رشد سریع تولید برق از منابع بادی و خورشیدی، همزمان چالش تنظیم بازار و افت قیمتها را تشدید کرده است
رکوردزنی تجدیدپذیرها در اروپا
به گزارش اساندپی، بر اساس دادههای اولیه منتشر شده از سوی نهادهای پایش انرژی، تولید برق از منابع بادی در اروپا طی آوریل نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۲۸درصد افزایش یافته، درحالیکه تولید برق خورشیدی نیز با رشد ۱۸ درصدی، رکورد جدیدی برای این ماه به ثبت رسانده است. این رشد همزمان، بیانگر شتابگیری روند گذار انرژی در اروپا و سرمایهگذاری گسترده در توسعه ظرفیتهای تجدیدپذیر است؛ روندی که طی سالهای اخیر با حمایت سیاستهای اقلیمی و اهداف کاهش انتشار کربن تقویت شده است.
در بخش انرژی بادی، میانگین تولید در ماه آوریل به حدود ۵۹ گیگاوات رسیده که اگرچه اندکی پایینتر از رکورد ثبتشده در آوریل ۲۰۲۴ قرار دارد، اما همچنان در سطحی بالا ارزیابی میشود. همچنین میانگین تولید برق بادی از ابتدای سال جاری تاکنون به حدود ۷۵ گیگاوات رسیده که بالاترین سطح ثبتشده برای این مقطع زمانی محسوب میشود. این ارقام در حالی ثبت شده که ظرفیت نصبشده نیروگاههای بادی در اروپا همچنان در حال افزایش است و انتظار میرود مجموع ظرفیت در اتحادیه اروپا بههمراه بریتانیا تا پایان سال جاری به حدود ۳۰۰ گیگاوات برسد. در حوزه انرژی خورشیدی نیز روند مشابهی دیده میشود. تولید برق خورشیدی در کشورهای عضو اتحادیه اروپا در ماه آوریل به حدود ۳۳ تراواتساعت رسیده که رکوردی تازه برای این ماه به شمار میرود. افزایش ظرفیت نصبشده، بهویژه در کشورهایی مانند آلمان، اسپانیا و ایتالیا، نقش مهمی در ثبت این رکورد ایفا کرده است. برای نمونه، آلمان در آخرین روز ماه آوریل توانست به اوج تولید ۵۴.۲ گیگاوات در ساعات میانی روز دست یابد؛ رقمی که نشاندهنده بلوغ بازار خورشیدی این کشور و گسترش سریع زیرساختهای مربوطه است.
رشد قابلتوجه برق بادی و خورشیدی در اروپا
در مقیاس کل اتحادیه اروپا نیز اوج تولید برق خورشیدی در این ماه به حدود ۱۵۶ گیگاوات رسیده که در مقایسه با اوج ۱۳۲ گیگاواتی سال گذشته، افزایش محسوسی را نشان میدهد. در حال حاضر مجموع ظرفیت نصبشده انرژی خورشیدی در اروپا به حدود ۴۰۰ گیگاوات رسیده و همین موضوع، ساختار عرضه برق را بهطور بنیادین تغییر داده است.
با این حال، این رشد سریع بدون پیامد نبوده است. یکی از مهمترین اثرات آن، افزایش تعداد ساعات با قیمتهای بسیار پایین یا حتی منفی در بازار برق است. در واقع، تمرکز تولید خورشیدی در ساعات مشخصی از روز، بهویژه حوالی ظهر، باعث ایجاد مازاد عرضه در شبکه میشود؛ مازادی که در نبود ظرفیت کافی برای ذخیرهسازی یا انتقال، به کاهش شدید قیمتها منجر میشود.
روی دیگر توسعه سبز
برای مثال، در اسپانیا انرژی خورشیدی در ماه آوریل سهم قابلتوجهی از ترکیب تولید برق را به خود اختصاص داده، اما همزمان با افزایش تولید، میزان محدودسازی نیز افزایش یافته است. در بسیاری از روزها، قیمت برق در ساعات بین ۱۱ صبح تا ۵ بعدازظهر به نزدیک صفر رسیده که نشاندهنده اشباع عرضه در این بازه زمانی است. این وضعیت برای تولیدکنندگان نیز چالشبرانگیز است، زیرا کاهش قیمتها میتواند بازده اقتصادی پروژههای جدید را تحتتاثیر قرار دهد.
در فرانسه نیز شرایط مشابهی حاکم بوده است. در این کشور طی ماه آوریل بیش از ۱۲۵ ساعت با قیمتهای منفی در بازار برق ثبت شده که یکی از بالاترین سطوح در سالهای اخیر به شمار میرود. این پدیده نشان میدهد که حتی در بازارهایی با ساختار متنوع تولید، رشد سریع تجدیدپذیرها میتواند به نوسانات شدید قیمتی منجر شود. این روند در بازارهای آتی نیز بازتاب یافته است. بهعنوان نمونه، قیمت برق اوج مصرف در فرانسه برای ماه مه در پایان آوریل در سطحی اندکی بالاتر از ۱۰ یورو به ازای هر مگاواتساعت تثبیت شده که بیانگر انتظار فعالان بازار از تداوم شرایط عرضه بالا در برابر تقاضای محدود است. به بیان دیگر، بازارها پیشاپیش خود را با واقعیت وفور تولید تجدیدپذیرها تطبیق دادهاند.
در کنار این تحولات، افزایش ظرفیت تجدیدپذیرها، چالشهایی را نیز برای مدیریت شبکه برق ایجاد کرده است. زیرساختهای فعلی انتقال و توزیع در بسیاری از کشورها برای پذیرش این حجم از تولید پراکنده و نوسانی طراحی نشدهاند و همین موضوع، نیاز به سرمایهگذاریهای جدید در شبکه را برجسته کرده است. همچنین توسعه فناوریهای ذخیرهسازی انرژی، از جمله باتریهای بزرگمقیاس، به یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاران تبدیل شده تا امکان هموارسازی نوسانات تولید فراهم شود. از سوی دیگر، پیشبینیها نشان میدهد که در ماه مه، تولید برق بادی تا حدی کاهش یابد و به الگوهای فصلی نزدیک شود. برآوردها حاکی از آن است که تولید بادی در آلمان در هفته نخست مه بهطور متوسط حدود ۱۲ گیگاوات و در اسپانیا حدود ۳ گیگاوات خواهد بود. این کاهش نسبی میتواند تا حدی از فشار مازاد عرضه در بازار بکاهد، هرچند تداوم تولید بالای خورشیدی همچنان عامل مهمی در تعیین قیمتها خواهد بود.
