عقبنشینی بورس به سومین روز رسید؛
تغییر نقشه بازارها
از چهارشنبه هفته گذشته، دلار آزاد با رنج مثبت همراه شد و توانست پس از مدتها از مرز ۱۸۰هزار تومان عبور کند. با توجه به اثرپذیری بیشتر قیمت طلای داخلی از اسکناس آمریکایی، قیمتها در بازار فیزیکی طلا و سکه نیز با افزایش همراه شدند و قیمت هر گرم طلای ۱۸عیار تا حوالی ۱۷میلیون و ۹۰۰هزار تومان هم در روزهای اخیر پیشروی و سکه امامی نیز در کانال ۱۷۹میلیون تومان نوسان کرده است.
بورس در فاز دفاعی
یکشنبه هم روز خوبی برای بورس نبود و شاخص کل این بازار برای دومین روز متوالی ریزش بیش از ۲درصدی را ثبت کرد. با وجود اینکه فشار فروش در بورس تهران به سومین روز متوالی رسیده و نگرانی فعالان بازار را نسبت به چشمانداز کوتاهمدت معاملات افزایش داده است؛ اما برخی کارشناسان معتقدند، عقبنشینی بازار سهام پایدار نخواهد ماند. بازار سهام که در روزهای اخیر متاثر از بازگشت ریسکهای سیاسی و افزایش احتیاط معاملهگران قرار گرفته، برای دومین روز متوالی افتی بیش از ۲درصد را تجربه کرد.
این وضعیت حاکی از تشدید فضای محتاطانه و غلبه عرضه بر تقاضا است. همزمان، روند خروج پول نیز وارد سومین روز متوالی شد و نشان داد بخشی از سرمایهگذاران ترجیح میدهند تا تعیینتکلیف وضعیت متغیرهای اثرگذار، از بازار فاصله بگیرند. بررسی معاملات روز یکشنبه نشان میدهد فشار فروش همچنان در اغلب صنایع ادامه دارد و افت شاخص کل و هموزن بیانگر آن است که این شرایط محدود به چند نماد نیست و بخش عمده بازار را دربرگرفته است. این در حالی است که، کارشناسان معتقدند، شرایط فعلی را نباید به منزله تغییر روند بلندمدت بازار محسوب کرد.
از نگاه آنها، بورس پس از رشد قابلتوجه ماههای گذشته به مرحلهای از استراحت رسیده و اصلاح قیمتها و فراز و فرود اخیر، تا حد زیادی واکنش طبیعی بازار به آن بازدهی قابلتوجه محسوب میشود. به این ترتیب بخشی از فشار فروش روزهای گذشته نیز ناشی از شناسایی سود توسط سرمایهگذارانی است که طی ماههای اخیر بازدهی مناسبی کسب کردهاند. تحلیلگران بر این باورند که تا زمان مشخص شدن وضعیت ریسکهای سیاسی و انتشار کامل گزارشهای عملکرد سهماهه شرکتها، بازار احتمالا در فضایی نوسانی و محتاطانه به حرکت خود ادامه خواهد داد. بنابراین انتظار شکلگیری یک روند پرقدرت صعودی در کوتاهمدت چندان واقعبینانه نیست و معاملات بیشتر تحت تاثیر اخبار و تحولات روزانه خواهد بود.
معاملات یکشنبه از نگاه آمار
بورس تهران دیروز برای سومین روز متوالی متزلزل ظاهر شد و پرونده خود را با کاهش شاخصها بست. شاخص کل که برای دومین روز پیاپی بیش از ۲درصد کاهش را تجربه کرد، در پایان معاملات دیروز با افت ۲.۴۵درصدی در سطح ۵میلیون و ۵۵هزار واحد ایستاد. ریزش ۲.۴۵درصدی شاخص کل، رکورد سنگینترین افت روزانه بورس در بیش از چهار ماه گذشته را به ثبت رساند. پیش از این، دوم اسفند سال گذشته شاخص کل با کاهش ۲.۷۱درصدی، افتی سنگینتر را تجربه کرده بود. از سویی، همزمان با افت شاخص کل، شاخص هموزن نیز ۲.۰۱درصد کاهش یافت که نشاندهنده فراگیر بودن فشار فروش در اغلب نمادهای بازار است. در پایان معاملات، حدود ۸۵درصد نمادها در محدوده منفی بسته شدند و تنها ۱۵درصد از نمادها توانستند بازدهی مثبت را ثبت کنند.
