نیویورک تایمز، رویکرد پکن در تنش ایران و آمریکا را بررسی کرد
احتیاط چینی در دل بحران
بنا به گزارش نیویورک تایمز، درحالیکه ترامپ تلاش میکند گامهای بعدی خود را در مورد جنگ با ایران مشخص کند، چین دست به اقداماتی زده تا اطمینان حاصل کند که از هر نتیجهای که در نهایت حاصل شود، سود بیشتری ببرد. این روزنامه افزود: چین مقامات ایرانی را به مذاکره با ایالات متحده ترغیب میکند، در عین حال بیسروصدا به شرکتهای خود اجازه میدهد تا از ایران حمایت تجاری کنند، امری که در صورت بازگشت آمریکا به یک جنگ تمام عیار، میتواند به ایران کمک شایانی کند. مقامات و تحلیلگران معتقدند که دولت چین موضع محکمی در مورد جنگ اخیر در خاورمیانه اتخاذ نکرده است. بر اساس این تحلیلها، این کشور اهداف متعدد و چندگانهای در سطح بینالمللی دارد و به همین خاطر با احتیاط عمل میکند، از این رو از اتخاذ موضعی قاطع در زمینه تحولات اخیر طفره میرود. نیویورک تایمز افزود: بدون شک این جنگ موضوع مهمی در مذاکرات بین ترامپ و شی جین پینگ، رهبر چین، هنگام دیدار آنها در پکن برای یک نشست دو روزه که قرار است در ۱۴ مه آغاز شود، خواهد بود.
وضعیت برد-برد برای پکن
نیویورک تایمز در ادامه گزارش خود عنوان کرد: گرفتار شدن ایالات متحده در جنگ دیگری در خاورمیانه برای چین سودمند است. ارتش ایالات متحده به سرعت مقدار زیادی مهمات خرج کرده و ذخایری را که در هرگونه درگیری آینده با چین حیاتی خواهد بود، تخلیه کرده است و این جنگ توجه دولت ترامپ را از آسیای شرقی منحرف میکند. اما چین از تلاش برای کمک به پایان دادن به جنگی که ترامپ و اسرائیل بیش از دو ماه پیش آغاز کردند، منافعی برای خود در نظر میگیرد. در اوایل جنگ، ارتش ایران تنگه هرمز را به روی اکثر کشتیها بست و در عین حال به کشتیهای حامل نفت ایران، از جمله کشتیهایی که به مقصد چین میرفتند، اجازه عبور داد. اقتصاد چین که هنوز از افزایش قیمت جهانی انرژی آسیب ندیده است، از محاصره دریایی ایالاتمتحده که مانع از خروج برخی کشتیها از بنادر ایران میشود، تاثیر میپذیرد.
یون سان، محقق چین در مرکز استیمسون، یک گروه تحقیقاتی امور خارجه در واشنگتن، به نیویورک تایمز گفت: «اگرچه برخی معتقدند که پکن ممکن است از یک جنگ طولانیمدت در ایران حمایت کند، اما گفتمان سیاسی در پکن در واقع از کاهش تنش حمایت میکند.» باید در نظر داشت که بنا به اظهارات مقامات آگاه، هم چین و هم روسیه از ایران خواستهاند که مذاکرات با آمریکاییها را ادامه دهد. چهارشنبه گذشته، ترامپ با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در مورد جنگ صحبت کرد. لیو پنگیو، سخنگوی سفارت چین در واشنگتن، گفت که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، و وانگ یی، همتای چینی او، روز پنجشنبه در یک تماس تلفنی در مورد جنگ خاورمیانه صحبت کردند. ترامپ پیش از این یک بار به دلیل جنگ، اجلاس با شی را به تعویق انداخته بود. مقامات میگویند که رئیس کاخ سفید میخواهد در موضع قدرت به پکن برود، نه با یک درگیری حلنشده که همچنان بازارهای جهانی را آشفته میکند و منابع نظامی ایالات متحده را تضعیف میکند.
راش دوشی، محقق دانشگاه جورج تاون و شورای روابط خارجی که در دوران جو بایدن در کاخ سفید روی پرونده چین کار میکرد، گفت: «برای چین، مساله محاصره وجود دارد و برای ما، مساله حمایت چین از ایران مطرح است.» این در حالی است که پس از آغاز محاصره دریایی ایالات متحده در ماه گذشته میلادی، کاخ سفید مدعی شد که تفنگداران دریایی موادی را در یک کشتی با پرچم ایران پیدا کردند که بنا به ادعای ترامپ شاید «هدیهای از جانب ین» باشد. ترامپ در ۲۱ آوریل به سیانبیسی گفت: «من کمی تعجب کردم، چون رابطه بسیار خوبی دارم و فکر میکردم با رئیسجمهور شی جین پینگ تفاهم دارم، اما اشکالی ندارد. جنگ اینطور پیش میرود، درست است؟» این در حالی است که یک هفته پیشتر ترامپ به فاکس نیوز گفت که نامهای به شی نوشته و از او خواسته است که به ایران سلاح نفرستد.
