«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!
جنگ و تورم
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد؛ اقتصاد ایران از سال ۱۳۹۷ وارد سطح تورمی ماندگاری شده که با گذشته متفاوت است و کاهش آن نیز بسیار دشوارتر شده است.
در گذشته، حتی پس از جهشهای شدید تورمی، امکان بازگشت به دامنه ۱۵ تا ۲۰ درصد وجود داشت، اما پس از ۱۳۹۷ این امکان بسیار محدود شده است. پرسش اصلی این است که آیا جنگ عامل مسلط تورم بالای کنونی است یا نه؟
شواهد جهانی و تجربه تاریخی ایران نشان می دهد که جنگ بهتنهایی عامل اصلی تورمهای بالا و ابرتورم نیست.
نمونههای پس از جنگ جهانی اول، آمریکای لاتین، زیمبابوه، ونزوئلا، اوکراین و روسیه نشان میدهد کشورها گاه در دوره جنگ تورمهای بسیار بالا نداشتهاند و در دورههای بدون جنگ دچار تورمهای شدید شدهاند.
در همه این موارد، نقش اصلی را سیاست مالی و کنترل یا گسترش هزینههای دولت بازی کرده است.
در ایران نیز در دوره جنگ هشتساله بالاترین تورم ۲۸.۹ درصد بود، اما در سال ۱۳۷۴ تورم نزدیک ۵۰ درصد رخ داد. همچنین در سالهای ۱۳۵۶ و ۱۳۸۷ نیز بدون جنگ و تحریم شدید، تورم ۲۵ درصدی ثبت شد.
جنگ میتواند از مسیر افزایش هزینه تولید، کمبود عرضه و رشد قیمت برخی اقلام، شوک تورمی موقتی ایجاد کند، اما علت اصلی تورم شدید نیست.
ایران پیش از درگیری مستقیم نیز تورمهای بسیار بالا داشت و جنگ فقط در حال تشدید تورم موجود است، نه ایجاد آن.
عامل اصلی، «دستور خرج دولت» نامتناسب با توان تدارک کالاها و خدمات است.
اقداماتی مانند کالابرگ گسترده، ایجاد نهادهای جدید، رایگانسازی برخی خدمات و افزایش حقوقها در شرایط کاهش عرضه، با کمبود موجود سازگار نیست و نتیجه آن تورم است.
این تورم نه محصول سیاست پولی است و نه با سیاست پولی درمان میشود، بلکه فقط با اصلاح سیاست مالی و محدود کردن دستور خرج دولت قابل درمان است.