در روزهایی که بحران میان ایران و آمریکا نیز مجددا نقل محافل خبری شده است، در بازار سهام نیز شاهد چرخش استراتژی معاملهگران هستیم. بهطوریکه بیش از ۲۱هزارمیلیارد تومان سفارش فروش بدون خریدار روی تابلو باقی ماند. در همین حال، ارزش معاملات خرد به حدود ۱۱هزارمیلیارد تومان رسید و سرمایهگذاران حقیقی نیز حدود ۴هزار و ۵۰۰میلیارد تومان از بازار سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی خارج کردند. بررسی روند معاملات ۳روز اخیر نیز از تشدید خروج سرمایههای خرد حکایت دارد. طی این مدت در مجموع حدود ۱۶هزار و ۵۰۰میلیارد تومان پول حقیقیها از تالار شیشهای خارج شده؛ اما از طرفی بازارهای موازی نیر به تکاپو افتادهاند. دلار آزاد که معاملات نخستین روز از هفته را در سطح ۱۷۷هزار و ۵۰۰تومان به اتمام رسانده بود، معاملات دیروز را در کانال ۱۷۹هزار تومان آغاز کرد. نرخها در بازار فیزیکی طلا و سکه نیز افزایشی بودند و هر گرم طلای ۱۸عیار به ۱۷میلیون و ۶۰۰هزار تومان رسید. سکه امامی نیز در کانال ۱۷۷میلیون تومان مورد معامله قرار گرفت. این آمار بیانگر تداوم احتیاط معاملهگران و افزایش فشار فروش در بازار سهام است.
پشت پرده تغییر آرایش بازارها
گفتوگوی «دنیایاقتصاد» با کارشناسان بازارهای مالی حاکی از آن است که تغییر آرایش بازارها، تنها نتیجه بازگشت تنشهای سیاسی نیست. تحلیلگران بر این باورند که رشد پرشتاب بورس در ماههای گذشته نیز اکنون به عاملی برای افزایش عرضه و شناسایی سود تبدیل شده است. این وضعیت در کنار افزایش نااطمینانی، روند معاملات بازار سهام را وارد فاز تازهای کرده است.
در همین رابطه فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی، اظهار کرد: پس از جهش قابلتوجه بورس در ۲ماه گذشته، اکنون بازار وارد فاز اصلاح شده است. این اصلاح همزمان با افزایش تنشها میان ایران و آمریکا و تحولات اخیر منطقه رخ داده و بر انتظارات فعالان بازار اثر گذاشته است.
او با بیان اینکه همزمانی این اصلاح با تحولات سیاسی، باعث شده برخی فعالان بازار افت اخیر را به افزایش تنشها نسبت دهند، افزود: هرچند فضای سیاسی بر رفتار سرمایهگذاران بیتاثیر نیست، اما نباید تصور کرد که شرایط کنونی به معنای آغاز یک روند نزولی پایدار در بازار سرمایه است. این کارشناس ادامه داد: پس از تعطیلات و کاهش فعالیت بازارها در هفته گذشته، انتظار میرفت با توجه به مواضع مطرحشده از سوی مسوولان کشور درباره پاسخ به اقدامات اخیر، بازارها با احتیاط بیشتری معاملات خود را آغاز کنند. با این حال، بررسی نوع تحولات اخیر نشان میدهد سطح درگیریها نسبت به گذشته محدودتر شده و برخلاف تصور برخی، نشانههایی از کاهش تدریجی تنشها مشاهده میشود.
به گفته فردین آقابزرگی، اگرچه برخی جریانهای داخلی همچنان بر ضرورت پاسخ متقابل تاکید دارند، اما همزمان تلاشهای دیپلماتیک نیز در جریان است و رایزنیهای منطقهای و بینالمللی برای جلوگیری از گسترش تنشها ادامه دارد. از این رو، به نظر میرسد مسیر کلی تحولات همچنان بر پایه مذاکره و مدیریت اختلافات استوار است و همین موضوع احتمال تشدید بحران را کاهش میدهد. او تاکید کرد: به همین دلیل انتظار نمیرود؛ ریزشهای سنگین دو روز اخیر با همین شدت ادامه پیدا کند. آنچه این روزها در بازار مشاهده میشود، نتیجه همزمان افزایش نااطمینانیهای سیاسی با اصلاح طبیعی بازار پس از یک دوره رشد پرشتاب است.
