تنشهای نظامی در خاورمیانه، دسترسی معادن جهان به سوخت و اسید سولفوریک را محدود کرده است
سایه تنش بر اقتصاد معدن
با تداوم تنشهای نظامی در خاورمیانه، نشانههای اختلال در زنجیرههای تامین جهانی در صنعت معدن نمایان شده و از مناطقی نظیر استرالیا تا اتیوپی و جمهوری دموکراتیک کنگو، تولیدکنندگان را با محدودیت در دسترسی به نهادههای حیاتی و افزایش هزینهها مواجه کرده است. این محدودیت که ریشه در اختلالهای تجاری ناشی از تنش نظامی در خاورمیانه دارد، بهتدریج در زنجیرههای تامین سرایت کرده و دسترسی بنگاههای معدنی به نهادههای کلیدی را محدود کرده است. در همین حال، هزینه تولید برخی از فلزات پرتقاضا در جهان نیز روندی صعودی به خود گرفته است. در این میان، بیشترین فشار از ناحیه گازوئیل (بهعنوان سوخت اصلی ماشینآلات سنگین) و گوگرد (که در فرآوری حدود یکششم مس جهان استفاده میشود) تحمیل شده است.
با این حال، تاکنون، تولید جهانی فلزات بهطور قابلتوجهی کاهش نیافته است؛ چراکه شرکتهای بزرگ معدنی توانستهاند با تامین نهادهها و پرداخت هزینههای بالاتر، ثبات تولید را حفظ کنند. اما در سوی دیگر، تولیدکنندگان کوچکتر از آفریقا تا استرالیا، با تداوم درگیریها بیش از پیش تحت فشار قرار گرفتهاند. تداوم جنگ، ریسکهای این صنعت را در شرایطی که پیشتر نیز با توقفهای تولید و تاخیر در پروژهها و همزمان رشد تقاضا برای مواد معدنی حیاتی مواجه بودند، افزایش میدهد. به گزارش ماینینگ داتکام و بر اساس دادههای گردآوریشده توسط بانکهای سرمایهگذاری، خاورمیانه حدود نیمی از صادرات دریایی گوگرد جهان و دستکم ۱۰ درصد از گازوئیل صادراتی را تامین میکند. گوگرد و مشتقات آن از جمله اسید سولفوریک، نهادهای حیاتی برای فرآیندهای خاص استخراج محسوب میشوند؛ روشی که حدود ۱۷درصد از عرضه جهانی مس را به خود اختصاص میدهد.
رشد دوبرابری قیمت گوگرد
تشدید اختلالهای ناشی از جنگ، میتواند بهطور معناداری بر تولید سالانه حدود ۲۳میلیون تن مس جهان اثر گذار باشد و قیمتها را بیش از پیش افزایش دهد. در حال حاضر نیز قیمتهای آتی مس در بورس فلزات لندن بیش از ۴۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. جمهوری دموکراتیک کنگو (دومین تولیدکننده بزرگ مس جهان و بزرگترین تامینکننده کبالت) بهطور ویژه در معرض این ریسکها قرار دارد؛ چرا که بخش عمده گوگرد مورد نیاز خود را از خاورمیانه تامین میکند و تولید آن بهشدت به فناوری «استخراج با حلال» وابسته است. این روش با استفاده از اسید، مس و کبالت را از سنگ معدن استخراج میکند. بر اساس اطلاعات ماینینگ داتکام، تامین محمولههای جدید گوگرد ممکن است تا دو ماه زمان ببرد، درحالیکه موجودی برخی واحدها تنها برای یک ماه کفایت میکند. در همین حال، برخی تولیدکنندگان کوچک مس و کبالت بهدلیل محدودیت در تامین گوگرد با قیمت مناسب و افزایش هزینه گازوئیل، ناچار به کاهش تولید شدهاند. قیمت گوگرد در بازارهای محلی به حدود ۱۲۰۰دلار در هر تن افزایش یافته که تقریبا دوبرابر سطح پیش از آغاز درگیریها در خاورمیانه است. در برخی معاملات کوچکتر حتی قیمتهایی تا ۱۴۰۰ دلار نیز گزارش شده است؛ زیرا واحدهای تولیدی مس در تلاش برای افزایش ذخایر خود هستند. تحلیلگران برآورد کردهاند که در صورت تداوم اختلال زنجیره تامین تا ماه ژوئن، تولید مس کنگو ممکن است در سال جاری حدود ۱۲۵هزار تن کاهش پیدا کند.
