ترامپ بر لبه تیغ
تورم در ماه مارس به بالاترین سطح خود در دو سال گذشته رسید و تمایل مصرفکنندگان به مصرف به شدت کاهش یافته، درحالیکه آمریکاییها خود را برای افزایش بیشتر قیمتها آماده میکنند. به گفته اقتصاددانان، فدرالرزرو روز چهارشنبه هیچ فضایی برای کاهش نرخهای بهره نمیتوانست داشته باشد و این موضوع نرخهای وام مسکن و کسبوکار را نیز بالا نگه میدارد.
قیمتها، به سرعتِ دوران جو بایدن افزایش نمییابند اما با گذشت اندکی بیش از شش ماه تا انتخابات میانهدورهای سرنوشتساز نوامبر، رایدهندگان از عملکرد ترامپ تحتتاثیر قرار نگرفتهاند. بر اساس میانگین نظرسنجیهای ریل کلیر پالیتیکس، محبوبیت شغلی رئیسجمهور به ۴۰درصد سقوط کرده که پایینترین رقم او تاکنون است. یک نظرسنجی اخیر فاکس نیوز نشان داد که از هر ۱۰ نفر، هفت نفر معتقدند اوضاع اقتصادی در حال بدتر شدن است، درحالیکه این رقم یک سال پیش ۵۵درصد بود.
یک استاد علوم سیاسی در دانشگاه کالیفرنیا سانتا باربارا، با نقلقول از جیمز کارویل، استراتژیست مشهور انتخاباتی بیل کلینتون، گفت: «همانطور که جیمز کارویل میگوید: &#۳۹;موضوع {به طور واضح و سادهای} اقتصاد است، احمق&#۳۹;. هیچ چیز دیگری مهم نیست.»
او افزود: «این همان چیزی است که ما به آن رأیدهی جیبی میگوییم. در حال حاضر تمام این عوامل علیه رئیسجمهور عمل میکنند.» کوش دسای، سخنگوی کاخ سفید، گفت که ترامپ مجموعهای از اقدامات را برای مقابله با قیمتهای بالاتر اجرا کرده است «از کاهش مالیات و مقرراتزدایی که فعالیتهای اقتصادی را بهطور کلی کمهزینه میکند تا مداخلات هدفمند خُرد در مایحتاج خانوار مانند تخممرغ، داروهای نسخهای و گوشت گاو.»
دسای گفت: «رئیسجمهور ترامپ متعهد شد که رفاه را برای آمریکاییهای طبقه کارگر بازگرداند و دولت ترامپ بهطور تهاجمی در پی تحقق آن با رویکردی کلدولتی بوده است.»
انرژی و سوخت
ترامپ در مسیر مبارزات انتخاباتی عهد کرد که حفاران آمریکایی را برای استخراج «طلای مایع» این کشور آزاد بگذارد و قیمت بنزین را به زیر ۲ دلار در هر گالن برساند اما جنگ او با ایران نتیجه عکس داد و یک شوک انرژی جهانی را رقم زد که هزینههای سوخت را در سراسر آمریکا بالا برده است.
بستن تنگه هرمز توسط ایران، که یکپنجم عرضه جهانی نفت از آن عبور میکند، و محاصره این آبراه توسط خود آمریکا، قیمت نفت خام برنت، معیار بینالمللی، را در معاملات روز سهشنبه به بالای ۱۱۰ دلار در هر بشکه رساند. این افزایشی بیش از ۵۰ درصد نسبت به پیش از جنگ است. نتیجه چه شد؟ آمریکاییها به طور میانگین ۴.۱۸دلار برای هر گالن بنزین میپردازند، درحالیکه پیش از جنگ این رقم ۲.۹۸دلار بود. ترامپ اکنون دچار همان وضعیت اسفبار بایدن شده است: پوسترهای با عکس رئیسجمهور در پمپ بنزینها، کنار قیمت که از زبان رئیسجمهور میگوید: «من این کار را کردم!»
یک اقتصاددان گفت: «این چالش واقعی برای دولت بوده است، زیرا قیمت [بنزین] قیمتی بسیار مشهود است. در واقع، مشهودترین کالا در اقتصاد است. هیچ چیز دیگری تا این اندازه در معرض دید مصرفکنندگان نیست، چرا که قیمتهای آن عملا همه جا هستند.»
