بورس وارد چه فازی خواهد شد؟
سیگنالهای متناقض از تالار شیشهای
افزایش احتیاط معاملهگران
پس از بازگشایی را نیز با بازدهی مثبت پشت سر گذاشت. در هفته دوم خردادماه شاخصهای سهامی همچنان به حرکت صعودی خود ادامه دادند و جریان ورود پول حقیقی نیز در سطوح بالایی قرار گرفت. با این حال، آخرین روز معاملاتی هفته تفاوتی مهم با روزهای قبل داشت. اگر در روزهای گذشته تقاضا بدون دردسر بر عرضه غلبه میکرد، در معاملات روز چهارشنبه سیگنالهایی مبنی بر افزایش احتیاط میان معاملهگران مخابره شد. برخی از کارشناسان معتقدند، این احتیاط میتواند آغاز مرحله جدیدی در رفتار بازار باشد. بازار سهام پس از بازگشایی، یکی از سریعترین دورههای رشد خود در سالهای اخیر را تجربه کرده است.
طی این مدت، شاخص کل با سرعتی کمسابقه به سمت آخرین رکورد خود حرکت کرد و بسیاری از نمادها بازدهیهای قابلتوجهی را به ثبت رساندند. ورود مستمر پول حقیقیها نیز به موتور محرک این صعود تبدیل شد؛ بهطوریکه در بسیاری از روزها، خریداران بدون توجه به ریسکهای سیاسی و اقتصادی موجود، در سمت تقاضا فعال باقی ماندند. اما تجربه بازارهای مالی نشان میدهد هیچ روندی بهصورت مستمر ادامه پیدا نمیکند. هرچه قیمتها به سطوح بالاتری میرسند، بخشی از سرمایهگذاران ترجیح میدهند محتاطتر رفتار کنند و اقدام به شناسایی سود کنند. اتفاقی که در آخرین روز معاملاتی هفته نیز تا حدی مشاهده شد. افزایش عرضه در برخی نمادهای بزرگ و کاهش سرعت رشد شاخصها نشان داد بخشی از معاملهگران ترجیح دادهاند پس از رشدهای اخیر، با احتیاط بیشتری عمل کنند. البته بسیاری از کارشناسان بر این باورند که افزایش عرضهها هنوز به معنای تغییر روند بازار نیست.
برخلاف دورههای اصلاحی گذشته، عرضههای روز پایانی هفته با خروج گسترده پول حقیقیها همراه نشد. این موضوع نشان میدهد که تقاضا هنوز از بازار خارج نشده و ممکن است ترکیب خریداران و فروشندگان در حال تغییر باشد. در واقع آنچه این روزها در معاملات بورس مشاهده میشود، بیشتر شبیه یک جابهجایی جریان پول میان سرمایهگذاران است تا آغاز یک موج خروج. گروهی از سهامداران که در روزهای ابتدایی بازگشایی موفق به خرید شده بودند، اکنون در حال شناسایی سود هستند. در مقابل، سرمایهگذارانی که طی روزهای گذشته موفق به ورود نشده بودند، از افزایش عرضهها برای تکمیل پرتفوی خود استفاده میکنند. همین موضوع باعث شده است ارزش معاملات خرد همچنان در سطوح بالایی قرار داشته باشد و نقدشوندگی بازار حفظ شود. از سویی، یکی از ویژگیهای مهم رشد اخیر بورس، تداوم اعتماد سرمایهگذاران بوده است. در شرایطی که طی ماههای گذشته ریسکهای متعددی بر فضای اقتصاد سایه انداخته، بسیاری انتظار داشتند معاملهگران با کوچکترین خبر منفی از بازار خارج شوند. اما روند هفتههای اخیر نشان داد بخشی از فعالان بازار نگاه متفاوتی نسبت به گذشته پیدا کردهاند. حمایتهای سیاستگذار، بهبود فضای روانی بازار و امید به تداوم روند صعودی، باعث شده است رفتار سرمایهگذاران نسبت به ماههای قبل تغییر کند.
تغییر استراتژی سهامداران؟
بورس تهران در ادامه مسیر خود به محرکهای جدید نیاز خواهد داشت. رشدهای پرشتاب معمولا پس از مدتی با افت سرعت مواجه میشوند و برای تداوم روند صعودی، انتشار گزارشهای مطلوب شرکتها، تثبیت شرایط سیاسی و حفظ جریان ورود پول اهمیت بیشتری پیدا میکند. به همین دلیل، هفته آینده میتواند هفته مهمی برای بازار باشد. در روزهای آینده مشخص خواهد شد که آیا خریداران همچنان توان حفظ ابتکار عمل را دارند یا بورس وارد دورهای از نوسانات متعادلتر خواهد شد. در همین رابطه علیرضا فرشید، کارشناس بازارهای مالی در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» ضمن اشاره به اینکه بازار سهام دو هفته متوالی بدون توقف رشد کرده و برای ادامه حرکت نیازمند استراحت است، اظهار کرد: افزایش عرضه در آخرین روز هفته گذشته را میتوان بخشی طبیعی از فرآیند صعود دانست. این فرآیند در صورت حفظ ورود پول و تداوم تقاضا، میتواند زمینهساز ادامه مسیر بورس در هفتههای آینده باشد. این کارشناس با اشاره به عملکرد بازار سهام پس از بازگشایی معاملات گفت: بورس در دو هفته گذشته برخلاف انتظارات بسیاری از فعالان بازار حرکت کرد.
