اثرات ناخواسته جنگ بر محیطزیست شهری تهران؛
بازگشت آلاینده ازن به هوای پایتخت
اگرچه بر کیفیت هوای پایتخت در ۴ ماه ابتدایی امسال افزوده شده، اما شاخص هماکنون کنترل کیفیت هوای تهران در ساعت۱۵ روز دوم مردادماه برابر ۱۲۳ واحد یعنی ناسالم برای گروههای حساس بود. آلاینده اصلی در این روز ازن بود. در این شرایط به افراد مبتلا به بیماری قلبی یا ریوی، سالمندان و کودکان باید فعالیتهای طولانی یا سنگین خارج از منزل را کاهش دهند. درحالیکه در روزهای سرد سال عمده آلودگی هوا مربوط به ذرات معلق و منواکسید کربن است، در روزهای گرم سال آلودگی ثانویه ازن تبدیل به خطر اصلی تهدیدکننده جان انسانها میشود. در مواجهه با ازن، کودکان در معرض بیشترین خطر هستند؛ زیرا ریههای آنان هنوز در حال رشد و تکامل است و معمولا فعالیت آنها در خارج از منزل در روزهای داغ تابستانی یعنی درست در زمانی که سطح ازن بالاست، زیاد است. همین موضوع احتمال افزایش تاثیرپذیری کودکان از ازن را تقویت میکند و در نتیجه ممکن است به شکل آسم در کودکان بروز و ظهور پیدا کند.
اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار، دو عامل اصلی تشدید غلظت گاز ازن در آسمان شهر است، اما تا زمانی که «دمای هوا و تابش نور خورشید» از حدی بیشتر نشود، این آلودگی شکل نمیگیرد. افزایش دمای هوا از سطح ۳۰درجه سانتیگراد، باعث واکنش فتوشیمیایی بین عوامل اصلی آلاینده هوا میشود که نتیجهاش تولید O۳ یا همان گاز ازن است. به این ترتیب اگرچه جنگ چالشهای متعدد اقتصادی و اجتماعی را برای کشور به همراه داشت، اما کاهش تردد خودروهای شخصی و همچنین عقبگرد تولید صنعتی در شهرکهای صنعتی اطراف تهران باعث شد تا هوای پایتخت با افزایش تعداد روزهای پاک مواجه شود. براساس گزارش شرکت کنترل کیفیت هوا از ابتدای امسال تا روز دوم مرداد، تهران ۱۲روز پاک، ۱۰۱روز قابل قبول، ۱۱روز ناسالم برای گروههای حساس و ۲روز ناسالم برای گروههای حساس داشت. این در حالی بود که از ابتدای فروردین تا دوم مرداد سال۱۴۰۴ تهران تنها ۶روز پاک داشت، هوای پایتخت در این زمان برای ۷۴روز در وضعیت قابل قبول بود، ۳۸روز ناسالم برای گروههای حساس بود، ۵روز ناسالم برای تمامی گروهها و ۲روز در وضعیت خطرناک بود.
بهبود کیفیت هوای تهران طی ۴ماه ابتدایی امسال نشان داد که کاهش آلودگی هوای پایتخت هدفی قابل تحقق است؛ کاهش تردد خودروهای شخص در تهران با بهبود خدمات حملونقل عمومی از جمله عواملی است که نقش غیرقابل انکاری در بهبود کیفیت هوا برجای میگذارد. اگرچه فعلا موفقیت قابلتوجهی در این زمینه حاصل نشده، اما مجازی شدن آموزش از اسفند سال گذشته و حتی تعطیلی برخی مشاغل دست به دست هم داده تا از تردد در پایتخت کاسته شود و این موضوع بهبود کیفیت هوای پایتخت را رقم بزند.
