«دنیایاقتصاد» بررسی کرد
رشد ریالی و افت دلاری فروش قطعه
طبق گزارشی که توسط انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان استان تهران تحت عنوان «ماهنمای صنعت خودرو و قطعهسازی» منتشر شده است، ۲۶ قطعهسازی که در بورس فعال هستند به طور اسمی ۴۳.۳درصد رشد را در فروش ۹ ماهه خود ثبت کردهاند اما فروش دلاری آنها ۸درصد کاهش داشته است. همچنین فروش ریالی آذرماه نسبت به آبان افزایش ۷ درصدی اما میزان دلاری آن حدود ۵درصد کاهش را نشان میدهد.
چهار فاکتور را میتوان در افت فروش واقعی قطعهسازان موثر دانست. عامل اول کمبود نقدینگی تولیدکنندگان قطعه است. بدهی خودروسازان به آنها روز بهروز در حال افزایش است. بنابراین قطعهسازان درحالی محصولات خود را به فروش میرسانند که قادر به دریافت مطالبات خود از تولیدکنندگان نیستند و این موضوع منجر به آن میشود که به لیست بدهیها خودروسازان اضافه شوند. آنطور که محمدرضا نجفیمنش، رئیس هیاتمدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان به تازگی اعلام کرده است، میزان بدهی خودروسازان به قطعهسازان به ۱۶۰ همت رسیده است. وی همچنین تاکید کرده که زیان انباشته خودروسازان نیز ۳۱۰ همت است.
البته دولت در آذر امسال با تخصیص ۲۰ همت تسهیلات به هریک از خودروسازان (در مجموع ۴۰ همت) موافقت کرد. قرار بر این بود که این تسهیلات به طور مستقیم به حساب قطعهسازان ریخته شود تا بخشی از بدهی خودروسازان به آنها کاهش پیدا کند اما هنوز خبری از اجرایی شدن این وعده نیست و به گفته تولیدکنندگان قطعه این تسهیلات در پیچ و خم بوروکراتیک گیر کرده است.
عامل دومی که میتواند در این موضوع موثر باشد، رشد شدید نرخ دلار است. بخشی از مواد اولیه موردنیاز قطعهسازان از طریق واردات تامین میشود، با رشد بهای دلار تامین این مواد اولیه برای قطعهسازان مشکلی جدی است. بهخصوص اینکه آنها نقدینگی لازم را برای تامین دلار موردنیاز نیز در دسترس ندارند. بنابراین احتمالا تولید آنها با کاهش مواجه شده که منجر به افت فروش شده است.فاکتور سومی که میتواند در این موضوع موثر باشد، تمایل برخی خودروسازان به تامین قطعات موردنیاز خود از طریق خرید خارجی است. برای مثال سهم قطعات و مواد اولیه وارداتی سایپا از کل مواد اولیه خریداری شده توسط این شرکت از ۷درصد در ۹ماه سال گذشته به ۲۲درصد در مدت مشابه امسال رسیده است.
این موضوع میتواند به دلیل بدهی بالای خودروسازان به زنجیره تامین باشد، به هر صورت اما به نظر میرسد که برخی از آنها خرید قطعات وارداتی را به خرید از قطعهسازان داخلی ترجیح دادهاند.
