چرا شاخص کل تغییر مسیر داد؟
۴۸ ساعت پرنوسان بورس
عکس : علی محمدی
پروانه کبره: بورس تهران برخلاف شوک اولیه روز شنبه متاثر از تحولات اخیر که منجر به ریزش دستهجمعی شاخصهای سهامی شد، در جریان معاملات دیروز متعادلتر رفتار کرد و شاخص کل با رشد یک درصدی راه خود را از شاخص هموزن جدا کرد. شاخص هموزن در این روز وارد محدوده سرخ شد. اما در مقابل تالار شیشهای همچنان نظارهگر خروج پول حقیقی است. در دو روز گذشته حدود 9 همت پول حقیقی از بازار سهام خارج شده، این در حالی است که طی 8 هفته اخیر تالار شیشهای موفق شد بخشی از جاماندگی خود نسبت به بازارهای ارز، طلا و سکه را جبران کند.
یکی از ابهامات کلیدی در مورد وضعیت بازارها به خصوص بورس، چشمانداز مبهم معاملات آنها است. به این صورت که برخی از سهامداران گمان میکنند در صورت تداوم اعتراضات و عدم قطعیتها ممکن است سیاستگذاران، توقف معاملات و تعطیلی بورس را در دستور کار قرار دهند. این سناریو علاوه بر ایجاد نگرانی در میان فعالان بازار موجب شده سهامداران به سمت عرضه و فروش سهام حرکت کنند. نتیجه این ذهنیت را به وضوح میتوان در آمار معاملات دو روز اخیر مشاهده کرد. ارزش معاملات خرد در روز شنبه به حوالی 34 همت رسید که رکورد تاریخی این سنجه آماری محسوب میشود.
ارزش معاملات در روز یکشنبه نیز در محدوده 22 همت قرار گرفت که با توجه به تداوم خروج پول حقیقی عدد مهمی به شمار میرود. اما از سویی صندوقهای درآمد ثابت با ورود پول حقیقی بیش از 4 همت همراه شدند. در شرایط کنونی، ابهام در وضعیت متغیرهای اثرگذار یکی از نکات مهم سرمایهگذاری است و تا زمان روشن شدن چشمانداز اقتصادی، برخی از سرمایهگذاران ترجیح میدهند، داراییهای ریالی خود را در صندوقهای درآمد ثابت نگه دارند یا با تغییر شکل دارایی فعلا پول خود را در این صندوقها پارک کنند. با توجه به قطع بودن اینترنت، از نرخ اسکناس آمریکایی در بازار آزاد اطلاعاتی در دسترس نیست. اما قیمت تتر که توسط برخی از سایتها منتشر میشود در کانال 144 هزار تومان قرار دارد. اتحادیه طلا و جواهر تهران نیز در دو روز اخیر، قیمتهای بازار فیزیکی طلا و سکه را بهروز نکرده است و آخرین بهروزرسانی اتحادیه طلا از قیمتها به پنجشنبه هفته گذشته بازمیگردد.
در معاملات یکشنبه چه گذشت؟
معاملات بورس تهران در روز یکشنبه با رشد شاخص کل و افت شاخص هموزن به پایان رسید. شاخص کل با رشد 1.01 درصدی به سطح 4 میلیون و 369 هزار واحدی رسید. شاخص کل با این رشد در تاریخیترین مقدار خود ایستاد و موفق شد از قله 4 میلیون و 360 هزار واحدی تجربهشده در هفته گذشته عبور کند. اما شاخص هموزن 0.79 درصد از ارتفاع خود را از دست داد و به سطح یک میلیون و 97 هزار واحدی عقبنشینی کرد. در فرابورس نیز شاخص کل این بازار 0.03 درصد رشد را تجربه کرد. در معاملات روز یکشنبه، ارزش معاملات خرد بازار سهام به 22هزار و 453 میلیارد تومان رسید و 632 میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد.
