استقبال از بزرگان بورس ادامه دارد؟

دنیای اقتصاد - علی قاسمی : در روزهایی که ریسک‌‌‌‌‌های مختلف، دست و پاگیر بازار سهام شده و همچنان سیاست دامنه نوسان ۳درصدی به قوت خود ادامه دارد، نمادهای کوچک و متوسط بازار کمتر مورد توجه بورسی‌‌‌‌‌ها قرار گرفته است. این درحالی است که شاخص‌‌‌‌‌سازان پناهگاه امنی برای همان اندک فعال بازار سرمایه شده‌‌‌‌‌اند. نسبت شاخص کل به شاخص هموزن نشان می‌دهد که همچنان شاخص‌‌‌‌‌سازان بورسی نسبت به سایر گروه‌‌‌‌‌های بازار بازدهی بهتری را به نمایش گذاشته‌‌‌‌‌اند. این نسبت در حال حاضر به ۴واحد رسیده که در بالاترین میزان ۴سال اخیر قرار دارد. به نظر می‌‌‌‌‌رسد تا زمانی که ریسک نقدشوندگی بر سر نمادهای گروه‌‌‌‌‌های کوچک بازار باقی بماند، باید شاهد عقب‌‌‌‌‌ماندگی نماگر هموزن به عنوان نماینده صنایع کوچک و متوسط بود.

ریسک نقدشوندگی

یکی از مولفه‌‌‌‌‌های اصلی که بازدهی مورد انتظار سهامداران را در بازار سهام می‌‌‌‌‌سنجد، صرف ریسکی است که به نقدشوندگی بازار سهام نسبت می‌دهند. علاوه بر نرخ بهره بدون ریسک و صرف ریسک‌‌‌‌‌های مختلف سیاسی و اقتصادی در ایران، نقدشوندگی یکی از عوامل مهم بازار به شمار می‌‌‌‌‌رود. تحولات چندماه اخیر به خصوص نوسانات قیمت سهام پس از جنگ ۱۲روزه، نشان داد که نمادهای کوچک در بورس تهران با ریسک‌های مختلفی همراه بودند. یکی از عوامل اصلی که طی بیش از یک‌سال اخیر، نقدشوندگی بازار را تهدید کرده، محدودیت دامنه نوسان است.

با وجود آنکه سازمان بورس بارها در مورد دامنه نوسان پویا و بازگشایی آن با کاهش ریسک‌‌‌‌‌های سیاسی، صحبت به میان آورده، اما همچنان بازار منتظر است تا دامنه نوسان به محدوده‌های معقولی بازگردد. یکی دیگر از عواملی که نقدشوندگی نمادهای کوچک بازار را تهدید می‌‌‌‌‌کرد، محدودیت حجم مبنا بود. حجم مبنا پس از ۲۲سال از ابتدای دی ماه امسال حذف شد و یکی از مهم‌ترین موانع نقدشوندگی در بازار سهام از سرراه برداشته شد. با این حال، همچنان بورس تهران از نمادهای شاخص‌‌‌‌‌ساز، به خصوص نمادهای بزرگ استقبال بالاتری را نشان می‌دهد.

شاخص کل می‌‌‌‌‌تازد!

نسبت آماری شاخص کل به شاخص هموزن می‌تواند سنجه مناسبی برای آن باشد که بتوان میزان تقاضا را در گروه‌‌‌‌‌های بزرگ و کوچک بازار مورد مقایسه قرار داد. این نسبت به‌‌‌طور تاریخی در محدوده ۲.۵ تا ۴واحد قرار دارد. طی چند ماه اخیر به دلیل افزایش نرخ دلار و اجرای سیاست تک‌‌‌‌‌نرخی‌‌‌‌‌شدن ارز، بازار سهام مجبور شد در ابتدا به تیم شاخص‌‌‌‌‌ساز واکنش نشان دهد و استقبال از بزرگان بورسی افزایش یافت. نسبت شاخص کل به شاخص هموزن اکنون در سقف ۴سال اخیر خود قرار دارد. با وجود آنکه حذف حجم مبنا می‌توانست استقبال از شاخص هموزن به عنوان نماینده صنایع کوچک و متوسط را افزایش دهد، اما همچنان نماگر اصلی در برابر کل بازار می‌‌‌‌‌تازد. به نظر می‌‌‌‌‌رسد علاوه بر دامنه نوسان، باید منتظر کاهش هیجانات در معاملات صنایع بزرگ بود.

تا زمانی که نرخ دلار نقش محوری را در رشدهای اخیر بورس بازی می‌‌‌‌‌کند، شاخص کل می‌تواند بازدهی‌‌‌‌‌های بالاتری را به ثبت برساند. اما پس از کاهش تب دلار، احتمالا با فاصله گرفتن از قیمت‌‌‌‌‌گذاری در صنایع کوچک‌‌‌‌‌تر باید شاهد رونق این صنایع بود. هرچند در برخی از گروه‌‌‌‌‌های کوچک بورسی، افزایش قیمت دلار به رشد بهای تمام شده منجر شده و این موضوع نمی‌تواند به افزایش حاشیه سود همه صنایع منجر شود. برای بازگشت تعادل به نسبت شاخص کل به شاخص هموزن، باید علاوه بر کاهش ریسک‌‌‌‌‌های نقدشوندگی، ثبات نسبی به متغیرهای کلان اقتصادی نظیر دلار و تورم بازگردد.