اسرائیل رویای اشغال جنوب لبنان را در سر می پروراندY
نقشه تلآویو برای «اسرائیل بزرگ»
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- محمدحسین باقی: آتشبس توافقشده در لبنان در ۱۶ آوریل، آرامش چندانی برای غیرنظامیانی که به دلیل عملیات بیوقفه تخلیه و حملات هوایی اسرائیل از بخش وسیعی از کشور رانده میشوند، به ارمغان نیاورده است. این آتشبس پس از حدود شش هفته جنگ، نتوانسته خشونت اسرائیل در جنوب لبنان را متوقف کند. «الکساندر زیادوس» و «کاترین کارتیه» در گزارشی برای رویترز نوشتند، این امر باعث آوارگی صدها هزار غیرنظامی در جنوب لبنان از خانههایشان شده است.
اندکی پس از اعلام آتشبس، اسرائیل نقشهای منتشر کرد که منطقه حائلی به مساحت تقریباً ۶۰۰ کیلومتر مربع (۲۳۰ مایل مربع) را که با نیروهای زمینی اشغال کرده بود، مشخص میکرد و ۵۷ شهر و روستایی را که به ساکنان آنها هشدار تخلیه داده بود، فهرست میکرد؛ با این حال، از آن زمان، ارتش اسرائیل صدها حمله هوایی به منطقهای بسیار وسیعتر در خارج از آن منطقه اشغالی انجام داده و دستور تخلیه بیش از ۱۰۰ شهر و روستای دیگر لبنان را صادر کرده است.
این دستورها، همراه با منطقه اشغالی، حدود ۲۰۰۰ کیلومتر مربع از لبنان - حدود یک پنجم کل کشور - را در بر میگیرد که طبق بررسی و مصاحبه با مقامات محلی، امدادگران و آوارگان، بخش عمدهای از آن عملاً برای ساکنان ممنوع شده است.
طالب دیب، سازندهای که مجبور به فرار از شهر البازوریه شده است، با فرزندانش در مدرسهای که به پناهگاهی در شهر ساحلی صیدا تبدیل شده است، قدم میزند.
این درگیری بخشی از آتش گستردهتر درگیری در سراسر خاورمیانه است. اسرائیل قصد دارد دشمنان خود را با استراتژی اعلامشده برای ایجاد «مناطق حائل» در امتداد مرزهای خود با غزه، سوریه و اکنون لبنان برای محافظت از شهرک نشینان، عقب براند.
افزایش منطقه تخلیه، همراه با سردرگمی در مورد حملات مداوم و وسعت نهایی منطقه حائل، بسیاری از ساکنان را نگران کرده که ممکن است هرگز به خانههای خود بازنگردند. «ایاد وَتفی»، یک «مختار» – یا مقام منتخب - در بازوریه، گفت: «هیچ راهی برای بازگشت ما وجود ندارد».
او افزود که این شهر که زمانی محل زندگی ۱۳۰۰۰ نفر بود، از زمان آتشبس مورد حملات هوایی متعدد و دستور تخلیه قرار گرفته است: «هفته گذشته، در یک شب ۲۰ ساختمان در شهر ویران شد». او گفت که تنها بخش کوچکی از جمعیت باقی ماندهاند و اکثر آنها در چادرهایی در شمال پناه گرفتهاند. او افزود که تعداد کمی از آنها برای بازگشت در آیندهای قابل پیشبینی احساس امنیت میکنند.
دو پسر بچه که در مدرسه صیدا پناه گرفتهاند، برای گذراندن وقت با تلفن همراه بازی میکنند.
جدیدترین درگیری لبنان در ۲ مارس آغاز شد که حزبالله موشکهایی را به شمال اسرائیل شلیک کرد. اسرائیل با حمله زمینی به لبنان پاسخ داد و منجر به جنگی شد که تاکنون بیش از ۳۰۰۰ نفر را کشته و صدها هزار نفر را آواره کرده است.
ارتش اسرائیل مدعی است که عملیات هوایی اش در لبنان با هدف آواره کردن غیرنظامیان نبوده، بلکه برای از بین بردن تهدیدات حزبالله طراحی شده است. ارتش این رژیم اطلاعیههای تخلیه را «توصیههایی» توصیف کرد که قبل از حملات هوایی صادر شده و به شهروندان اجازه میدهد در صورت تمایل آنجا را ترک کنند. دفتر رسانهای حزبالله می گوید که علیرغم آتشبس، حق مقاومت در برابر تجاوز مداوم اسرائیل را دارد.
رویترز با «مختار»هایی از 20 شهر و روستایی که از زمان آتشبس مشمول دستور تخلیه شدهاند، تماس گرفت؛ جوامعی که پیش از درگیری جمعیت شان از صدها تا هزاران نفر متغیر بود. اکنون اکثر آنها به سمت شمال یا به شهرهای ساحلی صور و صیدا گریختهاند. «علی نزال»، یکی از مختارها در سریفا، گفت: «اعصاب مردم خرد شده است. آنها دیگر نمیتوانند تحمل کنند، بنابراین آنجا را ترک کردند. آتشبس یک دروغ است».
