ترتیبات حاکم بر تنگه، دارایی ها و بازرسیها بررسی شد؛
۳ محور اختلافی در پساتفاهم
در کمتر از ۲۴ ساعت مارک روبیو وزیر خارجه آمریکا نیز راهی منطقه شد و با مقامات شورای همکاری در خصوص ابعاد مذاکرات و آینده منطقه دیدار و گفتوگو کرد. در این میان، اظهارات جیدی ونس، معاون دونالد ترامپ، ابعاد جدیدی به این تحولات بخشید؛ وی مدعی شد که در پرتو موافقت ایران، مقرر شده است تا نمایندگان سپاه پاسداران و سنتکام با استقرار در دوحه، بنیانگذار کانالی مستقیم برای ارتباطات نظامی باشند تا از این طریق، ضمن مهار تنشهای احتمالی، گرههای کور اختلافات میدانی را با گفتوگوهایی بیواسطه بگشایند. بهرغم این اظهارات و تحولات، ترتیبات حاکم بر تنگه هرمز در دوره پسا۶۰ روزه، چگونگی دسترسی ایران به منابع بلوکه شده و نقش آژانس در بازرسیها به ۳ محور اختلافی در ۷۲ ساعت گذشته تبدیل شده است.
رایزنیها درباره تنگه هرمز
بعد از دیدارهای رئیسجمهور و وزیر خارجه کشورمان در مسقط، وزارت امور خارجه عمان از صدور بیانیه مشترک توسط دو کشور خبر داد و نوشت که در این بیانیه بر تداوم همکاری برای حفظ امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تاکید شده و طرفین از توافق برای ادامه گفتوگوها درباره مدیریت آینده ناوبری در این گذرگاه راهبردی، خدمات مرتبط با آن و هزینههای مربوطه، مطابق با استانداردهای بینالمللی خبر دادند. تهران و مسقط همچنین توافق کردند، رایزنیهایی با کشورهای ساحلی منطقه و دیگر طرفهای ذیربط انجام دهند.
همزمان علی بحرینی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در ژنو روز سهشنبه در جمع خبرنگاران گفت که تنگه هرمز کاملا به روی کشتیهای تجاری باز است و طی روزهای اخیر مقادیر زیادی نفت از طریق این آبراه منتقل شده است. از سوی دیگر روز گذشته کاظم غریب آبادی معاون حقوقی و بینالملل وزیرخارجه نیز در این خصوص در فضای مجازی نوشت: «عبور ایمن در تنگه هرمز با ترتیبات مبهم، مسیرهای موازی یا تصمیمسازی خارج از ملاحظات ایران، به عنوان دولت ساحلی، تضمین نمیشود.» وی با بیان اینکه هر چارچوب معتبر باید بر هماهنگی با ایران و مفاد بند پنج یادداشت تفاهم اسلام آباد استوار باشد، افزود: «در غیر اینصورت، نتیجه، تعلیق مسیر تعیین شده موازی میشود.»
بعد از انجام سفر به مسقط، روز پنجشنبه وزیر امور خارجه ایران و سید بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه سلطنت عمان، در تماس تلفنی درباره آخرین تحولات منطقهای و موضوعات مورد اهتمام مشترک گفتوگو و تبادل نظر کردند. در این گفتوگو، طرفین آخرین تحولات مربوط به تردد دریایی در تنگه هرمز و ترتیبات موقت پیشبینیشده برای دوره ۶۰ روزه را بررسی کرده و بر اهمیت تداوم هماهنگیها، رایزنیهای دوجانبه و تعاملات فنی و کارشناسی در این زمینه تاکید کردند.
داراییهای بلوکه شده
محور اختلافی دیگر چگونگی آزادسازی و از آن مهمتر نحوه مصرف این وجوه است که در روزهای گذشته جنجالهای زیادی را به پا کرد. رئیس هیات مذاکرهکننده با رد ادعای آمریکا درباره واردات محصولات کشاورزی گفت: آمریکا به دروغ ادعا میکند که داراییهای آزادشده ما برای خرید محصولات کشاورزی آنها صرف خواهد شد. محمدباقر قالیباف در واکنش به اظهارات آمریکاییها مبنی بر خرید محصولات کشاورزی توسط ایران در حساب شخصی خود در شبکه ایکس به زبان انگلیسی نوشت: «تنها محصولی که ما برداشت میکنیم، همان چیزی است که شما سالها پیش کاشتهاید: دههها بیاعتمادی!» رئیس هیات مذاکرهکننده ایرانی با کنایه به سالها بیاعتمادی ملت ایران به آمریکاییها نوشت: «این محصول [بیاعتمادی] کاملا ارگانیک، فراوان و بومی است اما ظاهرا آمریکا فقط سویای تراریخته و وعدههای عملنشده و حرفهای بیارزش صادر میکند!»
نقش آژانس
یکی دیگر از موارد اختلافی بین ایران و آمریکا که اکنون نمود بیشتری پیدا کرده است، نقشآفرینی آژانس بینالمللی انرژی اتمی است. خبرگزاری فارس روز گذشته در گزارشی نوشت که بر اساس شنیدهها از متن تفاهمنامه مذاکرات هستهای، نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی صرفا در مرحله پس از توافق نهایی تعریف شده است. بر اساس ماده ۸ این تفاهمنامه، در اجرای توافق جامع، یکی از گزینههای پیشرو برای مدیریت مواد هستهای، رقیقسازی آنها در داخل ایران و زیر نظر آژانس خواهد بود؛ اما این مرحله، منوط به حل چهار موضوع کلیدی است: لغو کامل تحریمها، ترسیم جزئیات بازسازی اقتصادی ایران، تعیین حدود و چارچوب خروج نیروهای آمریکایی از منطقه، و نهاییشدن پرونده هستهای. در همین حال، دیپلماتهای آگاه از روند مذاکرات تاکید دارند که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس که نامزدی دبیرکلی سازمان ملل را نیز در دستور کار دارد، در اظهارات اخیر خود تلاش دارد نقش بیشتری برای آژانس در این مرحله تعریف کند؛ اما موضع قاطع تهران، ادامه روند فعلی و رد هرگونه زیادهخواهی پیش از توافق نهایی است.
پیشرفت مذاکرات از نگاه ونس
در این بین جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا در گفتوگویی با «آنهرد» مدعی شد که یکی از بزرگترین پیشرفتهای حاصل از مذاکرات سوئیس، دستیابی به یک توافق اولیه برای ایجاد کانال ارتباطی مستقیم نظامی میان ایران و آمریکا با هدف جلوگیری از تشدید تنشها در آینده بوده است. به گزارش ایسنا، ونس در این گفتوگو که در روز پنجشنبه منتشر شده، گفت: «یکی از چیزهایی که میخواستیم از این مذاکرات حاصل شود، ایجاد یک کانال ارتباطی در طرف ایرانی برای کاهش درگیریها بود.»
ونس مدعی شد که طرف ایرانی با این پیشنهاد موافقت کرده و قرار شده که نمایندهای از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با نمایندهای از سنتکام در دوحه مستقر شوند تا از این طریق بسیاری از اختلافات میان دو کشور حلوفصل شود. معاون رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از صحبتهای خود مدعی شد: «امارات متحده عربی - که در میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بهمراتب تندروترین بوده و بیشتر از باقی کشورها حامی اسرائیل است - اکنون در حال انجام گفتوگوهایی با ایرانیهاست که پیش از این هرگز انجام نشده بود؛ از جمله گفتوگو با سپاه پاسداران درباره انواع مختلفی از مشوقهای اقتصادی.»
