فرانسه گام تازهای در حوزه بازدارندگی در زرادخانه نظامی خود برداشته است
چرخش هستهای پاریس
مکرون در سخنرانی خود اعلام کرد که فرانسه قصد دارد تعداد کلاهکهای هستهای خود را افزایش دهد، از اعلام عمومی اندازه دقیق زرادخانه هستهایاش خودداری کند، امکان استقرار موقت تسلیحات هستهای در کشورهای اروپایی همپیمان را فراهم کند و همکاریهای بازدارندگی با شرکای اروپایی را تقویت کند. «جاناتان روزنبرگ» و «امیلی چسمان» در تحلیلی برای «شورای آتلانتیک» نوشتند، این تصمیمها یکی از مهمترین تغییرات در سیاست هستهای فرانسه از دهه۱۹۹۰ تاکنون محسوب میشوند. فرانسه از سال۱۹۹۲ به بعد عملا اندازه زرادخانه هستهای خود را ثابت نگه داشته بود، اما اکنون مکرون معتقد است که زرادخانه کنونی برای ایجاد بازدارندگی معتبر در سطح اروپا کافی نیست. نگرانیها درباره توانایی فرانسه برای عبور از سامانههای پیشرفته پدافند هوایی روسیه نیز در این تصمیم نقش داشته است. به همین دلیل پاریس قصد دارد تعداد کلاهکهای هستهای خود را افزایش دهد؛ هرچند جزئیات دقیق این افزایش هنوز اعلام نشده است.
در کنار افزایش احتمالی زرادخانه، فرانسه همچنین تصمیم گرفته است از این پس تعداد کل کلاهکهای هستهای خود را بهطور رسمی اعلام نکند. این اقدام با هدف ایجاد «ابهام راهبردی» انجام میشود تا برنامهریزی نظامی رقبا پیچیدهتر شود. به بیان دیگر، با پنهان نگه داشتن اطلاعات دقیق درباره زرادخانه هستهای، طرف مقابل در ارزیابی توان واقعی فرانسه با عدم قطعیت بیشتری مواجه خواهد شد. یکی دیگر از عناصر مهم دکترین جدید، امکان استقرار موقت هواپیماهای مجهز به سلاح هستهای در کشورهای اروپایی همپیمان است. البته مکرون تاکید کرده که این اقدام به معنای «اشتراکگذاری هستهای» نیست و تصمیمگیری درباره استفاده از سلاحهای هستهای همچنان بهطور کامل در اختیار دولت فرانسه باقی خواهد ماند. با این حال، استقرار این نیروها در خارج از خاک فرانسه میتواند عمق راهبردی بیشتری ایجاد کند و تعهد پاریس به امنیت متحدان اروپایی را به شکل ملموستری نشان دهد.
در همین چارچوب، فرانسه قصد دارد همکاریهای امنیتی و راهبردی خود را با چند کشور اروپایی گسترش دهد. در مرحله نخست، کشورهایی مانند لهستان، هلند، بلژیک، یونان، سوئد و دانمارک در این همکاریها مشارکت خواهند داشت. این همکاریها شامل بازدید از تاسیسات راهبردی، برگزاری رزمایشهای مشترک و ایجاد درک مشترک از تهدیدهای امنیتی خواهد بود. بلافاصله پس از سخنرانی مکرون، صدراعظم آلمان نیز از تشکیل یک گروه هدایت هستهای مشترک میان فرانسه و آلمان خبر داد و اعلام کرد که برلین در رزمایشهای هستهای فرانسه پشتیبانی متعارف ارائه خواهد کرد.
در حال حاضر زرادخانه هستهای فرانسه حدود ۳۰۰کلاهک برآورد میشود که در مقایسه با زرادخانههای بسیار بزرگتر ایالات متحده و روسیه نسبتا محدود است. دکترین سنتی فرانسه بر اصل «کفایت» استوار بود؛ یعنی داشتن تعداد محدودی سلاح هستهای که بتواند در صورت حمله دشمن، خسارتی غیرقابلقبول به او وارد کند. اما افزایش احتمالی تعداد کلاهکها نشان میدهد که فرانسه در حال گسترش دامنه عملیاتی بازدارندگی خود فراتر از دفاع صرف از منافع حیاتی ملی است.
با وجود این تغییرات، فرانسه همچنان بر استقلال راهبردی خود در حوزه هستهای تاکید دارد. برخلاف برخی کشورهای عضو ناتو، پاریس قصد ندارد نیروی هستهای خود را در ساختار برنامهریزی هستهای ناتو ادغام کند. این استقلال بهنوعی یک مرکز تصمیمگیری هستهای اضافی در کنار ایالات متحده برای ناتو ایجاد میکند و محاسبات راهبردی رقبایی مانند روسیه را پیچیدهتر میسازد.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که در اروپا بحثهای گستردهای درباره «خودمختاری راهبردی» و تقسیم مسوولیتهای امنیتی در ناتو شکل گرفته است. برخی کشورهای اروپایی نگرانند که ایالات متحده در آینده تمرکز بیشتری بر رقابت با چین داشته باشد و بخشی از مسوولیت امنیت اروپا را به خود کشورهای اروپایی واگذار کند. در چنین فضایی، تقویت بازدارندگی هستهای فرانسه میتواند بخشی از خلأ احتمالی را پر کند.
با این حال، هنوز مشخص نیست که این تغییرات تا چه حد میتوانند امنیت اروپا را تقویت کنند. برخی کشورهای خط مقدم در برابر روسیه، مانند کشورهای بالتیک، نروژ و فنلاند، در برنامه جدید همکاری هستهای فرانسه حضور ندارند. علاوه بر این، فرانسه همچنان مخالف استفاده از سلاحهای هستهای تاکتیکی است؛ درحالیکه روسیه تعداد زیادی از این نوع تسلیحات در اختیار دارد. این عدم توازن میتواند در شرایط بحرانی به چالش تبدیل شود.
در نهایت، بسیاری از کارشناسان معتقدند که اروپا برای تقویت بازدارندگی خود تنها نمیتواند به توان هستهای تکیه کند و باید همزمان تواناییهای متعارف خود را نیز گسترش دهد. توسعه سامانههای هشدار زودهنگام، دفاع ضد موشکی و ضد پهپادی و همچنین توانایی حملات دقیق دوربرد از جمله حوزههایی هستند که مکرون نیز بر اهمیت آنها تاکید کرده است. در عین حال، ادامه حمایت و تعهد امنیتی ایالات متحده به ناتو همچنان برای حفظ بازدارندگی موثر در برابر روسیه ضروری تلقی میشود.
