بازگشت اعتماد به تالار شیشهای
سوخت تازه صعود بورس
از ابتدای سال شاخص کل بیش از ۱۷درصد و شاخص هموزن ۲۲درصد رشد را ثبت کردهاند و طی این مدت ورود پول حقیقی نیز به بیش از ۴۰همت رسیده است که کمسابقه محسوب میشود. اتفاق مذکور این پرسش را مطرح کرده است که بازار سهام چه چیزی را متفاوت از گذشته میبیند؟
پیام جدید
آنچه این روزها در وضعیت معاملات بورس مشاهده میشود سیگنالی از تغییر انتظارات فعالان بازار را مخابره میکند. در شرایط عادی، وجود ریسکهای سیاسی، ابهام در مذاکرات و نامشخص بودن چشمانداز اقتصاد کلان، معمولا موجب میشد سرمایهگذاران به سمت داراییهای کمریسکتر حرکت کنند. با این حال در هفتههای اخیر عکس این اتفاق رخ داده است. بخشی از این رفتار را میتوان به ارزندگی سهام نسبت داد. بورس قبل از وقوع جنگ نیز در مقایسه با بازارهای موازی از جمله طلا، ارز و حتی برخی بازارهای کالایی با جاماندگی قابلتوجهی مواجه بود. تعطیلی طولانیمدت بازار سهام نیز این شکاف را عمیقتر کرد. در نتیجه بخشی از فعالان بازار معتقدند سهام هنوز در حال جبران جاماندگی خود است. با این حال به نظر میرسد این موضوع تنها دلیل ورود مستمر پول به تالار شیشهای نمیتواند باشد. بسیاری از کارشناسان معتقدند؛ تغییر رفتار سرمایهگذاران به رفتار سیاستگذار نیز بازمیگردد. در هفتههای اخیر مجموعهای از اقدامات حمایتی، از تزریق منابع گرفته تا مدیریت شرایط معاملات و حمایت نهادهای بزرگ بازار، این پیام را به بخشی از فعالان مخابره کرده که سیاستگذار تمایلی به شکلگیری یک روند فرسایشی نزولی در بورس ندارد. همین برداشت موجب شده است فضای احتیاطی معاملات کاهش یابد. در شرایط کنونی، امید به استمرار حمایتهای سیاستگذار به یکی از مهمترین پشتوانههای بازار تبدیل شده است. بسیاری از معاملهگران بر این باورند که این حمایتها میتواند مسیر صعودی بورس را حفظ کند. بنابراین تداوم ورود پول حقیقیها به بازار نیز قابل مشاهده است. اما آنچه حائز اهمیت است اینکه وضعیت مذکور به معنای کاهش ریسکها نیست. ابهامات سیاسی همچنان پابرجاست و هرگونه تغییر در وضعیت متغیرهای کلان میتواند رفتار سرمایهگذاران را تغییر دهد. از این رو پرسش اصلی بازار دیگر این نیست که شاخص تا کجا رشد میکند، بلکه این است که اعتماد فعلی سرمایهگذاران نیز تا چه اندازه به متغیرهای بنیادی متکی است و چه میزان از آن بر پایه انتظار تداوم حمایتها شکل گرفته است.
بورس تهران در سالهای گذشته بارها تحتتاثیر شوکهای سیاسی و اقتصادی با موج خروج پول مواجه بوده و سرمایهگذاران معمولا در رویارویی با ابهامات، رویکردی محتاطانه در پیش گرفتهاند. با این حال، رفتار فعلی بازار نشان میدهد، بخشی از فعالان بورسی این بار نگاه متفاوتی دارند.
در شرایطی که ریسکهای سیاسی همچنان بهطور کامل برطرف نشده و آینده متغیرهای کلان نیز با ابهام همراه است، ورود مستمر پول حقیقی به بازار سهام بیانگر آن است که سرمایهگذاران احتمال تداوم روند صعودی را بیش از سناریوهای منفی ارزیابی میکنند. از این رو، بازار فعلا به جای تمرکز بر ریسکهای موجود، بر فرصتهای پیش رو متمرکز شده است. البته این اعتماد زمانی میتواند پایدار بماند که با حمایت متغیرهای بنیادی همراه شود. در غیر این صورت، هرگونه تغییر در فضای سیاسی یا انتشار اخبار ناامیدکننده میتواند بر انتظارات سرمایهگذاران اثرگذار باشد. آنچه در معاملات روزهای اخیر مشاهده شده است، افزایش سطح اعتماد فعالان بازار و تقویت امید به تداوم رونق بورس است. این وضعیت خود را در ورود پیوسته نقدینگی و مقاومت بازار در برابر موجهای مقطعی عرضه نشان داده است.