نگرانی معدنکاران برای تامین اسید
ترکیب اختلال در عرضه از سوی واحدهای ذوب داخلی و پیامدهای جنگ خاورمیانه، نگرانیهایی درباره تامین اسید سولفوریک در زامبیا نیز ایجاد کرده است. همزمان، محدودیتهای جدید چین بر صادرات اسید (که بهعنوان محصول جانبی ذوب مس و روی تولید میشود) بر فشارهای موجود افزوده است. این محدودیتها میتواند تا پایان سال حدود 1.5میلیون تن از عرضه اسید را کاهش دهد که معادل حدود یکدهم بازار دریایی است. این موضوع بهویژه برای شیلی چالشبرانگیز است؛ کشوری که سال گذشته حدود ۳۰درصد از نیاز اسید خود را از چین تامین کرده است. برآوردها نشان میدهد در صورت تداوم این محدودیتها، تا ۲۰۰ هزار تن از تولید فلزات وابسته به اسید در این کشور (معادل حدود یک درصد عرضه جهانی) در معرض خطر قرار میگیرد. در عین حال، شرکت کودلکو بخش عمده اسید مورد نیاز خود را تولید میکند و پیش از جنگ نیز قیمتها را تثبیت کرده است. با این حال، به گفته برایم چیپل، این شرکت بهدقت توان تامینکنندگان برای تحویل محمولهها را زیر نظر دارد. همچنین شرکت فریپورت مکموران نیز تا حدی در برابر این نوسانات مصون مانده است؛ اما مدیرعامل این شرکت، تاکید کرده که تامین اسید در فهرست نگرانیهای اصلی قرار دارد.
با وجود تشدید محدودیتها در بازار گوگرد، معاملهگران معتقدند که همچنان امکان تامین محمولههای جایگزین به شرط پرداخت قیمتهای بالاتر، وجود دارد. در همین راستا، گریم ترین، مدیر تحلیل فلزات و مواد معدنی شرکت «ترافیگورا»، اظهار کرد: «گوگرد برای کسانی که توان پرداخت دارند، در دسترس است.» برخی تولیدکنندگان نیکل در اندونزی نیز موفق شدهاند گوگرد مورد نیاز خود را از آسیای مرکزی و کانادا با هزینههای بالاتر تامین کنند. در همین حال، شرکت «ژجیانگ هوایو کبالت» چین اعلام کرده در صورت تداوم کمبود گوگرد، احتمال کاهش تولید برای این شرکت وجود دارد. چن شیوهوآ، رئیس این شرکت، نیز اذعان کرده که افزایش ناگهانی قیمتها، این شرکت را غافلگیر کرده است. در استرالیا، شرکت «لاینَس رِر اِرثز» اعلام کرده که از نظر تامین اسید سولفوریک برای واحدهای داخلی و پالایشگاه مالزی خود مشکلی ندارد؛ اما افزایش قیمتها چالشبرانگیز شده است. مدیرعامل این شرکت، معتقد است که افزایش هزینه اسید و حملونقل، فشار بیشتری بر هزینههای این شرکت در فصل جاری وارد خواهد کرد.
اختلال در بازار سوخت
در کنار بحران گوگرد، اختلال در بازار گازوئیل نیز به افزایش هزینههای معدنکاری (بهویژه در معادن روباز مس، زغالسنگ، سنگآهن و لیتیوم) منجر شده است. شرکتهایی مانند کودلکو و آنتوفاگاستا افزایش حدود ۵درصدی هزینه تولید را گزارش کردهاند؛ افزایشی که با توجه به حاشیه سود بالا، همچنان قابل مدیریت ارزیابی میشود. با این حال، در برخی مناطق، مشکل صرفا به افزایش هزینه محدود نمیشود، بلکه به کمبود فیزیکی سوخت تبدیل شده است. کنگو بار دیگر نمونه بارز این وضعیت است؛ چراکه معادن این کشور به گازوئیل وارداتی از مسیرهای طولانی و پیچیده وابستهاند. تحلیلگران Bank of America در این باره تاکید کردهاند که دسترسی به سوخت در این کشور، نهتنها یک متغیر هزینهای، بلکه یک محدودیت حیاتی در بخش عملیات است. در اتیوپی نیز اختلال در بازار سوخت، شرکت آکوبو مینرالز را وادار به توقف موقت فعالیت پروژه خود کرده است. در استرالیا نیز کمبود گازوئیل بر برخی تولیدکنندگان کوچک اثر گذاشته، هرچند شرکتهای بزرگ مانند ریو تینتو اعلام کردهاند که اثرات عملیاتی محدود بوده و عمدتا افزایش هزینهها را تجربه کردهاند.
