موج تورم در راه است؟
همزمان، محصولات پتروشیمی مشتق از نفت که برای معیشت مردم و زنجیرههای تامین صنعتی حیاتی هستند و به عبور آزاد از خلیج فارس وابستهاند، از سوخت جت گرفته تا اوره، نیز با جهش قیمتی روبهرو شدهاند. اگرچه هنوز نمیتوان از یک شوک کامل انرژی سخن گفت، اما بازارها در حال حاضر سناریوهای بدتری را فرض میکنند، حتی اگر هنوز بدترین حالت را پیشبینی نکرده باشند. عبور قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار در هفته آینده چندان دور از ذهن نیست. ایران بهطور رسمی تنگه هرمز را نبسته است، اما در عمل این مسیر تقریبا بسته شده است؛ زیرا هزینههای بیمه بهشدت افزایش یافته و ملوانان از نظر امنیتی احساس خطر میکنند. نتیجه این وضعیت، موجی از فشارهای تورمی است که از منطقه درگیری سرچشمه گرفته و بازارهای جهانی انرژی، سوخت، مواد غذایی، مواد شیمیایی صنعتی و حتی بازارهای اعتباری را دچار آشفتگی کرده است.
دوشنبهشب با احتیاط اشاره کردم که پیشبینیهای «دفتر مسوولیت بودجه» بریتانیا، نهاد مستقل پیشبینیکننده دولت، ممکن است حتی پیش از انتشار رسمی در روز سهشنبه نیز قدیمی و نامعتبر شده باشند. اکنون، چهار روز پس از بیانیه بهاری و یک هفته پس از آغاز این درگیری، میزان این فاصله و ناهماهنگی حتی برای من نیز شگفتآور بوده است. روز سهشنبه فرض بر این بود که قیمت هر بشکه نفت خام ۶۳ دلار خواهد بود، اما این رقم روز جمعه به ۹۴ دلار رسید. در همان پیشبینیها، قیمت هر ترم گاز تحویلی به بریتانیا ۷۴ پنی برآورد شده بود، در حالی که اکنون به ۱.۳۵ پوند رسیده و حتی در طول هفته تا ۱.۷پوند نیز افزایش یافته است.
نرخ اوراق قرضه دولتی بریتانیا، که در واقع نرخ بهره وامگیری ۱۰ ساله دولت محسوب میشود، ۴.۴درصد در نظر گرفته شده بود؛ اما هفته را با ۴.۶درصد به پایان رساند و حتی برای مدتی به نزدیک ۴.۷درصد نیز رسید که تفاوت قابل توجهی محسوب میشود. اوراق قرضه بریتانیا بیش از بسیاری از کشورهای دیگر تحت فشار قرار گرفتهاند، زیرا معاملهگران هنوز حساسیت بالای اقتصاد بریتانیا به تورم ناشی از افزایش قیمت انرژی را که در جریان بحران روسیه و اوکراین مشاهده شد، به یاد دارند.
در واقع، شرطبندی اصلی بازارها اکنون این است که بانک مرکزی انگلستان احتمالا روند کاهش نرخ بهره را متوقف یا کند خواهد کرد، زیرا تورم همچنان در سطحی بالا و سرسخت باقی میماند. تمام این تحولات درست در زمانی رخ داد که بازارها تازه شروع کرده بودند به دلیل سرعت برنامه دولت برای کاهش استقراض، به آن اعتبار و اعتماد بدهند. این تحولات فوراً به بازار وامهای مسکن نیز سرایت کرده است. بانکها که تازه نشانههایی از اطمینان به کاهش نرخ بهره نشان میدادند، اکنون در حال بازنگری و قیمتگذاری مجدد وامهای مسکن هستند.
تا زمانی که این وضعیت ادامه داشته باشد، خبری از رقابت برای کاهش نرخ وامهای مسکن نخواهد بود. بانک مرکزی انگلستان که پیشتر انتظار میرفت در همین ماه نرخ بهره را کاهش دهد، اکنون احتمالا ترجیح خواهد داد صبر کند و تحولات را زیر نظر بگیرد. البته ممکن است این ابرهای تیره کنار بروند، اما دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، از درگیریای سخن میگوید که ممکن است هفتهها یا حتی ماهها ادامه داشته باشد. برخی از هشدارهای اقتصادی که از منطقه خلیج فارس مطرح میشود نیز شاید تلاشی برای جلب توجه او به پیامدهای این جنگ باشد. موضوع فقط توقف جریان انرژی از مهمترین شریان انتقال آن در جهان نیست.
از تاسیسات نفتی بحرین گرفته تا مراکز فرآوری گاز در قطر، بندرهای نزدیک نخل دبی یا نفتکشهایی در نزدیکی کویت، مجموعهای از حملات رخ داده است که این پرسش را مطرح میکند که آیا ایران در حال اجرای راهبردی برای افزایش هزینههای اقتصادی حملات آمریکا و اسرائیل است یا نه. در چنین شرایطی، پیامدهای اقتصادی صرفا یک اثر جانبی ناخواسته این درگیری نیستند، بلکه بخشی جداییناپذیر از خود جنگ به شمار میآیند. همین موضوع باعث میشود پیشبینی دقیق پیامدهای آن بسیار دشوار باشد. با این حال، موج تازه تورمی که از خلیج فارس برخاسته است، دیر یا زود به سواحل دیگر نقاط جهان خواهد رسید.
- بیبیسی