متغیر شکننده
کارشناسان معتقدند یکی از مهمترین اتفاقات روزهای اخیر، بازگشت تدریجی اعتماد به بازار سهام است. به باور آنها، رشد شاخصها به تنهایی نمیتواند توضیحدهنده ورود مستمر پول حقیقی باشد؛ چراکه در گذشته نیز دورههایی از رشد بازار وجود داشته که با احتیاط سرمایهگذاران همراه بوده است. آنچه این بار اهمیت دارد، تداوم جریان سرمایههای خرد در سمت خرید و کاهش رفتارهای هیجانی در میان معاملهگران است.
در همین رابطه حجت سرهنگی، کارشناس بازارهای مالی اظهار کرد: بخشی از این اعتماد بهدلیل اقدامات حمایتی سیاستگذار در هفتههای گذشته شکل گرفته است. فعالان بازار این پیام را دریافت کردهاند که در شرایط کنونی، حفظ ثبات بورس به یکی از اولویتهای سیاستگذار تبدیل شده است. همین موضوع موجب شده سرمایهگذارانی که در ماههای گذشته ترجیح میدادند در حاشیه بازار بمانند، بار دیگر به معاملات سهام بازگردند.
او افزود: تداوم ورود پول حقیقی میتواند به یک چرخه خودتقویتکننده تبدیل شود. هنگامی که سرمایهگذاران ورود پول جدید و رشد تقاضا را مشاهده میکنند، انتظارات آنها نسبت به آینده بازار بهبود مییابد و این موضوع به جذب سرمایههای جدید منجر میشود. البته حفظ این اعتماد نیازمند ثبات در تصمیمات سیاستگذار و پرهیز از اقدامات ناگهانی است؛ زیرا سرمایه اجتماعی از دست رفته بازار به سختی بازسازی شده و حفظ آن بسیار مهم است.
به گفته این کارشناس، در سالهای اخیر یکی از بزرگترین مشکلهای بورس، بیاعتمادی سرمایهگذاران به بازار سهام بوده است. در چنین شرایطی، حتی انتشار گزارشهای مناسب یا ارزندگی قیمت سهام نیز نتوانست جریان پایداری از پول را به سمت بازار هدایت کند. این در حالی است که رفتار معاملهگران در روزهای اخیر نشانههای متفاوتی را مخابره میکند. ورود مستمر پول حقیقی در حالی ادامه دارد که همچنان ابهامات سیاسی و اقتصادی بر فضای کشور سایه انداخته است. در گذشته، وجود چنین ریسکهایی معمولا سرمایهگذاران را به سمت خروج از سهام و حرکت به داراییهای کمریسکتر هدایت میکرد؛ اما این بار واکنش بازار متفاوت بوده است. به نظر میرسد بخشی از فعالان بازار به این جمعبندی رسیدهاند که سیاستگذار دیگر تمایلی به تکرار تجربههای تلخ گذشته ندارد و حفظ رونق بورس به یکی از اولویتهای مهم تبدیل شده است. همین برداشت باعث شده است نگاه معاملهگران از نگرانیهای کوتاهمدت به فرصتهای پیشروی بازار تغییر کند.
حجت سرهنگی با بیان اینکه اعتماد، متغیری شکننده است و با چند روز رشد شاخص به دست نمیآید، افزود: آنچه اهمیت دارد تداوم رفتارهای قابل پیشبینی، ثبات در سیاستگذاری و پرهیز از تصمیمات ناگهانی است. اگر این شرایط حفظ شود، «اعتماد بازگشته»، میتواند به مهمترین سرمایه بورس در ماههای آینده تبدیل شود.
