گرینلند به کانون نزاع بنیادین در روابط اروپا و آمریکا تبدیل شده است
شمشیر داموکلس ترامپ بر سر شمالگان
گرینلند یک قلمرو خودگردان دانمارک است. این بزرگترین جزیره جهان است و در مرکز قطب شمال قرار دارد. رئیسجمهور آمریکا گفته که به دانمارک برای محافظت از گرینلند اعتماد ندارد و تاکید کرده که این جزیره یک مساله امنیت ملی ایالات متحده است. «کارولین لویت» سخنگوی کاخ سفید روز پنجشنبه اعلام کرده بود که مذاکرات فنی بین ایالات متحده و دانمارک در مورد خرید احتمالی گرینلند توسط واشنگتن آغاز شده و این مذاکرات «سازنده» بوده است.
به نظر میرسد دولت ترامپ سیاست «چماق و هویج» را در برابر دانمارک در پیش گرفته است: تهدید نظامی همراه با مذاکره. به گزارش ریانووستی، اگرچه سخنگوی کاخ سفید از «مذاکرات سازنده» در مورد گرینلند سخن میگوید؛ اما رئیسجمهور آمریکا دیروز دوشنبه بار دیگر اتهاماتی علیه مواضع دانمارک در خصوص روسیه مطرح کرد. ترامپ با انتشار پیامی گفت: «ناتو بیست سال است که به دانمارک میگوید «شما باید تهدید روسیه را از گرینلند دور کنید.» متاسفانه، دانمارک نتوانسته کاری در این مورد انجام دهد. اکنون زمان آن فرا رسیده است و این کار انجام خواهد شد.» ترامپ در راستای رویکرد تهاجمی خود در مورد گرینلند، سیاست اعمال تعرفه را علیه متحدان اروپایی در پیش گرفته است. دیپلماتهای اتحادیه اروپا اعلام کردند که سفرای این اتحادیه روز یکشنبه به توافق گستردهای برای تشدید تلاشها جهت منصرف کردن دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از اعمال تعرفه بر متحدان اروپایی دست یافتند و در عین حال، در صورت اجرای این تعرفهها، اقدامات تلافیجویانه را نیز آماده میکنند. ترامپ روز شنبه از اعمال تعرفه ۱۰درصدی بر واردات از دانمارک، نروژ، سوئد، فرانسه، آلمان، بریتانیا، هلند و فنلاند که از اول فوریه اعمال میشود و در اول ژوئن به ۲۵ درصد افزایش مییابد (بهدلیل تنشها بر سر گرینلند و حمایت کشورهای اروپایی مذکور از ادعای حاکمیت دانمارک بر این جزیره) خبر داد. ترامپ از چین و روسیه بهعنوان تهدیدی برای منافع آمریکا در این جزیره یاد میکند.
واکنشهای جهانی در مورد گرینلند
روزنامه انگلیسی تلگراف در مقالهای تلاشهای دونالد ترامپ برای تحت فشار قرار دادن دانمارک و اروپا بهمنظور پذیرش الحاق گرینلند را بهمثابه خیانتی عمیق به ائتلاف غربی و گامی بیثباتکننده در نقض هنجارهای پذیرفتهشده روابط بینالملل دانست. به نوشته این مقاله، رویکرد ترامپ نه یک مذاکره مشروع درباره منافع اقتصادی یا امنیتی، بلکه کوششی بیپروا برای اعمال زور بر متحدان ناتو از طریق تعرفهها و تهدیدهاست که بنیانهای این ائتلاف را تضعیف میکند. این روزنامه استفاده ترامپ از فشار اقتصادی علیه اعضای ناتو برای تحمیل الحاق سرزمین یکی دیگر از اعضای این ائتلاف را عبور از یک خط قرمز اساسی میداند؛ رفتاری که میتواند باعث فروپاشی ناتو شود. تلگراف تصریح میکند که اگر انگیزه دسترسی به منابع طبیعی باشد، این اقدام چیزی جز اخاذی خام نیست. اگر نگرانی درباره احتمال حضور نیروهای روسیه یا چین در گرینلند مطرح باشد، راههای بسیار موثرتر و مبتنی بر همکاری در چارچوب ائتلافهای موجود برای جلوگیری از آن وجود دارد (دنیایاقتصاد در گزارشهای متعددی از جمله «سرشاخ شدن واشنگتن با کپنهاگ» در روز دوشنبه ۲۲دیماه؛ «رویای ترامپ در شمال یخی» روز پنجشنبه ۱۸دیماه و «شوک در نوردیک» در چهارشنبه ۱۷دیماه به مساله گرینلند پرداخته بود).
