الجزیره می گوید حزب الله قوی تر از همیشه است؛
تجدید آرایش مقاومت در جنوب
با این حال، حزبالله اکنون به میدان نبرد بازگشته و در جنوب لبنان با اسرائیل میجنگد و به نظر میرسد که آنطور که بسیاری تصور میکردند، نیروی جنگی تضعیفشدهای نیست. پس از «آتشبس» نوامبر ۲۰۲۴، اسرائیل در مدت ۱۵ماه بعدی به شکل دورهای به لبنان (البته با شدت کمتری) حمله کرد و صدها نفر را کشت. حزبالله تا ۲ مارس از پاسخ دادن خودداری کرد. دولت لبنان در همان روز فعالیت نظامی حزبالله را ممنوع کرد. با این حال، اسرائیل حملات خود را از جمله در بیروت، پایتخت لبنان، تشدید کرد، تهاجم و اشغال خاک لبنان را گسترش داد و بیش از ۱.۲میلیون نفر را آواره کرد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ۱۶ آوریل توقف خصومتها را به مدت ۱۰ روز اعلام کرد که سپس به سه هفته افزایش یافت. با این حال، نتانیاهو اندکی پس از اعلامآتشبس سه هفته ای، بار دیگر به لبنان حمله کرد و هنوز درگیریهای شدید در جنوب لبنان ادامه دارد. حزبالله گفته که این بار آتشبس یکجانبهای را که در آن اسرائیل به اعضا و زیرساختهای این گروه حمله کند و این گروه پاسخی ندهد، نخواهد پذیرفت.
یکی از رهبران نظامی حزبالله به الجزیره گفت که این گروه به انجام عملیات انتحاری علیه اهداف اسرائیلی در خاک لبنان باز خواهد گشت؛ روشی که در دهه ۱۹۸۰ به کار گرفته بود اما در سالهای اخیر از آن دوری کرده بود. تحلیلگران بر این باورند که در مورد نابودی حزبالله اغراق شده است. «قاسم قصیر»، روزنامهنگار لبنانی نزدیک به حزبالله، به الجزیره گفت: «اگرچه بسیاری از مردم گفتند که حزبالله شکست خورده است، اما واضح است که حزبالله هنوز قوی است و در تجدید آرایش صفوف خود موفق بوده است». همچنین «نیکلاس بلانفورد»، عضو غیرمقیم شورای آتلانتیک، به الجزیره گفت که ظهور مجدد این گروه تعجبآور نیست:«آنها هنوز قابلیتهای قابلتوجهی را حفظ کردهاند، رزمندگان زیادی دارند، زمان برای سازماندهی مجدد دارند و هنوز سلاحهای زیادی دارند». همزمان با شدت گرفتن جنگ، مذاکرات در دو مسیر بسیار مهم برای آینده لبنان و حزبالله در حال انجام است. اولین مسیر، مذاکرات مستقیم بین لبنان و اسرائیل است.
دو جلسه اول در اوایل ماه آوریل در واشنگتن دی سی برگزار شد و ایالات متحده به عنوان واسطه عمل کرد. دولت لبنان اعلام کرد که در تلاش است تا اسرائیل را وادار به عقبنشینی از جنوب لبنان و دستیابی به یک توافق صلح پایدار کند، مشابه آنچه جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، گفته است: توافق آتشبس۱۹۴۹ بین دو طرف. او در پستی در رسانههای اجتماعی نوشت: «من رسیدن به یک توافق تحقیرآمیز را نمیپذیرم». با این حال، حزبالله مخالفت کامل خود را با این مذاکرات ابراز کرده است. شیخ نعیم قاسم، رهبر حزبالله، روز دوشنبه (۷ اردیبهشت) در بیانیهای گفت: «ما قاطعانه مذاکرات مستقیم را رد میکنیم و مسوولان باید بدانند که رویکرد آنها نه به نفع لبنان و نه به نفع خودشان خواهد بود. آنچه دشمن اسرائیلی آمریکایی از آنها میخواهد در دست آنها نیست و آنچه از آن میخواهند به آنها داده نخواهد شد.» مسیر دوم، مذاکرات ناتمام در اسلامآباد بین ایالات متحده و ایران است. آتشبس بین ایالات متحده و ایران در ۸آوریل به اجرا درآمد. ایران و پاکستان در ابتدا گفتند که آتشبس شامل لبنان نیز میشود، اگرچه اسرائیل و ایالات متحده این موضوع را انکار کردند.
طبق گزارش ACLED، یک نهاد مستقل ناظر بر درگیریها، اسرائیل در آن روز بیش از ۳۵۰ نفر از جمله حداقل ۱۵۰ غیرنظامی را در لبنان کشت. قصیر گفت: «آینده حزبالله اکنون تنها پس از پایان مذاکرات، چه بین ایران، آمریکا و چه در سطح لبنان، قابل تعیین است. حزبالله در حال محبوبتر و قویتر شدن است و قادر به مقابله با همه چالشها است، اما هر نقشی که در آینده داشته باشد به نتیجه مذاکرات مرتبط است.» همچنین قابلتوجه است که جلسات دیپلماتیک منطقهای با نقش اصلی عربستان سعودی، با هدف دستیابی به اجماع در لبنان آغاز شده است. یک جلسه برجسته در ۲۳آوریل بین شاهزاده «یزید بن فرحان»، فرستاده عربستان سعودی، و «نبیه بری»، رئیس پارلمان لبنان، متحد کلیدی حزبالله، برگزار شد. بری سپس از بن فرحان و «تلاشهای عربستان سعودی برای کمک به لبنان در سطوح مختلف، به ویژه تلاشهای مربوط به توقف تجاوز اسرائیل که امنیت، حاکمیت و ثبات لبنان را هدف قرار میدهد» تشکر کرد.