در شرایطی که بخش قابلتوجهی از تحلیلگران انتظار داشتند بازار پس از بازگشایی با فشار عرضه و افزایش تمایل به فروش مواجه شود، عمده نمادها در اغلب روزهای معاملاتی در محدوده صف خرید قرار گرفتند و شاخص کل نیز طی این مدت حدود ۱۶درصد رشد کرد. او افزود: ارزش بازار سهام نیز در این مدت از محدوده ۱۲هزار و ۴۰۰همت به حدود ۱۴هزار و ۵۰۰همت افزایش یافته است. این اتفاق تحتتاثیر چند عامل مهم رخ داده است. نخست آنکه بازار با وعده حمایت از سوی سیاستگذار بازگشایی شد و همین موضوع در روزهای ابتدایی به تقویت انتظارات مثبت سرمایهگذاران کمک کرد. از سوی دیگر، در مورد بسیاری از نمادهایی که با افشای اطلاعات با اهمیت یا برگزاری مجمع متوقف شده بودند، محدودیت دامنه نوسان اعمال نشد که این موضوع به کشف سریعتر قیمتها و افزایش پویایی معاملات کمک کرد. این کارشناس در ادامه به برخی وعدههای عملینشده اشاره کرد و گفت: در زمان بازگشایی بازار وعده پرداخت تسهیلات مبتنی بر سهام به سهامداران مطرح شد، اما در عمل بخش زیادی از سرمایهگذاران نتوانستند از این تسهیلات استفاده کنند. اعمال شروط مختلف برای دریافت این وامها موجب شد بخشی از فعالان بازار احساس کنند میان وعدههای مطرحشده و اجرای آنها فاصله وجود دارد.
به گفته علیرضا فرشید، تداوم چنین روندی میتواند در آینده بر میزان اعتماد سرمایهگذاران نسبت به تصمیمات سیاستگذار اثرگذار باشد. او با اشاره به تحولات روزهای پایانی هفته افزود: بازگشایی برخی نمادهای بزرگ از جمله «شپدیس» و «زاگرس» باعث شد بخشی از فضای هیجانی بازار تعدیل شود. این نمادها پس از بازگشایی با فشار فروش مواجه شدند و همین موضوع بر سایر نمادهای بزرگ نیز اثر گذاشت. در نتیجه، بازار از شرایط یکدست صف خرید فاصله گرفت و معاملات متعادلتری را تجربه کرد. این کارشناس همچنین به تغییر رفتار معاملهگران در بازار مشتقه نیز اشاره کرد و گفت: در روزهای ابتدایی بازگشایی، بخش عمده معاملات اختیار معامله در سمت اختیار خرید متمرکز بود، اما در روزهای اخیر از شدت این تقاضا کاسته شده و در مقابل، حجم معاملات اختیار فروش افزایش یافته است. این موضوع میتواند نشانهای از افزایش احتیاط در میان بخشی از معاملهگران باشد.
او در ادامه با اشاره به تحولات بازار بدهی اظهار کرد: همزمان با این اتفاقات، دولت نیز نخستین مرحله فروش اوراق خود را آغاز کرد. بر اساس سفارشهای ثبتشده در این حراج، نرخهای بازده اوراق به محدوده ۳۹ تا ۴۰درصد رسیده است؛ سطوحی که نسبت به سال گذشته افزایش قابلتوجهی را نشان میدهد. هرچند هنوز نتایج نهایی حراج منتشر نشده، اما همین ارقام بیانگر رشد نرخهای بدون ریسک در اقتصاد است. این کارشناس با اشاره به جریان نقدینگی در بازارهای مختلف گفت: طی روزهای پس از بازگشایی بورس حدود ۴۰همت پول حقیقی وارد بازار سهام شده است. این در حالی است که از ابتدای جنگ تا پیش از بازگشایی بورس، بیش از ۴۰همت نقدینگی جذب صندوقهای طلا شده بود.
به اعتقاد فرشید، تداوم تورم بالا و رشد انتظارات تورمی باعث شده است که ابزارهای کمریسکتر مانند صندوقهای درآمد ثابت همچنان با استقبال محدودی مواجه باشند؛ بهطوریکه مجموع ورود پول به این صندوقها تنها حدود ۴.۳همت بوده است. او در پایان تاکید کرد: در هفته پیشرو باید دید روند شناسایی سود و جابهجایی سرمایههای خرد میان صنایع مختلف به چه شکل ادامه خواهد یافت. بخشی از سرمایهها ممکن است به سمت نمادهایی حرکت کنند که تاکنون از رشد بازار جا ماندهاند. در شرایط فعلی برخی صنایع از جمله گروههای غذایی، دارویی و کشاورزی بهدلیل تحولات قیمتی و چشمانداز سودآوری، بیش از سایر بخشهای بازار مورد توجه سرمایهگذاران قرار گرفتهاند و نشانههای اقبال معاملهگران به این گروهها همچنان قابل مشاهده است.
