افزایش نرخ ارز و تورم؛ عوامل اصلی تغییر قیمت انسولین
دلایل اصلی افزایش قیمت انسولین در ایران، مشابه سایر داروها، متاثر از عوامل اقتصادی کلان است. تغییرات نرخ ارز و افزایش هزینههای تولید، عوامل غیرقابل اجتنابی هستند که تولیدکنندگان داخلی و واردکنندگان خارجی را مجبور به بازنگری قیمت میکنند. تولید انسولین شامل مراحل پیچیدهای از تامین مواد اولیه، فرآوری و بستهبندی است که بخش عمده آن وابسته به واردات و نوسانات ارزی است. بنابراین افزایش قیمت این دارو، نه به دلیل سیاستهای خودسرانه، بلکه به عنوان واکنشی به تغییر شرایط اقتصادی و تورم عمومی سال جاری است.
در گذشته یکی از مشکلات مهم بازار انسولین، قاچاق آن به کشورهای همسایه به دلیل تفاوت قیمت بود. پایین بودن قیمت رسمی دارو در ایران، انگیزهای برای خروج غیرمجاز انسولین ایجاد میکرد که به کمبود داخلی و فشار بر بیماران منجر میشد. علاوه بر این، عدم امکان ردیابی مصرف بیماران و نبود سامانه شناسهدار برای دارو، این مشکل را تشدید میکرد. با این حال، طی سالهای گذشته اقداماتی برای شفافسازی و ثبت مصرف بیماران انجام شده و تا حد زیادی توانسته است این معضل را کاهش دهد. این اقدامات باعث شد که بازار انسولین کمتر در معرض کمبود و قاچاق قرار گیرد و مصرف بیماران کنترل بهتری پیدا کند.
با وجود افزایش نسبی قیمت، انسولین همچنان تحت پوشش بیمههای درمانی قرار دارد و این پوشش در گذشته توانسته بخش عمده هزینههای بیماران را جبران کند. با این حال، با توجه به افزایش نرخ دارو و تورم عمومی، سطح پوشش بیمهای فعلی نیازمند بازنگری و تقویت است. افزایش سطح حمایت بیمهای، به ویژه برای بیماران کمدرآمد و گروههای آسیبپذیر، ضروری است تا دسترسی به این داروی حیاتی حفظ شود و فشار مالی بر خانوادهها کاهش یابد. افزایش قیمت انسولین در سال جاری نباید باعث نگرانی از کمبود آن شود، زیرا تولید و واردات دارو همچنان جریان دارد و سیاستهای حمایتی دولت و بیمهها در کنار نظارت دقیق، تضمینکننده دسترسی بیماران به داروی مورد نیاز است. نکته مهم این است که بیماران و جامعه پزشکی باید نسبت به تفاوت بین افزایش قیمت واقعی و شایعات مربوط به قیمتهای نجومی، آگاه باشند تا تصمیمگیریها و نگرانیها بر اساس اطلاعات صحیح شکل بگیرد.
به طور کلی، انسولین به دلیل ماهیت حیاتی و غیرقابل جایگزین بودن، همواره جزو اقلام ضروری به شمار میرود و تغییرات قیمتی آن باید با ملاحظات اجتماعی، اقتصادی و بیمهای همراه باشد. افزایش قیمتهای محدود، ناشی از عوامل اقتصادی کلان و هزینههای تولید است، نه به دلیل تصمیمهای خودسرانه یا سیاستهای حمایتی ضعیف. تقویت پوشش بیمهای، اجرای سامانههای شفاف مصرف و نظارت دقیق بر بازار، ابزارهایی هستند که میتوانند اطمینان دهند بیماران در هر شرایطی به این داروی حیاتی دسترسی داشته باشند. بنابراین، گرچه انسولین در سال جاری افزایش قیمت داشته است، اما برخی ادعاها در خصوص قیمتهای نجومی لزوما حقیقت ندارد. واقعیت این است که افزایش نرخ ارز و تورم عمومی، فشار بر قیمت تمامشده دارو را افزایش داده و ضرورت دارد حمایت بیمهای نیز به همان نسبت تقویت شود. با این تدابیر، بیماران میتوانند با اطمینان بیشتری داروی خود را تهیه کنند و خطر کمبود یا حذف این داروی حیاتی از چرخه درمانی کاهش یابد.
* نایب رئیس انجمن واردکنندگان دارو