فاکتور چهارمی که میتواند در این موضوع موثر باشد افت تولید خودروسازان است. بر اساس گزارشی که خودروسازان به سازمان بورس ارائه دادهاند، سه خودروساز بزرگ کشور از ابتدای سالجاری تا انتهای آذرماه ۶۰۵هزار و ۷۸۴ دستگاه خودروی سواری تولید کردهاند. این در شرایطی است که این رقم در مدت مشابه سال۱۴۰۳ به ۶۳۶هزار و ۷۱۶دستگاه میرسید، بنابراین در مدت زمان یادشده، خودروسازان ۳۰هزار و ۹۳۲دستگاه معادل ۴.۸درصد کمتر خودروی سواری تولید کردهاند. البته در این بین ایرانخودرو رشد تولید داشته و افت تولید مربوط به دو خودروساز دیگر است اما به هر صورت آمار کل تولید خودرو رو به کاهش بوده است. بر این اساس خودروسازان به دلیل افت تولید نیاز کمتری هم به خرید قطعه داشتهاند، این موضوع میتواند عامل دیگری برای افت فروش قطعهسازان باشد. البته این موضوع در مورد آمار ماهانه صدق نمیکند چراکه در آذرماه خودروسازان ۷.۴درصد بیشتر از آبان خودروی سواری تولید کرده بودند اما بازهم شاهد افت فروش قطعهسازان در این ماه هستیم.
جزئیات فروش قطعهسازان
از ابتدای امسال تا انتهای آذرماه ۲۶ قطعهساز بورسی ۷۴.۷ همت فروش داشتهاند. این درحالی است که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۵۲ همت بود. در نگاه اول به نظر میرسد که قطعهسازان در این مدت زمان رشد ۲۲.۷همتی و ۴۳.۶ درصدی در فروش خود داشتهاند. اما وقتی درآمد دلاری آنها را زیر ذرهبین قرار میدهیم با روایت دیگری مواجه میشویم. این ۲۶ قطعهساز در ۹ ماهه سال گذشته ۸۲۶میلیون دلار فروش داشتهاند اما در مدت مشابه امسال این رقم به ۷۶۰ میلیون دلار رسیده است.
بنابراین فروش واقعی قطعهسازان در این مدت زمان نه تنها رشد نداشته بلکه با ۶۶ میلیون دلار معادل ۸درصد افت مواجه بوده است.
بنابراین رشد ریالی فروش قطعهسازان در مدت زمان یاد شده به دلیل افت ارزش پول ملی است. در واقع در مدت زمان مذکور بهای ارز در بازار آزاد با شیب بسیار بالایی رو به رشد بود و به عبارت دیگر ارزش ریال افت قابلتوجهی را تجربه کرده است. بنابراین رشد محقق شده تنها اسمی بوده و فروش واقعی آنها حتی کاهش نیز داشته است.
اتفاق مشابهی در آمار ماهانه فروش قطعهسازان نیز رخ داده است. به طوری که در نهمین ماه از سالجاری این ۲۶ شرکت توانستهاند ۱۰.۳۱همت از محصولات خود را به فروش برسانند. در آبانماه اما این رقم به ۹.۶۴ همت میرسید. بنابراین در مدت زمان یادشده ارزش ریالی فروش این قطعهسازان ۶۷۰ میلیارد تومان یا به عبارتی ۷درصد افزایش داشته است اما در این مورد نیز این تنها فروش اسمی است که رشد داشته است.
اگر فروش قطعهسازان را بر اساس ارزش دلاری محاسبه کنیم، وضعیت متفاوت جلوه میکند. در آبانماه فروش قطعهسازان به ۸۸ میلیون دلار میرسید اما در آخرین ماه از پاییز این رقم به ۸۳.۹ میلیون دلار رسید. بنابراین در این یک ماه ارزش دلاری فروش ۲۶ شرکت قطعهساز ۴.۱میلیون دلار یعنی حدود ۵درصد افت را ثبت کرده است. در واقع بخش قابلتوجهی از موج جدید رشد نرخ ارز در آذرماه رخ داد به طوری که اول آذر هر دلار در بازار آزاد ۱۱۳هزار و ۳۰۰تومان خرید و فروش میشد اما اول دی ماه این رقم به حدود ۱۳۲هزارتومان رسید، بنابراین در این مدت زمان بهای دلار در بازار آزاد نیز رشدی معادل ۱۶.۵درصد داشته است. بنابراین طبیعی است که بهرغم رشد ارزش ریالی فروش قطعهسازان ارزش دلاری آن کاهش یافته باشد.