دیپلماسی موازی عربستان در لبنان
«بئاتریس فرحات» در گزارشی برای المانیتور نوشت، یک مسیر دیپلماتیک موازی به رهبری عربستان در لبنان در حال پیگیری است. این پادشاهی در حال تشدید تماسهای خود با مقامات لبنانی است که به نظر میرسد تلاشی برای ادغام مجدد لبنان در جمع اعراب باشد. شاهزاده یزید بن فرحان، فرستاده عربستان و مسوول پرونده لبنان، روز پنجشنبه ۳اردیبهشت ماه وارد بیروت شد. شاهزاده یزید پس از ورود به پایتخت لبنان، بهطور خصوصی با «نبیه بری»، رئیس پارلمان و رئیس جنبش شیعه امل، متحد نزدیک حزبالله، دیدار کرد. گزارشها حاکی از این است که فرستاده عربستان که بهعنوان مشاور وزیر امور خارجه این کشور نیز فعالیت میکند، عصر پنجشنبه جلسه دیگری با «بری» برگزار کرد که طی آن، دو طرف در مورد اجرای کامل «توافقنامه طائف» گفتوگو کردند. توافقنامه طائف که در سال۱۹۸۹ با کمک عربستان سعودی امضا شد، به جنگ داخلی لبنان پایان داد و یک سیستم سیاسی تقسیم قدرت مبتنی بر سهمیههای فرقهای را شکل داد.
در عین حال، این توافقنامه خواستار «لغو فرقهگرایی سیاسی» در لبنان بود که هرگز اجرا نشد. این توافقنامه همچنین خواستار انحلال و جمعآوری سلاحهای همه شبهنظامیان لبنانی و غیرلبنانی شد. درحالیکه اکثر گروهها سلاحهای خود را تحویل دادند، حزبالله تنها بازیگر غیردولتی است که تا به امروز زرادخانه خود را حفظ کرده است. در نشانه دیگری از افزایش دیپلماسی منطقهای، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، نیز در همان روز پنجشنبه با بری تماس گرفت تا در مورد آخرین تحولات لبنان و هماهنگی تلاشها برای کاهش تنش در این کشور گفتوگو کند.
در همین حال، فرستاده عربستان روز پنجشنبه با رئیسجمهور جوزف عون هم دیدار کرد. به گفته ریاست جمهوری، این دو در مورد نقشی که عربستان سعودی برای کمک به لبنان در غلبه بر شرایط فعلی خود ایفا میکند، گفتوگو کردند. پیش از سفر شاهزاده یزید، تعدادی از مقامات لبنانی سفرهایی به عربستان سعودی داشتند. طبق گزارشهای محلی، سرتیپ «آندره رحال»، مشاور رئیسجمهور لبنان، به عربستان رفت، درحالیکه بری، دستیار خود، «علی حسن خلیل»، نماینده مجلس، را به عربستان اعزام کرد. هیچ جزئیاتی از این دو سفر منتشر نشده است. این سفر چه معنایی دارد؟ طبق گزارشها، فعالیتهای پشت پرده عربستان به تمدید آتشبس که ابتدا جمعه (۴ اردیبهشت) توسط دونالد ترامپ اعلام شد، کمک کرد. طبق گزارش «میدل ایست آی»، ریاض موفق شد دولت ترامپ را متقاعد کند تا به آتشبس دست یابد و اسرائیل را برای توقف حملات خود به لبنان تحت فشار قرار دهد. این دیپلماسی موازی عربستان در حالی انجام میشود که الجزیره گزارش داد اسرائیل مناطق مسکونی در عمق ۱۰ کیلومتری در جنوب لبنان را از زمین و هوا هدف حملات قرار داده است.
به نوشته المانیتور، به موازات مشارکت عربستان در پرونده لبنان، کشورهای اروپایی مانند فرانسه نیز به عنوان بازیگران اصلی ظاهر شدهاند. روز جمعه (۴ اردیبهشت)، عون پیش از افتتاح اجلاس غیررسمی اتحادیه اروپا، با امانوئل مکرون، همتای فرانسوی خود، در نیکوزیا دیدار کرد. مکرون در بیانیهای پس از این دیدار کوتاه، حمایت مداوم کشورش را از «مقامات لبنانی در تلاشهایشان برای حفظ حاکمیت لبنان، انحصار دولت بر سلاح و تمامیت ارضی کشور» ابراز کرد. وی افزود: «فرانسه آماده است تا در زمان مناسب، با برگزاری کنفرانسی در حمایت از نیروهای مسلح و امنیتی لبنان و بهبود اقتصادی این کشور، شرکای خود را بسیج کند.»