دخالت در بازار جایز است؟
بورس تهران در چرخشی فوری نسبت به تحولات و نااطمینانیهای اخیر وارد مسیری غیر قابل پیشبینی شده است. کارشناسان دلایل متعددی را پیرامون این وضعیت مطرح میکنند. گفتوگوی «دنیای اقتصاد» با تحلیلگران حاکی از آن است که رفتار نوسانی بورس موقت و در راستای «مسیر تحولات» خواهد بود و به مرور از شدت هیجان منفی معاملهگران کاسته خواهد شد. اما کدام عوامل بیشترین آثار منفی را بر استراتژی سهامداران برجا گذاشته است؟ کارشناسان رشد دیروز شاخص کل و عقبنشینی شاخص هموزن را هم مرتبط با حمایتهای سیاستگذاران از نمادهای بزرگ میدانند. در همین رابطه فردین آقابزرگی، تحلیلگر بازارهای مالی با اشاره به مهمترین متغیرهای اثرگذار بر فراز و فرود شاخصهای سهامی اظهار کرد: رفت و برگشت شاخص کل در دو روز گذشته را میتوان بهطور مشخص به عدم قطعیتهای حاکم بر وضعیت متغیرهای اثرگذار مرتبط دانست.
تجربه نشان میدهد در چنین شرایطی سرمایهگذاران با توجه به ابهامات کنونی استراتژی خود را بر پایه فروش استوار میکنند. در روزهای گذشته نیز مشاهده کردیم که چگونه عدم قطعیتها بر رفتار سهامداران اثرگذار بوده است. در روزهای آینده نیز رفتار بازارها بسیار تعیینکننده است. اگرچالشهای کنونی حل شود؛ طبیعتا بورس به سرعت به مدار صعودی بر میگردد. درغیر این صورت عرضهها افزایش مییابد. به گفته این کارشناس، همه بازارها با اتفاقات غیرقابل پیشبینی مواجه هستند. همین موضوع بر هیجان منفی معاملهگران میافزاید. او در پاسخ به اینکه در چنین شرایطی آیا سازمان میتواند تدابیر ویژهای را برای کنترل هیجانات منفی فروش بیندیشد، اظهار کرد: کنترل دستوری بازار در کوتاهمدت ممکن است جواب دهد، اما راهکار مناسبی محسوب نمیشود و دخالت در بازار به هیچ عنوان جایز نیست. به خصوص اینکه سیاستگذاران از منابع نامحدود برخوردار نیستند که بتوانند برای مدت طولانی به صورت دستوری عمل کنند.
تصنعی نشان دادن معاملات، وضعیت را بدتر میکند. البته این به منزله رها کردن بازار نیست. بورس باید روال طبیعی خود را طی کند. در جنگ 12 روزه نیز مشاهده کردیم که سیاستگذاران بورسی با تعطیلی بازار عملا نقدشوندگی را زیر سوال بردند. به همین دلیل برخی راهکارها از جمله محدودیتهای بیشتر دامنه نوسان به ضرر بازار تمام میشود. کما اینکه اقدامات اینچنینی میتواند سهامداران را نگران کند و بعد از بازگشایی، عرضهها با شدت بیشتری انجام شود. کنترل دستوری بازار در ادوار مختلف نیز نتیجهای در بر نداشته است. بازار باید روال طبیعی خود را طی کند.
فردین آقابزرگی در ادامه با بیان اینکه سهام ارزمحور، بیشترین اثر منفی را در وضعیت عدم قطعیت میپذیرند، گفت: همانطور که در ماههای گذشته و به دنبال افزایش نرخ ارز، سهام بزرگتر و ارزمحور رشد قابل توجهی را تجربه کردند، این دسته از شرکتها و صنایع نیز بیشترین واکنش منفی را نشان خواهند داد. این کارشناس بازارهای مالی در مورد اثرات قطعی اینترنت بر وضعیت معاملات، اظهار کرد: قطعی اینترنت پیشدرآمد رفتارهای هیجانی از سوی معاملهگران است. علاوه برآن، قطعی اینترنت و اختلال در معاملات، نقدشوندگی بازار را زیر سوال میبرد و در نهایت اختلال در نظم و روال طبیعی بازار بر نااطمینانیهای موجود میافزاید.