برای فرو نشاندن قیمت، دولت از ذخایر استراتژیک نفت برداشت کرده، به تولیدکنندگان نفت شیل آمریکا گفته تولید را افزایش دهند و به مالکان کشتی بیمه ریسک برای عبور از تنگه پیشنهاد داده است.
اما تنگه همچنان بسته است. گلدمن ساکس این هفته هشدار داد که قیمت نفت خام ممکن است اواخر امسال به نزدیک ۱۲۰ دلار برسد.
قیمت گازوئیل، که شریان حیاتی اقتصاد آمریکاست، ۴۵ درصد جهش کرده و به ۵.۴۶دلار در هر گالن رسیده است. اقتصاددانان هشدار میدهند که این افزایش تا ماهها در اقتصاد موج خواهد زد، زیرا این نهاده حیاتی برای حملونقل و کشاورزی، قیمت سایر کالاها را بالا میبرد. افزایش سرسامآور قیمت سوخت جت، که از آغاز جنگ حدود ۵۰ درصد افزایش یافته و به ۳.۶۱دلار در هر گالن رسیده، هزینه بلیت هواپیما را بالا برده که در ماه مارس طبق اداره آمار کار ۱۵ درصد نسبت به سال قبل گرانتر شده بود. مایک ورث، مدیرعامل شورون، گفت که تورم بلیت هواپیما تازه آغاز شده است. او روز یکشنبه به CBS گفت: «فکر میکنم هوانوردی به وضوح حوزهای است که احتمالا طی چند هفته آینده بدتر خواهد شد.»
کالاهای مصرفی
حتی پیش از مناقشه ایران ترامپ، جنگهای تجاری ترامپ در حال افزایش هزینه بسیاری از کالاهای وارداتی، بهویژه محصولات مصرفی، بودند. از اوایل آوریل، یک سال پس از «روز آزادی»، زمانی که ترامپ یک جنگ تجاری جهانی را آغاز کرد، موسسه تحقیقاتی بودجه ییل تخمین میزند که نرخ تعرفه موثر آمریکا ۱۱درصد بوده که بالاترین سطح از سال ۱۹۴۳ به استثنای ۲۰۲۵ است.
دولت استدلال میکند که صادرکنندگان خارجی برای تجارت با آمریکا تعرفهها را «خواهند بلعید». اما مطالعات نشان میدهند که این عوارض توسط کسبوکارها و مصرفکنندگان آمریکایی بلعیده میشود. این تورم به کالاهایی مانند اسباببازی که اغلب وارداتی هستند، ضربه زده است. پاسخ ترامپ سال گذشته این بود که پیشنهاد کند کودکان نیاز به «۳۰ عروسک» ندارند و «سه یا چهار» عدد کافی است.
تحلیل موسسه تحقیقاتی بودجه ییل نشان میدهد که تعرفههای ترامپ در ماه مارس بین ۰.۵ تا ۰.۷واحد درصد به تورم سالانه افزوده است. آنها تخمین میزنند که این عوارض هزینه وسایل نقلیه موتوری را ۴.۲درصد، پوشاک و کفش را ۳.۶درصد و اثاثیه و تجهیزات بادوام خانگی را ۱.۶درصد پیش از اثرات جایگزینی هنگامی که مصرفکنندگان و کسبوکارها به محصولات دیگر روی میآورند، بالا خواهد برد.
جان ایسلین، معاون تحلیل اقتصادی در موسسه تحقیقاتی بودجه، گفت: «در طول سال گذشته، تعرفهها قیمتهایی را که آمریکاییهای عادی با آن روبهرو هستند افزایش دادهاند. [و] ما واقعا نمیدانیم که در آینده قیمتها چقدر بیشتر افزایش خواهد یافت.»
اقتصاددانان هشدار میدهند که تعرفهها و جنگ میتوانند با هم ترکیب شوند و تورم را برای مدت طولانیتری بالا نگه دارند. به گفته کریس والر، یکی از اعضای شورای حکام فدرالرزرو که پیشتر خواستار کاهش نرخ بهره شده بود، این به آن معناست که فدرالرزرو باید در قبال سیاست پولی «هوشیارتر» باشد «زیرا اگر شوکها پیدرپی از راه برسند، تورم را برای مدت قابلتوجهی بالا نگه خواهند داشت.»