همزمان، مقامات نظامی دانمارک با استناد به تحرکات و فعالیتهای ایالات متحده، از «حمله قریبالوقوع» این کشور علیه گرینلند خبر دادند. مقامات نظامی دانمارک در گزارشی اعلام کردند که «ایالات متحده مخفیانه اطلاعات محرمانهای را درباره استقرار نظامی بدون اطلاعرسانی دانمارک جمعآوری میکند». گرینلند تا سال۱۹۵۳ مستعمره دانمارک بود. این جزیره پس از کسب خودمختاری در سال۲۰۰۹ همچنان بخشی از پادشاهی دانمارک باقیمانده اما اختیار خودگردانی و تعیین سیاستهای داخلی خود را دارد. «اسکات بسنت» وزیر خزانهداری آمریکا هم شامگاه یکشنبه در مصاحبهای با رسانه خبری «انبیسی نیوز» در پاسخ به این پرسش که «ناتو یا گرینلند، کدام برای امنیت ملی ایالات متحده بیشتر ضروری است»، گفت: «هر ۲ مورد». بسنت افزود: «رهبران اروپایی تغییر مسیر خواهند داد و آنها متوجه خواهند شد که نیاز دارند زیر چتر امنیت ایالات متحده باشند. اروپا در برابر نفوذ روسیه و چین در منطقه گرینلند ناتوان بوده و رقابت بر سر قطب شمال واقعی است.» وزیر خزانهداری آمریکا مدعی شد: «از گرینلند نمیتوان دفاع کرد مگر آنکه بخشی از آمریکا باشد.»
اکونومیست هم نوشت، تلاش دولت ترامپ برای در اختیار گرفتن گرینلند، یکی از جدیترین بحرانهای داخلی تاریخ ناتو را رقم زده و اعتماد و بنیان دفاع جمعی این ائتلاف را در معرض فروپاشی قرار داده است. اکونومیست تاکید میکند پیامدهای این بحران برای ناتو بسیار عمیق است. نخستوزیر دانمارک پیشتر در ماه ژانویه هشدار داده بود اگر ایالات متحده به یک کشور عضو ناتو حمله کند، این ائتلاف عملا از کار خواهد افتاد و کل معماری امنیتی پس از جنگ جهانی دوم زیر سوال میرود. بهنوشته اکونومیست، اختلاف بر سر گرینلند از این جهت متفاوت است که آمریکا همچنان ستون فقرات سیاسی و نظامی ناتو محسوب میشود. مقاله یادآور میشود که طی ۷۵سال گذشته همواره یک ژنرال آمریکایی فرمانده عالی نیروهای متحد ناتو در اروپا بوده، برنامههای دفاعی ناتو برای اروپا و گرینلند بر مشارکت گسترده آمریکا بنا شده و افسران آمریکایی در سراسر ساختار فرماندهی ناتو حضور دارند. بدون توان هوایی و اطلاعاتی آمریکا، ناتو برای بازدارندگی یا شکست تهاجم روسیه با دشواری و هزینه بسیار بیشتری مواجه خواهد شد. این مقاله میافزاید اگر ایالات متحده گرینلند را به خود ملحق کند، اعتماد اروپاییها به ماده۵ ناتو، یعنی بند دفاع جمعی، فرو خواهد ریخت.
