چگونه دلار ضعیفتر، بیسروصدا زندگی را گرانتر میکند؟
مالیات پنهان از مسیر ضعف دلار
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- نسیم بنایی: گزارشی از آسوشیتدپرس میگوید یک نیروی پنهان بیصدا در حال بالا بردن هزینهها برای همهچیز است؛ از تعطیلات تابستانیتان گرفته تا قبوض هفتگی خرید مواد غذایی؛ دلار ضعیفتر ایالات متحده.
از زمان بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، ارزش دلار حدود ۱۰ درصد در برابر دیگر ارزهای عمده سقوط کرده است؛ کاهش شدیدی که احتمالاً نقش مهمی در نگرانی آمریکاییها نسبت به «هزینه زندگی» دارد.
توماس ساویج، اقتصاددان مؤسسه محافظهکار پژوهش اقتصادی آمریکا میگوید: «این در واقع نوعی مالیات پنهان است.»؛ به گفته او: «قدرت خرید دلارتان در حال کوچک شدن است.»
سقوط تاریخی دلار
شاخص دلار آمریکا (U.S. Dollar Index)، که قدرت دلار را در برابر سبدی از ارزهای عمده میسنجد، در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ بزرگترین افت ششماهه خود در بیش از ۵۰ سال گذشته را ثبت کرد. اگرچه این کاهش در ماههای اخیر عمیقتر نشده است، اما شاخص دلار هنوز حدود ۱۰ درصد پایینتر از سطح ابتدای دوره جدید ترامپ قرار دارد.
دلار قوی باعث ارزانتر شدن واردات و کنترل تورم میشود، اما دلار ضعیف میتواند قیمت کالاهای خارجی را افزایش دهد و در عین حال صادرات آمریکا را تقویت کند. رؤسای جمهور آمریکا همواره از دلار قوی حمایت لفظی کردهاند، حتی در حالی که سیاستهایی را دنبال میکردند که گاه ارز را تضعیف میکرد. ترامپ برعکس، آشکارا دلار ضعیف را به نفع صنایع آمریکایی میداند و در بیان خود هم صریحتر است.
او سال گذشته گفت: «با دلار ضعیفتر، پول خیلی خیلی بیشتری درمیآورید.» اظهارنظری که یکی از چندین مورد بیان ترجیح آشکار او برای کاهش ارزش دلار بود.
سود شرکتهای چندملیتی
ترامپ تنها کسی نیست که مزایای دلار ضعیف را میبیند. در ماههای اخیر، بسیاری از شرکتهای بزرگ مانند فیلیپ موریس و کوکاکولا در گزارشهای مالی خود به «تأثیر مطلوب نرخ ارز» اشاره کردهاند؛ عبارتی که مدیران برای توصیف سود ناشی از دلار ضعیف در بازارهای خارج از آمریکا به کار میبرند.
بهگفته الی معلوف، مدیرعامل گروه هتلهای «اینترکنتیننتال»، در تماس سرمایهگذاران در فوریه: «در بسیاری از موارد، دلار ضعیفتر نهتنها مضر نیست بلکه تا حدی مفید هم بوده است.»
برای شرکتهای چندملیتی که در خارج از کشور (آمریکا) فعالیت دارند، دلار ضعیف میتواند موجب رشد فروش شود؛ زیرا کالاهای آمریکایی برای مصرفکنندگان خارجی ارزانتر به نظر میرسند. اما بیشتر کسبوکارهای آمریکایی مرزها را رد نمیکنند و مشتریان داخلی دارند؛ برای آنها شرایط متفاوت است، بهویژه آنهایی که به واردات کالا یا مواد اولیه وابستهاند.
تراویس مادیرا، صیاد نسلچهارمی خرچنگ و بنیانگذار شرکت لابستر بویز، حدود ۸۰ درصد از فروش خود را در داخل آمریکا انجام میدهد، برخلاف رقبایی که بیشتر صادرات دارند. او میگوید: «صادرکنندهها وقتی دلار ضعیف میشود، سود میبرند. من باید برای واردات طعمه و خرید خرچنگ کانادایی پول بیشتری بپردازم، و این یعنی رقبا بر من برتری پیدا میکنند.»