غذا
ترامپ در اوت۲۰۲۴ در نیوجرسی، درحالیکه روبهروی میزی از مایحتاج اصلی خواربار ایستاده بود، از قول بسیاری از آمریکاییها گفت: «قیمتهای مواد غذایی به شدت بالا رفته است». اما اگر کشور او را به کاخ سفید بازگرداند، «فورا» آنها را پایین خواهد آورد.
در ماه مارس، قیمت مواد غذایی ۲.۹درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت. آمریکاییها همچنان شاکی هستند. این رقم کلی همچنین تغییرات شدید را پنهان میکند: برای مثال، قیمت قهوه و گوجهفرنگی به شدت بالا رفته درحالیکه قیمت تخممرغ سقوط کرده است. کاخ سفید همچنین با کاهش عوارض بر گوشت گاو آرژانتین، جلوی جهش قیمت گوشت گاو را گرفت که با خشم شدید تامینکنندگان داخلی روبهرو شد.
اقتصاددانان میگویند اکنون تورم بیشتر در مواد غذایی در نتیجه جنگ ایران محتمل است؛ زیرا هزینههای بالاتر انرژی و کود، کشاورزانی که در حال حاضر تحت فشار اقدامات تلافیجویانه چین و سایر خریداران هستند را تحت فشار بیشتری قرار میدهد.
طبق گزارش فدراسیون اداره مزارع آمریکا، قیمت کود نیتروژن که معمولا ۳ تا ۶ماه طول میکشد تا اثر آن به قفسههای سوپرمارکتها برسد، از پایان فوریه بیش از ۳۰درصد افزایش یافته است. اوره، یکی دیگر از نهادههای حیاتی، تقریبا ۵۰درصد بالا رفته است.
مسکن و برق
بر اساس گزارش اداره آمار کار، هزینههای مسکن در ۱۲ماه منتهی به مارس ۳درصد افزایش یافت؛ زیرا تعرفهها و سرکوب مهاجرت توسط دولت قیمتها را بالا برد.
کاخ سفید مقررات را برای افزایش عرضه کاهش داده، برای پایین آوردن نرخهای وام مسکن اوراق قرضه خریداری کرده و مالکیت سرمایهگذاران بر خانههای شخصی را محدود کرده است.
اما نرخهای وام مسکن بالای ۶درصد باقی مانده که برای بسیاری از خریداران جوانتر بهطور نامعقولی گران است. این موضوع با تمایل نداشتن آمریکاییهای مسنتر به جابهجایی خانه و از دست دادن نرخ ارزانترشان تشدید میشود. تعرفهها هزینه مصالح ساختمانی از جمله چوب، گچ، فولاد و مس را بالا برده است. انجمن ملی سازندگان خانه تخمین زد که حدود ۷درصد از کل کالاهای استفادهشده در ساختوساز مسکونی جدید در سال گذشته از خارج آمده است.
موسسه بروکینگز تخمین میزند که تعرفهها حدود ۳۰میلیارد دلار به هزینههای ساختوساز مسکونی، عمدتا روی خانههای جدید، اضافه خواهد کرد.
سرکوب مهاجرت، عرضه نیروی کار را محدود کرده و همچنین هزینههای گروههای ساختمانی را بالا برده است.
هزینه برق که ترامپ وعده داده بود نصف کند نیز از زمان بازگشت او به قدرت افزایش یافته است؛ زیرا عرضه برای همگام شدن با تقاضای رو به رشد از جمله از سوی مراکز داده در تقلاست. واکنش منفی در حال شکلگیری است.
جنگ رئیسجمهور با انرژی تجدیدپذیر به لغو برخی پروژههای جدید برق و بیش از ۸۳میلیارد دلار وامهای دوران بایدن برای سایر پروژهها منجر شده است.
پس از آنکه دولت شرکتهای فناوری را تحت فشار قرار داد تا تولید برق خود را به عهده بگیرند و مقررات بیشتری را کاهش داد، تورم اندکی از اوج سال۲۰۲۵ خود کاهش یافته است. اما قیمتها همچنان با سرعتی بسیار بالاتر از زمان آغاز به کار ترامپ افزایش مییابند.
* فایننشال تایمز
