رمزارز؛ تجربه مالی روزمره ایرانیها
در سالهایی که اقتصاد دیجیتال در ایران با سرعتی متفاوت از گذشته رشد کرده، رمزارز دیگر صرفا یک مفهوم فناورانه، تخصصی یا متعلق به گروهی محدود از فعالان مالی نیست. امروز رمزارز برای میلیونها ایرانی به بخشی از تجربه روزمره مالی تبدیل شده است؛ تجربهای که در آن شهروندان، با انگیزهها و نیازهای متفاوت، راهی برای حفظ ارزش دارایی، سرمایهگذاری خرد، یادگیری بازارهای نو و مشارکت در اقتصاد دیجیتال جستوجو میکنند. این تغییر صرفا یک افزایش در تعداد کاربر استفاده کننده از رمزارز نیست. بلکه نشاندهنده یک دگرگونی عمیق در نحوه ادراک و استفاده از ابزارهای مالی است.
وقتی درباره صنعت رمزارز در ایران صحبت میکنیم، نباید آن را فقط از دریچه قیمتها، نوسانها یا فناوری ببینیم. پشت هر عدد، کاربری قرار دارد که تصمیم گرفته بخشی از مسیر مالی خود را در فضای جدیدی تجربه کند. در واقع بخش اصلی این گروه شهروندان عادیاند؛ کسانی که با مبالغ محدود وارد میشوند، با احتیاط تجربه میکنند و رمزارز را در کنار سایر ابزارهای مالی زندگی خود قرار میدهند. شاید بتوان مسیر تحول رمزارز را مشابه مسیری که اینترنت یا گوشیهای هوشمند طی کردند دانست اما با سرعتی به مراتب بالاتر. رمزارز نیز از یک فناوری پیچیده و تخصصی به بازاری سادهتر، در دسترستر و قابل استفاده برای عموم مردم تبدیل شده است. در این فرآیند، پیچیدگیهای فنی به لایههای زیرین منتقل شده و تجربه کاربری به گونهای شکل گرفته که افراد بدون نیاز به درک عمیق از زیرساخت، بتوانند از آن استفاده کنند.
دادههای نوبیتکس نیز همین تصویر را تایید میکند. جامعه کاربری بیش از ۱۱.۸میلیون نفری نوبیتکس نشان میدهد که رمزارز در ایران از سطح یک بازار محدود عبور کرده و به پدیدهای عمومیتر تبدیل شده است. این مقیاس، بیش از آنکه یادآور یک شبکه بسته یا تخصصی باشد، بیانگر حضور گسترده شهروندان در یک زیرساخت مالی دیجیتال است. درک دقیقتر این تصویر زمانی ممکن میشود که به رفتار کاربران نگاه کنیم. حدود ۴میلیون نفر از کاربران نوبیتکس موجودی کمتر از ۵۰میلیون تومان دارند. این عدد نشان میدهد بخش قابلتوجهی از حسابها ماهیتی خُرد دارند. آمار دیگری از نوبیتکس نشان میدهد میانه اولین واریز ریالی کاربران در یکسال اخیر ۲۵میلیون ریال بوده است. همچنین میانه واریز ریالی در همین بازه ۴۰میلیون ریال گزارش شده است. این اعداد برای ما فقط شاخصهای مالی نیستند؛ نشانههاییاند از اینکه ورود بخش بزرگی از کاربران به بازار رمزارز، با مبالغ محدود و رفتارهای خرد آغاز میشود.
پراکندگی جغرافیایی کاربران نوبیتکس هم قطعه دیگری از این پازل را در ذهن ما تکمیل میکند. حضور کاربران از استانهایی مانند خراسان رضوی، اصفهان، فارس، آذربایجان شرقی، خوزستان، البرز، تهران، مازندران، گیلان، کردستان، کرمانشاه و سایر استانها نشان میدهد رمزارز در ایران محدود به یک مرکز خاص، یک طبقه اجتماعی مشخص یا یک حلقه تخصصی نیست. این بازار در شهرها و استانهای مختلف امتداد پیدا کرده و با زندگی مالی گروههای متنوعی از مردم پیوند خورده است.
برای نوبیتکس، این دادهها فقط نشانه رشد نیستند؛ مسوولیتآورند. وقتیمیلیونها شهروند از یک زیرساخت مالی استفاده میکنند، مساله فقط توسعه محصول یا افزایش مقیاس نیست. مساله، اعتماد عمومی، امنیت دارایی، آموزش، شفافیت و پایداری است. پلتفرمی که در این ابعاد مورد استفاده مردم قرار میگیرد، باید خود را نه صرفا یک کسبوکار، بلکه بخشی از زیستبوم مالی دیجیتال کشور بداند.
آنچه امروز مشاهده میشود، مرحلهای از بلوغ تدریجی رمزارز در ایران است. این فناوری از یک حوزه تخصصی و محدود به بخشی از رفتار روزمره عموم مردم راه پیدا کرده و در حال تثبیت جایگاه خود در زیستبوم مالی کشور است. صنعت رمزارز ایران در سالهای اخیر نشان داده که نمیتوان آن را به حاشیه اقتصاد دیجیتال راند. این صنعت، با همه پیچیدگیها و ریسکها، امروز در زندگی مالی بخشی از جامعه حضور دارد. شهروندانی که از این ابزار استفاده میکنند، بهدنبال امکانهای تازه هستند؛ امکانهایی برای مشارکت در اقتصاد نو، مدیریت دارایی، تجربه سرمایهگذاری خرد و دسترسی به بازارهایی که پیشتر برای بسیاری دور از دسترس بود.
از این منظر، نوبیتکس خود را متعلق به همین شهروندان میداند؛ به میلیونها کاربری که با مبالغ کوچک و بزرگ، از نقاط مختلف کشور، این مسیر را تجربه کردهاند. این تعلق، بیش از آنکه یک ادعا باشد، در دادهها دیده میشود: در مقیاس کاربران، در خرد بودن بسیاری از موجودیها و واریزها، در انسانی بودن شیوه استفاده، در اندازه سفارشها و در پراکندگی جغرافیایی کاربران. امروز رمزارز در ایران دیگر فقط موضوعی برای متخصصان فناوری یا فعالان حرفهای بازار نیست. رمزارز به بخشی از تجربه مالی مردم عادی تبدیل شده است و هر جا پایمیلیونها شهروند در میان باشد، مسوولیت ما نیز بزرگتر، جدیتر و بلندمدتتر خواهد بود.
* مدیرعامل نوبیتکس
