روندهای نوظهور معدن در ۲۰۲۶
تنشهای آمریکا-چین
چین همچنان بخش عمدهای از تولید جهانی مواد معدنی حیاتی را در اختیار دارد. این کشور بیش از ۱۵ ماده معدنی کلیدی تولید میکند که بسیاری از آنها برای گذار انرژی ضروری هستند. سهم چین در تولید گالیوم و منیزیم به ترتیب ۹۸ و ۹۵درصد است و بیش از ۴۰درصد از ذخایر عناصر نادر خاکی جهان در دست این کشور قرار دارد. نفوذ چین در فرآوری و پالایش این مواد نیز قابلتوجه است و حدود ۹۱درصد ظرفیت جهانی را تشکیل میدهد.
به دنبال این تمرکز، کشورهای غربی برای کاهش وابستگی خود به چین، به دنبال تنوعبخشی به زنجیرههای تامین و ایجاد اتحادهای استراتژیک هستند. ایالات متحده و استرالیا در اکتبر ۲۰۲۵ توافقنامهای برای توسعه بازار رقابتی و متنوع عناصر نادر خاکی امضا کردند و برنامهریزی کردند طی۶ ماه، یک میلیارد دلار سرمایهگذاری مشترک در پروژههای کلیدی انجام دهند. ایالات متحده همچنین فرصتهای سرمایهگذاری در آفریقا را دنبال میکند و استرالیا به برزیل و اندونزی روی آورده است.
سایر کشورهای تولیدکننده مواد معدنی حیاتی، از جمله اندونزی، شیلی و کشورهای آفریقایی، با هدف کاهش وابستگی به چین، بر توسعه پردازش محلی و مشارکت بیشتر دولتها در صنعت تمرکز دارند. افزایش همزمان درگیریها در خاورمیانه و اوکراین، پیچیدگی و هزینههای حملونقل را افزایش داده و نشان میدهد که زنجیرههای تامین دیگر مستقل نیستند و روزبهروز بیشتر تحتتاثیر همراستایی سیاسی قرار میگیرند.
روندهای تولید
تقاضای جهانی برای مس همچنان بالاست؛ این فلز حیاتی برای گذار انرژی است و تولید جهانی آن در سال ۲۰۲۵ با رشد ۲.۱درصد به ۲۳.۴ میلیون تن رسید. با این حال، عوامل متعددی همچون سیل در معدن Grasberg اندونزی و مشکلات عملیاتی در شیلی، رشد تولید را محدود کرده است. پیشبینیها برای سال ۲۰۲۶، رشد۴.۷درصدی تولید مس تا ۲۴.۵میلیون تن را نشان میدهد، عمدتا به دلیل افزایش خروجی از شیلی، پرو، کنگو، اندونزی و چین، با این حال بازار همچنان تنگ خواهد بود و ریسکهای عرضه پابرجا خواهد ماند.
در مورد زغالسنگ، انرژیهای تجدیدپذیر برای اولین بار از زغالسنگ در تولید برق پیشی گرفتند، اما نقش زغالسنگ همچنان مهم است، بهویژه در کشورهایی مانند هند، چین و جنوب شرق آسیا که برای برق ارزان و پایدار به آن وابسته هستند. تولید جهانی زغالسنگ در سال ۲۰۲۶ افزایش خواهد یافت، هرچند با خروجی محدود چین و آمریکا و عرضه اضافی از هند، استرالیا و آفریقای جنوبی جبران میشود.
فلزات گرانبها نیز در ۲۰۲۵ عملکرد قابلتوجهی داشتند. قیمت طلا در اکتبر به حدود ۴۳۸۰ دلار در هر اونس رسید و بیش از ۵۰درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافت. نقره نیز از رکورد قبلی سال ۱۹۸۰ فراتر رفت و به بیش از ۶۰ دلار در هر اونس رسید. تقاضای قوی برای مس و فلزات گرانبها نشاندهنده تمرکز استراتژیک صنعت بر زیرساختها و گذار انرژی است.
تجهیزات خودران در معادن
کربنزدایی صنعت معدنی کار سادهای نیست. شرکتها با محدودیت دسترسی به سیستمهای شارژ، تامین برق و باتری برای کامیونهای بزرگ مواجه هستند، با این حال بسیاری از اپراتورها همچنان به سمت برقرسانی کامل حرکت میکنند. تا مارس ۲۰۲۵، تعداد کامیونها و لودرهای الکتریکی در معادن سطحی و زیرزمینی افزایش چشمگیری داشت و استفاده از وسایل نقلیه الکتریکی به انتخابی عملیاتی بدل شد.
همزمان، تجهیزات خودران نیز گسترش قابلتوجهی یافته است. تا ژوئیه۲۰۲۵ ، بیش از ۳۸۰۰ کامیون خودران در معادن سطحی جهانی فعال یا آماده بهرهبرداری بودند. پروژههایی مانند معدن Roy Hill در استرالیا با بهرهگیری از ۷۸ کامیون خودران، بزرگترین معدن کاملا خودران جهان را ایجاد کردند. فناوری خودران، علاوه بر افزایش بهرهوری و کاهش حوادث، امکان عملیات مداوم در مناطق دورافتاده را فراهم میکند و انتظار میرود در سال ۲۰۲۶ به مناطق بیشتری در آمریکا و آفریقا گسترش یابد.
جمعبندی و نگاه به آینده
سال ۲۰۲۵ نشان داد که صنعت معدنی جهانی همزمان با رشد تقاضا و فشارهای ژئوپلیتیک، مسیر پیچیدهای برای گذار انرژی و کربنزدایی پیش رو دارد. روندها در سال ۲۰۲۶ شامل افزایش تولید مس و زغالسنگ، گسترش استفاده از وسایل نقلیه الکتریکی و تجهیزات خودران و ادامه رقابت جهانی بر سر مواد معدنی حیاتی خواهد بود. امنیت زنجیره تامین، تنوعبخشی به منابع و نوآوریهای تکنولوژیک، محورهای اصلی استراتژیهای جهانی صنعت باقی خواهند ماند.
