برسان سلام ما را
پرهام پهلوان : طبق گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) و بانک جهانی، ایران یکی از کشورهای اصلی صادرکننده نخبگان است. اصطلاح فرار مغزها که از ابتدای دهه ۱۳۸۰، پرتکرارتر به گوش می‌‌‌رسد، به موجی از مهاجرت دانشجویان بهترین دانشگاه‌‌‌های کشور، اساتید و متخصصان حوزه‌‌‌های مختلف اشاره دارد. طبق گزارش یونسکو، ایران یکی از کشورهایی است که تعداد زیادی دانشجو به خارج از کشور می‌‌‌فرستد. در سال ۲۰۲۲ بیش از ۶۰هزار دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌‌‌های خارج از کشور تحصیل می‌‌‌کردند. آمریکا، کانادا، آلمان و استرالیا از اصلی‌‌‌ترین مقصد‌‌‌های دانشجویان ایرانی هستند.
طبق گزارش بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF)، ایران یکی از ۱۰کشور اصلی صادرکننده دانشجو در مقاطع دکتری و پسا‌دکتری به ایالات متحده است. حدود ۱۰هزار دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌‌‌های آمریکا مشغول به تحصیل هستند. علاوه بر دانشجویان، افزایش مهاجرت در میان متخصصان و تکنیسین‌‌‌های کشور نیز دیده می‌شود. تعداد و آمار دقیقی از تعداد مهاجرت مهندسان وجود ندارد؛ اما گزارش‌‌‌های غیررسمی نشان می‌دهد مهاجرت در مهندسی‌‌‌های کامپیوتر، مکانیک و برق به اندازه‌‌‌ای زیاد بوده که به بدنه کارشناسی کشور آسیب قابل‌توجهی وارد کرده است. افزایش مهاجرت کادر درمان (پزشکان، پرستاران و سایر نیروهای حوزه بهداشت و درمان) در ایران یکی از چالش‌‌‌های جدی در سال‌های اخیر بوده است. این مساله نه‌تنها به کاهش دسترسی مردم به خدمات بهداشتی باکیفیت منجر می‌شود، بلکه پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌‌‌ای نیز دارد. دستمزدهای پایین، تاخیر در پرداخت حقوق، فشار کاری بالا و فرسودگی شغلی از مهم‌ترین دلایل مهاجرت کادر درمان برشمرده می‌‌‌شوند. مهاجرت بدون بازگشت نخبگان، در بلندمدت آسیبهای شدیدی به کشور وارد خواهد کرد. از دست رفتن پایگاه علمی، پیری جامعه، کمبود نیروی متخصص، آسیبهای روانی اجتماعی، آسیبهای بهداشتی و... تنها تعداد اندکی از این آسیب‌‌‌ها هستند. این مهاجرت‌‌‌ها که به دنبال ایجاد شرایط بهتری برای زیست اقتصادی-اجتماعی اتفاق افتاده‌‌‌اند، توان کشور را خواهند کاست. بی‌‌‌تردید باید هرچه سریع‌‌‌تر تدابیری درست و منطقی اندیشید تا با علت‌‌‌های این چالش و نه معلول‌‌‌های آن مقابله کرد. «باشگاه اقتصاددانان» در این پرونده به بررسی علت‌‌‌ها و آسیبهای مهاجرت نخبگان ایرانی به خارج از کشور پرداخته است.
