پاسخ به شوکها و درهمتنیدگی بازارهای مالی
حسین احمدی /دانشجوی دکترای مالی دانشگاه تهران
امروزه پیشرفتهای مهم در زمینه معاملات ماشینی و یکپارچگی بسیار زیاد بازارها ی مالی، باعث شده است تا انتقال شوکهای مالی و اقتصادی بسیار شدت بگیرد که در برخی موارد به بیشواکنشی بازارها (Over reaction) منجر میشود. در برخی موارد نیز سنجش بهمنظور پاسخ بر مبنای مدلهای قبلی دشوارتر شده است. در یکهفته گذشته، برخورد چند شوک اقتصادی و مالی سبب شد تا شاخص Nikkie -مهمترین شاخص بازار سهام ژاپن- بالاترین ریزش خود از سال ۱۹۸۷ را تجربه کند و حتی برای ساعاتی انجام معاملات در بازار سهام ژاپن ممنوع شود. بازار سهام آمریکا نیز در کنار آمارهای نسبتا ناامیدکننده از نرخ بیکاری (که قاعده Sahm در مورد رابطه نرخ بیکاری و رکود اقتصادی را فعال میکند)، شروع به ریزش کرد و سایر بازارهای مالی از جمله بیتکوین و قیمت نفت نیز واکنشهای ریزشی بالایی داشتند.
بانکمرکزی ژاپن که از سال ۲۰۱۶ به منظور تقویت اقتصاد خود، سطح نرخ بهره را در محدوده منفی و نزدیک به صفر نگهداشته بود، در ابتدای سال ۲۰۲۴ نرخ را یکبار تا محدوده مثبت بالا آورد و سپس در هفته گذشته به منظور کنترل تورم و تقویت ین، نرخ را تا محدوده نزدیک به سال ۲۰۰۷، قبل از بحران مالی آن دوران، افزایش داد. افزایش نرخ بهره، توان شرکتهای صادراتمحور این کشور را تضعیف میکند و بر سهام این شرکتها که اکثریت بازار سهام ژاپن را تشکیل میدهند، تاثیر منفی میگذارد؛ اما چگونه نرخهای بهره جدید در ژاپن، میتواند بخشی از تحولات قیمتی در بازار آمریکا را توضیح دهد؟
افزایش این نرخ سبب شد تا جذابیت یکی از محبوبترین استراتژیها با نام تجارت نرخ بهره (carry trade) کاهش یابد. در این استراتژی که به دلیل پایینتر بودن نرخ بهره در ژاپن این انگیزه ایجاد میشد تا دریافت وام به ین و تبدیل آن به دلار و سرمایهگذاری در اقتصاد آمریکا که نرخ بهره بالاتری دارد جذابیت پیدا کند، اکنون توانایی نرخهای بهره جدید ژاپن را ندارد و استفادهکنندگان از این استراتژی مجبورند موقعیتهای این استراتژی را ببندند که میتواند بخشی از بیشواکنشی در بازار آمریکا را توضیح دهد. همچنین در فضایی که اقتصاد جهانی در انتظار کاهش نرخ بهره آمریکاست، افزایش نرخ بهره ژاپن میتواند خبر متفاوتی برای سرمایهگذاران در جهان و افزایش نگرانی از رکود جهانی بدهد که رفتارهای ریسکگریزانه را در سراسر جهان تقویت میکند.
تاثیر استراتژی بالا به همراه آمارهای جدید اقتصادی که میتواند به عنوان شوک قلمداد شود، امکان دارد توسط الگوریتمها شدت بیشتری پیدا کند. اگرچه استفاده از معاملات الگوریتمی و ماشینی در شرایط نرمال بازار به نقدشوندگی بازار و افزایش کارآیی آن کمک میکند، اما زمانی که شوک جدیدی به بازار منتقل میشود، این الگوریتمها میتوانند واکنشهای شدید حجمی و قیمتی به شوک نشان داده و در پاسخ به رفتارهای قبلی خودشان، رفتار مشابهی نشان دهند و مانند حلقه تشدیدشونده عمل کنند.