اوضاع برای غیرنظامیان در لبنان به طور فزایندهای وخیم به نظر میرسد. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، روز دوشنبه (4 خرداد) گفت که اسرائیل حملات خود را تشدید خواهد کرد. این تهدید باعث شد ساکنان حومه جنوبی بیروت به سمت شمال فرار کنند. از آن زمان، اسرائیل دستور تخلیه جدیدی صادر کرده که شامل بیش از 12 شهر و روستای جدید و اعلام بخش بزرگی از جنوب به عنوان «منطقه جنگی» شده است.
به نوشته گزارشگران رویترز، بررسی بیانیههای اسرائیل نشان می دهد که حدود نیمی از شهرها و روستاهایی که از زمان آتشبس مشمول دستور تخلیه شدهاند، در جنوب لیتانی قرار دارند و بقیه در شمال رودخانه و برخی بیش از 20 کیلومتر از آبراه فاصله دارند. در 12 مه، ارتش اسرائیل اعلام کرد که از زمان آتشبس بیش از 1100 هدف را مورد حمله قرار داده است.
تحلیل دادههای مربوط به چراغهای شبانه که توسط حسگر ماهوارهای «VIIRS» ثبت شده است، نشان میدهد که از زمان آغاز درگیریها، میزان انتشار نور در سراسر جنوب لبنان به شدت کاهش یافته است. این تحلیل را پروفسور هادی جعفر در دانشگاه آمریکایی بیروت انجام داد. به گفته جعفر، سطح نور در برخی مناطق حتا در طول دوره آتشبس نیز همچنان پایین باقی مانده است؛ موضوعی که به وضوح نشان میدهد بسیاری از ساکنان آواره هنوز به خانههای خود بازنگشتهاند.
نیروهای اسرائیلی از مواد منفجره و بولدوزر در تخریبهایی استفاده کردهاند که عملاً بسیاری از روستاها را از بین میبرد. در مناطق خارج از اشغال اسرائیل، بسیاری از ساکنان سعی کردند در طول آتشبس بازگردند، اما به گفته مقامات محلی، آوارگان و امدادگران، اغلب ظرف چند روز، با دستور تخلیه مجدد و حملات هوایی، دوباره بیرون رانده شدند.
«حورا یوسف غدبونی»، ۳۹ ساله، گفت که پس از آغاز آخرین درگیری در ۲ مارس، از شهر جنوبی قلیله به شهر ساحلی صیدا فرار کرده و در ماشینی به همراه همسر و سه فرزندش خوابیده است. پس از آتشبس، آنها بازگشتند و خانه خود را با دو اتاق هنوز سالم در میان خانهها و مغازههای ویران یافتند.
ظرف یک روز، گلولهباران و حملات هوایی آنها را مجبور به فرار دوباره کرد؛ این بار به شهر ساحلی صور، حدود ۱۰ کیلومتری شمال. وقتی صور هم بمباران شد، آنها به صیدا بازگشتند و در مدرسهای که به پناهگاه تبدیل شده بود، پناه گرفتند. غدبونی گفت: «ما میخواهیم برگردیم، حتا اگر مجبور باشیم روی زمین بخوابیم. مهم این است که برگردیم. زندگی اینجا پایدار نیست.»
«پل خلیفه»، روزنامه نگار و مدرس در دانشگاه های بیروت، هم در «میدل ایست ای» نوشت، علیرغم انکارهای رسمی اسرائیل و امتناع برخی از لبنانیها از پذیرش واقعیت، استعمار جنوب لبنان نه یک افسانه است و نه یک خیال. این یک پروژه مشخص و ساختارمند است. در ۱۴ مه، ایتمار بن گویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل، فاش کرد که اسرائیل «طرح شهرکسازی برای لبنان» دارد.
چند هفته قبل، در 26 مارس، بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی، اعلام کرد که «لیطانی باید مرز جدید ما با لبنان باشد، درست مانند خط زرد در غزه و منطقه حائل و قله هرمون در سوریه». این اظهارات صرفاً تحریکات لفظی نیستند. آنها اقداماتی را که از قبل توسط غیرنظامیان اسرائیلی در داخل خاک لبنان در حال انجام است، همراهی و پشتیبانی میکنند.
