسی راهکارهایی برای ازسرگیری مذاکرات متوقفشده میان آمریکا و ایران جهت پایان دادن به جنگ پنجماهه آنهاست. به گفته این منابع، گفتوگوهای مقدماتی طی سفر این هفته اسکندر مومنی، وزیر کشور ایران به اسلامآباد انجام شده است. به گفته هر سه منبع پاکستانی، اسحاقدار، وزیر امور خارجه پاکستان، طی روزهای گذشته و در سفر خود به چین، این تلاشهای جدید در خاورمیانه را با مقامات چینی در میان گذاشته است. یک مقام دولتی پاکستان گفت: «چینیها ناخشنود هستند؛ زیرا حملات به سایر کشورهای خلیجفارس و مسدود شدن تنگه هرمز به منافع آنها ضربه میزند.» با این حال، هر سه منبع تاکید کردند که موانع موجود بر سر راه هرگونه مذاکره با ایالات متحده همچنان بسیار بالاست. همزمان وزرای خارجه ایران و عمان، ایران و مصر و مصر و عمان در تماس تلفنی آخرین تحولات تنگه هرمز را مورد رایزنی قرار دادند.
روایت عراقچی از عهدشکنی آمریکا
در میانه تحولات اخیر، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان در گفتوگویی به ابهامات بند ۵ تفاهمنامه اخیر ایران و آمریکا پرداخت. وی در این زمینه گفت: « این بند ابهامی ندارد و همهچیز در آن بهروشنی بیان شده است. در این بند آمده که ایران ترتیباتی اتخاذ میکند تا تنگه هرمز ظرف یک ماه بازگشایی شود. علت در نظر گرفتن این بازه زمانی یکماهه نیز این است که عملیات مینزدایی و اقدامات مشابه باید انجام شود.» عراقچی در ادامه گفت: «ما هیچ حسن نیتی در رفتار آمریکا ندیدیم. باز کردن یک مسیر جدید و اصرار بر اینکه کشتیها از آن مسیر استفاده کنند، برای ما قابل تأمل بود. حتی مستنداتی از تماسهای دریایی وجود دارد که با کشتیهایی که قصد داشتند از مسیر تعیینشده توسط ایران عبور کنند، برقرار میشد و آنها را ترغیب میکردند که از مسیر جنوبی استفاده کنند. این در حالی بود که خودشان نیز میدانستند مسیری که ایجاد کرده بودند، هم کندتر بود و هم نسبت به مسیری که ایران تعیین کرده بود، مخاطرات بیشتری داشت. به همین دلیل، واقعا نسبت به نیت آنها دچار تردید شدیم.»
عراقچی در ادامه این گفتوگو عنوان کرد: «ما چند بار از طریق همان کانال ارتباطی یا خط تماس به آنها اخطار دادیم و توضیح دادیم. خود من نیز بارها، چه بهصورت مستقیم و چه از طریق واسطههای قطری و پاکستانی با آنها گفتوگو کردم و تاکید کردم که اگر هرگونه نگرانی یا مشکلی وجود دارد، کافی است ۱۵ روز دیگر صبر کنند و ببینند آیا ایران بهطور کامل به تعهدات خود عمل میکند یا خیر.» رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان در ادامه عنوان کرد: «با این حال، ما در رفتار آمریکا هیچ نشانهای از حسن نیت مشاهده نکردیم. به نظر میرسید بنای آنها بر این بود که شرایط را به سمت تنش سوق دهند، یا شاید تصور میکردند میتوانند حاکمیت و مدیریت ایران بر تنگه هرمز را کمرنگ کنند. به هر نیتی که عمل میکردند، در نهایت این آنها بودند که توافق را نقض کردند و روند تحولات را به مسیری کشاندند که امروز شاهد آن هستیم.»
