نقره و طلا؛ میدان تازه رقابت در بازار سرمایه
باتوجه به شرایط حاکم بر اقتصاد جهانی و داخلی، انتظارات تورمی و افزایش توجه سرمایهگذاران به فلزات گرانبها، سرمایهگذاری در این حوزه بیش از گذشته در کانون توجه قرار گرفته است. از سوی دیگر، مدیریت بهینه پرتفو از طریق تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری همواره از سوی کارشناسان توصیه میشود. در چنین شرایطی، تقاضا برای سرمایهگذاری در فلز نقره نیز مشابه بازار طلا رو به افزایش است. البته تداوم این روند به متغیرهای کلان اقتصادی و تحولات بازارهای جهانی بستگی دارد، اما انتظار میرود معاملات نقره در بورس کالا نیز مانند ابزارهای مبتنی بر طلا، با استقبال فزاینده سرمایهگذاران و فعالان بازار سرمایه مواجه شود.
نکته مهم آن است که در طرف مقابل سرمایهگذاران صندوقها و گواهیهای نقره، عمدتا تولیدکنندگانی قرار دارند که با رونق معاملات این فلز در بورس کالا، امکان رشد تولید و تکمیل طرحهای توسعهای را پیدا میکنند، موضوعی که از نظر اقتصاد ملی اهمیت بالایی دارد.
بورس کالا برای تکمیل زنجیره ابزارهای مالی مرتبط با نقره برنامههایی دارد. بهطوری که از زمان راهاندازی معاملات شمش نقره در بورس کالای ایران در آذرماه ۱۴۰۳، فعالان بازار بهتدریج با سازوکار این بازار و عوامل اثرگذار بر آن آشنا شدهاند. در این مدت، رویکرد بورس کالا بر افزایش تدریجی و مستمر حجم عرضه و تنوع ابزارها در حوزه نقره متمرکز بوده تا این بازار بتواند مسیر رشد خود را حفظ کند. باتوجه به عمق مناسب معاملات گواهی سپرده شمش نقره، در کنار قراردادهای آتی و پذیرش و عرضه سه صندوق سرمایهگذاری مبتنی بر نقره و همچنین انتظار برای افزایش تعداد این صندوقها، پیشبینی میشود زنجیره ابزارهای مالی مرتبط با نقره در آینده نزدیک با راهاندازی معاملات اختیار معامله توسعه یابد. در کنار توسعه ابزارها، اصلاح ساختارهای بازار و بازنگری در قوانین و مقررات نیز در دستور کار قرار دارد. اصلاحاتی که میتواند به افزایش کارآیی، شفافیت و عمق بازار منجر شود و در نهایت، سرمایهها را به سمت تولید واقعی و بازار کالایی هدایت کند. سرمایههایی که در نبود چنین ابزارهایی، ممکن است به بازارهای غیرمولد منتقل شده و موجب بروز التهابات قیمتی شوند.
درباره برنامه بورس کالا برای طراحی صندوقهای مبتنی بر سایر فلزات میتوان گفت که با افتتاح معاملات گواهی سپرده مبتنی بر محصولات صنعتی، معدنی و فرآوردههای نفتی در مهرماه سال جاری، برنامه پذیرش صندوقهای سرمایهگذاری جدید مبتنی بر فلزاتی همچون کاتد مس در دستور کار قرار گرفته است. طراحی صندوقهایی مشابه صندوقهای نقره برای سایر فلزات میتواند به هدایت سرمایههای جدید به سمت تولید و افزایش تنوع ابزارهای معاملاتی کمک کند.
با این حال، راهاندازی این نوع صندوقهای کالایی منوط به دریافت مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار بهعنوان نهاد ناظر است و از سوی دیگر، معاملات این کالاها باید به سطحی از عمق و حجم در بازار گواهی سپرده کالایی برسد که امکان راهاندازی صندوقها را فراهم کند. در حال حاضر درخواستهایی برای پذیرش صندوقهای مبتنی بر کاتد مس به بورس کالا ارائه شده، اما اجرای این برنامه مستلزم تحقق پیششرطهای مذکور است.
در مواردی که میزان تقاضا بهمراتب بیش از واحدهای قابل عرضه در پذیرهنویسی باشد، عدم تخصیص به بخشی از متقاضیان امری طبیعی است و در بسیاری از پذیرهنویسیهای جذاب بازار نیز مشاهده میشود.
بهطور کلی توسعه بازار نقره در بورس کالای ایران را میتوان گامی مهم در مسیر تعمیق بازار سرمایه و پیوند هرچه موثرتر آن با بخش واقعی اقتصاد دانست. تجربه ابزارهای مبتنی بر طلا نشان داده است که در صورت ثبات مقررات، افزایش شفافیت و ارتقای نقدشوندگی، اعتماد سرمایهگذاران بهتدریج تقویت میشود. نقره نیز این ظرفیت را دارد که علاوه بر ایفای نقش پوشش ریسک برای سرمایهگذاران، به ابزاری کارآمد برای تامین مالی تولیدکنندگان تبدیل شود. تداوم سیاستهای توسعهای بورس کالا میتواند این فلز را از یک دارایی جایگزین، به یکی از ارکان مهم سرمایهگذاری کالایی در کشور بدل کند.
* مدیر بازار مشتقه و ابزارهای نوین مالی بورس کالای ایران