آسیب به شرکتهای کوچکتر
حتی شرکتهایی که در خارج از آمریکا هم فعالیت دارند، از دلار ضعیف بیتأثیر نمیمانند. شرکتهای بزرگ معمولاً برای کاهش ریسک ارزی، از ابزارهای مالی پوشش (hedging) استفاده میکنند یا سهم فروش خارجی خود را افزایش میدهند، اما کسبوکارهای کوچکتر آسیبپذیرترند.
دیوید ناوازیو، مدیرعامل شرکت Gentell در ایالت پنسیلوانیا، تولیدکننده بانداژ و تجهیزات پزشکی، میگوید کارخانههایش در برزیل، پاراگوئه، کانادا، نیوزیلند و بریتانیا با افزایش هزینهها روبهرو شدهاند زیرا دلار در برابر ارز محلی هر یک از این کشورها تضعیف شده است. او میگوید: «ما مجبور شدیم برخی قیمتها را برای جبران تغییرات ارزی بالا ببریم و این افزایش، بر دیگر چالشها مانند تعرفهها و جهش قیمت سوخت ناشی از جنگ افزوده است. یک سال پیش، هیچکدام از اینها نگرانکننده نبود، اما اکنون آسیبش به مصرفکننده میرسد.»
رشد ارزهای دیگر
تأثیر کاهش ارزش دلار برای مصرفکنندگان آمریکایی در دو موقعیت آشکارتر است: سفر خارجی و خرید مستقیم از فروشندگان بینالمللی. اگر به مکزیک، محبوبترین مقصد خارجی آمریکاییها، سفر کنید، دلار شما نسبت به اوایل ۲۰۲۵ حدود ۱۶ درصد ضعیفتر از پزو مکزیک خواهد بود. کاهشهایی در حدود ۱۰ تا ۱۷ درصد، در برابر ارزهایی چون فرانک سوئیس، راند آفریقای جنوبی، کرون دانمارک، کرون سوئد و یورو هم دیده شده است.
در حوزه واردات، اثرگذاری کاهش ارزش دلار محسوس ولی بهسختی قابل اندازهگیری است. اقتصاددانان برآورد میکنند در کشورهای پیشرفتهای مانند آمریکا، تنها ۵ تا ۱۰ درصد از افت ارزش ارز مستقیماً به قیمت نهایی مصرفکننده منتقل میشود. با این حال، همین میزان هم در مقطع فعلی، که قیمتها از عوامل دیگر متاثرند، فشار بیشتری ایجاد میکند.
نمونهاش قهوه است؛ کالایی که یکی از بیشترین افزایش قیمتها را در سال گذشته داشته است. برزیل، بزرگترین صادرکننده قهوه به آمریکاست و دلار در برابر «رئال» برزیل حدود ۱۳ درصد سقوط کرده است. هرچند تنها بخشی از این تغییر به قیمت قهوه در آمریکا منتقل میشود، اما همین افزایش جزئی هم روی هم اثرگذار است. بر پایه دادههای دولتی، قیمت قهوه در آمریکا طی سال گذشته تقریباً ۱۹ درصد رشد کرده است.
چشمانداز پیشرو
ارزش ارزها همواره در نوسان است. اگرچه افت اخیر قیمت دلار چشمگیر بوده، اما نرخ آن در مقاطع مختلف ریاستجمهوری پیشینیان ترامپ هم به سطوح پایینتری رسیده بود؛ یعنی از زمان ایجاد شاخص دلار در سال ۱۹۷۳، که در دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون صورت گرفت. کنت روگاف، استاد دانشگاه هاروارد و اقتصاددان پیشین صندوق بینالمللی پول، میگوید: «بسیاری از سیاستهای ترامپ مانند نوعی سرطان برای دلار عمل میکنند، اما بهنظر من دلار به هر حال محکوم به سقوط بود، فارغ از اینک چه کسی در قدرت است.»
او توضیح میدهد: «دلار در یک دوره ۱۵ ساله رشد مداوم قرار داشت. من معتقدم هنوز هم بهشدت بیش از ارزش واقعیاش قیمتگذاری شده است و ممکن است در پنج تا شش سال آینده حدود ۱۵ درصد دیگر سقوط کند.» و این برای مصرفکنندگان آمریکایی چه معنایی دارد؟
به گفته روگاف، قیمت کالاهای اساسی، بهویژه با توجه به تأثیر جنگ علیه ایران بر هزینه سوخت، احتمالاً افزایش بیشتری خواهد داشت. او نتیجه میگیرد: «قیمتها همینطور بالا خواهند رفت — مهم نیست دلار در چه سطحی قرار دارد.»/