این کارشناس با اشاره به بازدهی قابلتوجه بورس طی ماههای اخیر گفت: از ابتدای سال تاکنون، بازار سهام بازدهی قابلتوجهی را تجربه کرده است. از این رو شاخص کل و متوسط قیمت سهام حدود ۴۰ تا ۵۰درصد افزایش یافتهاند. طبیعی است که پس از چنین رشدی، بخشی از سرمایهگذاران اقدام به شناسایی سود و تامین نقدینگی کنند. فردین آقابزرگی افزود: در کنار سرمایهگذاران خرد، بازیگران بزرگ بازار از جمله حقوقیها، نهادهای مالی و سرمایهگذاران بزرگ نیز معمولا از چنین مقاطعی برای مدیریت پرتفوی خود استفاده میکنند. در بسیاری از مواقع این گروهها با تشدید فضای منفی معاملات، زمینه را برای خرید مجدد سهام در قیمتهای پایینتر فراهم میکنند. این رفتار در اغلب بازارهای مالی نیز سابقه دارد.
این کارشناس با تاکید بر اینکه همچنان بازار سرمایه را ارزنده است، اظهار کرد: مقایسه بورس با سایر بازارهای موازی و همچنین سطح ارزشگذاری شرکتها نشان میدهد شرایط بهگونهای نیست که بتوان انتظار یک روند نزولی ممتد را داشت. بازار در مقطع کنونی بیشتر در حال تجربه یک حرکت سینوسی و نوسانی است که با فروکش کردن تدریجی تنشهای سیاسی، به سمت تعادل بازخواهد گشت. او ادامه داد: هرچند ممکن است در کوتاهمدت نوسانات ادامه داشته باشد و حتی پیشبینی دقیق روند روزهای آینده دشوار باشد، اما نباید صرف ورود یا خروج پول حقیقی را ملاک تشخیص روند بازار قرار داد. همان طور که در سال۱۳۹۹ نیز ورود گسترده پول به معنای درستی روند بازار نبود، امروز نیز خروج پول به تنهایی نمیتواند مبنای قضاوت درباره آینده بورس باشد.
این کارشناس پیشبینی کرد که بازار تا پایان هفته به تدریج به تعادل خواهد رسید و بسیاری از سهمهایی که طی روزهای اخیر با فشار فروش مواجه شدهاند، بار دیگر مورد توجه سرمایهگذاران قرار خواهند گرفت. شرکتهایی که تا چند روز قبل در صف خرید قرار داشتند، با وجود تشکیل صف فروش، همچنان از منظر بنیادی جذابیت خود را حفظ کردهاند و در صورت کاهش هیجان معاملات، دوباره میتوانند با تقاضا روبهرو شوند. او همچنین به وضعیت صنایع مختلف اشاره کرد و گفت: در شرایط افزایش تنشهای ژئوپلیتیک، برخی صنایع از جمله دارویی، قند و شکر و تعدادی از شرکتهای خاص، آسیبپذیری کمتری دارند و حتی ممکن است از این شرایط منتفع شوند. افزایش تقاضای داخلی، محدود شدن واردات و تقویت موقعیت برخی تولیدکنندگان میتواند زمینه رشد درآمد و سودآوری این شرکتها را فراهم کند.
این کارشناس با اشاره به چشمانداز بلندمدت بازار سرمایه اظهار کرد: در کنار ریسکهای موجود، نباید ظرفیتهای مهم بورس ایران را نادیده گرفت. ارزش دلاری پایین بسیاری از شرکتها، داراییهای ارزنده صنایع بورسی و همچنین احتمال ورود سرمایههای خارجی در صورت بهبود شرایط سیاسی، از جمله عواملی هستند که میتوانند در آینده از بازار حمایت کنند. فردین آقابزرگی با اشاره به برنامههای مطرحشده برای تشکیل صندوقهای سرمایهگذاری بزرگ تاکید کرد: بخشی از این منابع میتواند در آینده به سمت صنایع بورسی هدایت شود. به باور این تحلیلگر بازارهای مالی، با وجود نوسانات کوتاهمدت، همچنان چشمانداز کلی بازار صعودی خواهد بود و با فروکش کردن تدریجی تنشها، بورس بار دیگر به مسیر رشد بازخواهد گشت. شاخص کل تا پایان سال نیز ظرفیت دستیابی به محدوده ۷میلیون واحد را دارد. این هدف به معنای رشد حدود ۴۰درصدی نسبت به سطوح فعلی خواهد بود.