تغییر دستورکار مذاکراتی ترامپ و شی با ادامه تنش در هرمز
تحولات فعلی در حالی ادامه دارد که آبهای جنوبی ایران همچنان درگیر تنشهای فزاینده است. در همین رابطه، خبرگزاری آسوشیتدپرس به تاریخ چهارم مه مدعی شد که نیروی ویژه به رهبری ایالات متحده در اولین روز از تلاش جدید برای بازگشایی تنگه هرمز به کشتیها دستور تغییر مسیر داده است. ایالات متحده روز دوشنبه مدعی شد که آماده است کشتیهای تجاری را در تنگه هرمز «هدایت» کند تا بتوانند از تنگه هرمز عبور کنند. بنا به گزارش آسوشیتدپرس، مرکز مشترک اطلاعات دریایی به رهبری ایالات متحده به کشتیها توصیه کرد که از تنگه در آبهای عمان عبور کنند و ادعا کرد که یک منطقه امنیتی پیشرفته ایجاد کرده است.
نیویورک تایمز در این رابطه گزارش داد: بیتفاوتی آشکار ترامپ نشانه دیگری از تلاش او برای حفظ روند مذاکراتش با شی بود. ماهها پیش، ترامپ و دستیاران ارشدش قصد داشتند در مذاکرات با شی بر تعرفهها و یک توافق تجاری بالقوه تمرکز کنند، اما اکنون بحثها بر سر جنگ ایران میتواند این موضوع را تحتالشعاع قرار دهد. این در حالی است که بار دیگر تنشهای فعلی در تنگه هرمز بیتردید اثر خود را بر مذاکرات آتی رهبران آمریکا و چین خواهد گذاشت. یوسن سان در این رابطه گفت: «مقامات پکن تا زمانی که ترامپ درخواست مستقیمی نداشته باشد، از اعمال فشار جدی بر ایران خودداری میکنند.» وی گفت از آنجا که مقامات چینی میخواهند «روابط مثبت» با ایالات متحده را تقویت کنند، ممکن است هر درخواستی را که ترامپ از چین در مورد ایران میکند، جدی بگیرند. این در حالی است که سخنگوی سفارت چین در واشنگتن در بیانیهای گفت که «حفظ امنیت و ثبات منطقه و تضمین عبور و مرور بدون مانع، در خدمت منافع مشترک جامعه بینالمللی است.» وی از محاصره دریایی ایالات متحده به عنوان «یک اقدام خطرناک و غیر مسوولانه» انتقاد کرد. این سخنگو در ادامه افزود که «اولویت فوری، جلوگیری از بازگشت جنگ به هر طریق ممکن است.»
تلاش برای حضور بیشتر پکن در منطقه
نیویورک تایمز در ادامه عنوان کرد که در آن سوی خلیج فارس، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در تلاشند تا چین را وادار به ایفای نقش دیپلماتیک جدیتری کنند. در ۲۰ آوریل، محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی، با شی جینپینگ تماس گرفت تا در مورد جنگ خاورمیانه با وی صحبت کند. یک مقام سعودی گفت که در طول جنگ، عربستان سعودی از چین خواست که به ایران فشار بیاورد تا از حمله به این پادشاهی خودداری کند. نباید از یاد برد که در سال ۲۰۲۳، چین به نهایی شدن گشایش دیپلماتیک بین ایران و عربستان سعودی کمک کرد.
این مقام سعودی گفت که چین در ریاض به عنوان یک طرف ذینفع در روابط بین عربستان سعودی و ایران دیده میشود. این گزارش افزود: پاکستان که میزبان یک دور از مذاکرات صلح ایالات متحده و ایران بوده است، همچنین برای پیشبرد مذاکرات به چین متکی است. در ۳۱ مارس، چین و پاکستان بیانیه پنج مادهای صادر کردند که خواستار آتشبس فوری، مذاکرات صلح، حفاظت از اماکن غیرنظامی، بازگشایی تنگه هرمز و احترام به منشور سازمان ملل متحد شد. همچنین در ۸ آوریل، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در یک پست در رسانههای اجتماعی از پنج کشور به خاطر کمکشان در امضای توافق آتشبس میان تهران و واشنگتن تشکر کرد و چین در صدر این فهرست قرار داشت.
با این حال، برخی از تحلیلگران معتقدند که اشتیاق چین برای گسترش نقش دیپلماتیک خود در خاورمیانه احتمالا محدود خواهد بود. رایانهاس، دیپلمات سابق و مقام امنیت ملی کاخ سفید که اکنون در موسسه بروکینگز مشغول به فعالیت است، در این رابطه گفت: «اولویتهای پکن عملیتر است. آنها دسترسی قابل اعتماد به منابع انرژی و بازارهای امن برای صادرات خود را میخواهند و علاقهای ندارند چالشهای امنیتی منطقه دیگری را به عنوان مشکلات خود بپذیرند.» با در نظر گرفتن مولفههای موجود، چهبسا بتوان چنین نتیجه گرفت که تنشهای فعلی در خاورمیانه و بهویژه تحولات فعلی در زمینه تنگه هرمز هر نتیجهای داشته باشد، چین در نهایت خواهد کوشید بیشترین بهرهبرداری را از آن به دست آورد.
