جلیل دوستخواه درگذشت

دکتر جلیل دوستخواه، پژوهشگر برجسته فرهنگ و زبان‌های ایران باستان و از شناخته‌شده‌ترین اوستاپژوهان معاصر ایران، امروز چهارم فروردین‌ماه پس از طی یک دوره بیماری درگذشت.

محمدرضا رهبری، نویسنده و پژوهشگر، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با تأیید این خبر اعلام کرد: دکتر جلیل دوستخواه که از چهره‌های شاخص پژوهش در حوزه متون و آیین‌های ایران باستان بود، پس از تحمل دوره‌ای بیماری چشم از جهان فروبست.

جلیل دوستخواه طی بیش از چند دهه فعالیت علمی و فرهنگی، بخش عمده‌ای از عمر خود را صرف پژوهش، ترجمه و معرفی متون کهن ایرانی، به‌ویژه متون اوستایی و ادبیات دینی ایران باستان کرد و آثار و تحقیقات او در میان ایران‌شناسان و پژوهشگران فرهنگ و تاریخ ایران جایگاهی قابل توجه دارد.

زندگی و تحصیلات

جلیل دوستخواه سال ۱۳۱۲ در اصفهان متولد شد. او تحصیلات خود را در رشته ادبیات فارسی ادامه داد و از همان سال‌های جوانی به پژوهش در زمینه متون کهن، زبان‌های ایرانی باستان و فرهنگ و آیین‌های ایران پیش از اسلام علاقه‌مند شد. این علاقه به‌تدریج به مسیر اصلی فعالیت علمی او تبدیل شد و در طول دهه‌های بعد، او را به یکی از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران این حوزه در ایران بدل کرد.

دوستخواه در کنار فعالیت‌های پژوهشی و فرهنگی، سال‌ها در زمینه نگارش مقاله، ترجمه متون باستانی و همکاری با نشریات و مراکز فرهنگی فعالیت داشت و آثار او در مجلات و مجموعه‌های علمی و پژوهشی منتشر شد.

پژوهش در اوستا و متون ایران باستان

مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین اثر دکتر دوستخواه، ترجمه و پژوهش جامع «اوستا؛ کهن‌ترین سرودها و متن‌های ایرانی» است. این اثر که در دو جلد منتشر شده، یکی از کامل‌ترین ترجمه‌های فارسی از کتاب مقدس زرتشتیان به شمار می‌رود و شامل ترجمه بخش‌های اصلی اوستا از جمله گاهان، یسنا، ویسپرد، وندیداد و خرده‌اوستا همراه با توضیحات، مقدمه‌ها و پژوهش‌های تفصیلی است.

این کتاب علاوه بر ترجمه متن، حاوی مقدمه‌های تحلیلی، توضیح‌های تاریخی و فرهنگی، واژه‌نامه و نمایه‌های تخصصی است و به همین دلیل در میان پژوهشگران ادبیات ایران باستان و مطالعات زرتشتی از منابع مهم و مرجع محسوب می‌شود.

دوستخواه در این اثر تلاش کرده است با بهره‌گیری از پژوهش‌های ایران‌شناسی نوین و منابع معتبر، ترجمه‌ای دقیق و در عین حال قابل فهم برای مخاطب فارسی‌زبان ارائه دهد و زمینه آشنایی گسترده‌تر خوانندگان با جهان‌بینی و میراث فکری ایران باستان را فراهم کند.

دیگر فعالیت‌های علمی و پژوهشی

دکتر جلیل دوستخواه علاوه بر ترجمه اوستا، مقالات و پژوهش‌های متعددی در زمینه‌های گوناگون فرهنگ ایران باستان منتشر کرد. حوزه‌های مورد توجه او شامل موضوعاتی چون:

اسطوره‌شناسی ایرانی، آیین‌ها و باورهای دینی ایران پیش از اسلام، بررسی واژگان و مفاهیم اوستایی، تحلیل تاریخی و فرهنگی متون کهن ایرانی

بسیاری از این پژوهش‌ها در مجلات فرهنگی و پژوهشی منتشر شده و در مطالعات ایران‌شناسی مورد استناد قرار گرفته است.

جایگاه در ایران‌شناسی معاصر

آثار و تحقیقات جلیل دوستخواه طی دهه‌های گذشته در میان پژوهشگران ایرانی و علاقه‌مندان فرهنگ ایران باستان مورد توجه قرار گرفته و او از جمله چهره‌هایی به شمار می‌رود که نقش مهمی در معرفی و ترویج شناخت متون اوستایی و فرهنگ ایران پیش از اسلام در میان فارسی‌زبانان داشته است.

ترجمه و پژوهش او درباره اوستا به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تلاش‌های معاصر برای ارائه این متن کهن به زبان فارسی شناخته می‌شود و در بسیاری از مطالعات دانشگاهی و پژوهشی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

درگذشت این پژوهشگر برجسته، ضایعه‌ای برای جامعه علمی و فرهنگی ایران به شمار می‌رود؛ جامعه‌ای که سال‌ها از تلاش‌های او در زمینه معرفی میراث فکری و دینی ایران باستان بهره برده است.

جزئیات مربوط به زمان و محل برگزاری آیین‌های بدرقه و خاکسپاری دکتر جلیل دوستخواه متعاقباً اعلام خواهد شد.