در 12 فوریه، دهها شهرکنشین، از جمله زنان و کودکان، در یک تظاهرات نمایشی برای ترویج گسترش شهرکسازی اسرائیل، اقدام به کاشت درخت در داخل خاک لبنان کردند. شرکتکنندگان خواستار «از سرگیری» ادعایی فعالیتهای شهرکسازی در لبنان شدند و آن را به عنوان «اصلاح تاریخی» معرفی کردند. این حادثه در نزدیکی روستای مرزی یارون، در بخش مرکزی جنوب لبنان رخ داد. در همین روستا - که مورد توجه شهرکنشینان اسرائیلی است - ارتش اسرائیل بعداً یک صومعه و مدرسهای را که توسط خواهران ناجی مقدس اداره میشد، تخریب کرد.
حادثه یارون، علیرغم تلاشهای مقامات اسرائیلی برای به تصویر کشیدن آن به عنوان یک مورد خاص، یک رخداد منحصر به فرد نیست. این حادثه در یک کارزار گستردهتر و با دقت سازماندهی شده قرار میگیرد که برای عادت دادن افکار عمومی اسرائیل به ایده استعمار جنوب لبنان، سرزمینی که توسط برخی از افراطگرایان به عنوان بخش جداییناپذیر «اسرائیل بزرگ» در نظر گرفته میشود، طراحی شده است.
در ۵ دسامبر ۲۰۲۴، تنها چند روز پس از پایان «جنگ ۶۶ روزه»، گروهی از اسرائیلیها وارد روستای مرزی مارون الراس شدند و قبل از تخلیه توسط سربازان، چادرهایی برپا کردند. در اوج درگیریها، در ۲۰ نوامبر، حادثه بزرگ دیگری جاهطلبیهای اسرائیل را آشکارتر کرد. استعمار جنوب لبنان یک داستان ساختگی یا یک خیالپردازی پارانوئیدی نیست.
این یک پروژه ملموس است که ریشه عمیقی در تاریخ ایدئولوژی صهیونیستی دارد. «ریمون ادّه» (۱۹۱۳-۲۰۰۰)، سیاستمدار لبنانی، که پدرش «امیل ادّه» یکی از بنیانگذاران لبنان بزرگ بود، بخش عمدهای از دوران سیاسی خود را صرف هشدار علیه جاهطلبیهای ارضی اسرائیل در لبنان کرد. ریموند در بیانیهای که در ۲۲ آوریل ۱۹۹۸ منتشر شد، وقایع تاریخی را که پدرش برای او نقل کرده بود، این گونه نقل می کند: «لازم به یادآوری است که در اوایل سال ۱۹۰۴، تئودور هرتزل قلمرویی را که صهیونیسم به دنبال تصرف آن بود، از "رود مصر تا فرات" توصیف کرد. قرار بود لبنان نیز در این قلمرو قرار گیرد.
در ژوئیه ۱۹۴۷، خاخام فیشمن، نماینده رسمی آژانس یهود، طی شهادت خود در برابر کمیته ویژه تحقیق سازمان ملل، سخنان هرتزل را تکرار کرد و اعلام کرد: "سرزمین موعود از رودخانه مصر تا فرات امتداد دارد. این سرزمین شامل بخشی از سوریه و لبنان خواهد بود." در ۱۴ مه ۱۹۴۸، اسرائیل ایجاد شد. بن گوریون گزارش نظامی خود را به فرماندهی عالی ارائه داد: "ما باید برای شروع حمله آماده شویم. هدف ما درهم شکستن لبنان است. ما یک دولت مسیحی در آنجا تأسیس خواهیم کرد." در مه ۱۹۵۴، بن گوریون و دایان یک نقشه نظامی برای جذب لبنان طراحی کردند. به گفته دایان، کلید این کار پیدا کردن یک افسر لبنانی، حتا یک سرگرد ساده، بود. ما باید او را بخریم تا او موافقت کند که خود را ناجی قوم مارونی اعلام کند. سپس ارتش اسرائیل وارد لبنان میشود، سرزمینهای لازم را اشغال میکند و یک رژیم مسیحی متحد با اسرائیل ایجاد میکند. سرزمینهای جنوب لیتانی به طور کامل به اسرائیل ملحق میشوند و همه چیز بینقص خواهد بود».
امروزه، پروژه استعمار جنوب لبنان در درجه اول توسط سازمانی به نام «اوری تزافون» در اسرائیل حمایت میشود که نام آن برگرفته از آیهای از کتاب مقدس به معنای «ای شمال، بیدار شو» است. این جنبش در اواخر مارس 2024 برای حمایت از اشغال مجدد جنوب لبنان و ایجاد شهرکهای غیرنظامی اسرائیلی در منطقه تأسیس شد. این سازمان که چندین هزار حامی را گرد هم آورده است، استدلال میکند که اسکان در لبنان هم یک ضرورت امنیتی برای شمال اسرائیل و هم بخشی از یک مأموریت مسیحایی مشروع برای «بازپسگیری» سرزمینهایی است که گمان میرود در سرزمین اسرائیل در کتاب مقدس قرار دارند.
