معمای رشد شیشه‌‌سازان

میزان تولید و فروش شیشه‌‌سازان در هفت‌ماه امسال به‌‌ترتیب رشد ۱۶ و ۴۹درصدی را نسبت به هفت‌ماه سال گذشته به ثبت رسانده است و این جهش خوب در درآمد فروش این صنعت نیز مشاهده می‌شود. بر این اساس مجموع فروش شیشه‌‌سازان در هفت‌ماه امسال ۶۲درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است.

وضعیت سودآوری شیشه‌‌سازان نیز طی سال‌جاری روند افزایشی دوره‌‌های گذشته خود را تکرار کرده است. متوسط سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص شیشه‌‌سازان بورسی طی سال ۱۴۰۱ در مقایسه با میانگین ۱۲ساله رشد ۱۰درصدی را تجربه کرده است.

طی تابستان امسال نیز روند سودآوری این صنعت حفظ شده و در این فصل متوسط سه‌مولفه حاشیه سود شیشه‌‌سازان ۳۷درصد به ‌‌ثبت رسیده است.

 فزونی عرضه بر تقاضای شیشه

صنعت شیشه یکی از صنایع مهم و پرکاربرد در جهان است که نقش بسیار مهمی در زندگی روزمره افراد دارد. شیشه به‌‌عنوان یک ماده شفاف و سخت با ویژگی‌‌های منحصربه‌فرد، در تولید انواع محصولات از جمله وسایل تزئینی، ظروف آشپزخانه، شیشه‌‌های خودرو، پنجره‌‌ها و آینه‌‌ها استفاده می‌شود. تاریخچه شیشه‌‌سازی به زمانی بسیار دور بازمی‌گردد، اما تا اوایل قرن نوزدهم، تولید شیشه به‌‌صورت دستی و با استفاده از فنون سنتی انجام می‌شد. با اختراع و استفاده از تکنولوژی‌‌های نوین، فرآیند تولید شیشه تغییر کرده و صنعت شیشه‌سازی به یکی از صنایع پرسود و پیشرفته تبدیل شده است. امروزه، شرکت‌های بزرگی در سراسر جهان در این صنعت فعالیت می‌کنند و تولیدات شیشه‌‌سازی به صورت گسترده در بازارهای مختلف عرضه می‌‌شوند. در ایران ۱۴شرکت بزرگ و فعال تولید بطری‌‌ شیشه‌‌ای وجود دارد که در حال حاضر بدون اضافه شدن طرح‌‌های جدید، ظرفیت این واحدها در مجموع ۶۴۱هزار تن است و با افزوده شدن طرح‌‌های جدید، ظرفیت کل این مجتمع‌‌ها به حدود یک‌میلیون تن خواهد رسید. البته طرح‌‌های محلی دیگری نیز در حال بهره‌‌برداری هستند که ظرفیت کل کشور را به حدود ۱.۵میلیون تن خواهد رساند. به‌نظر می‌رسد با توجه به نیاز حدود ۷۰۰هزار تنی کشور در سال‌های آتی، نیازمند صادرات در ظرفیت‌‌های جدید‌‌الاحداث خواهد بود.

 هفت شرکت ۲۷هزار میلیاردی بازار سهام

صنعت کانی ‌‌غیرفلزی شامل دو گروه تولیدکننده از قرار فرآورده‌‌های نسوز و شیشه‌‌سازان است. صنعت فرآورده نسوز در دوره‌‌های اخیر برخلاف شیشه‌‌سازان عملکرد ضعیفی از خود به ثبت رسانده است. شرکت‌های شیشه‌‌ساز بورسی شامل هفت‌شرکت هستند که در حال حاضر با ارزش بازار بیش از ۲۷هزار میلیارد تومانی در بازار سهام معامله می‌‌شوند. بیشترین ارزش به شرکت «کساپا» تعلق دارد که حدود ۷هزار و ۱۰۰میلیارد تومان ارزش‌گذاری شده است. نسبت قیمت به سود هر سهم این صنعت در حال حاضر ۱۲واحد است و با توجه به متوسط نسبت قیمت به سود ۷واحدی کل بازار سرمایه می‌‌توان گفت شرکت‌های شیشه‌‌ساز جزو صنایع ارزشی بازار محسوب می‌‌شوند. کمترین نسبت P/E به شرکت «کهمدا» با ۵.۲واحد تعلق دارد و این به آن معناست که در صورت ورود پول به حساب شیشه‌‌سازان، استقبال سرمایه‌گذاران از این شرکت بیشتر خواهد بود.

 شکست رکورد ۱۲ساله تولید

روند تولیدات شیشه‌‌سازان نشان می‌دهد که از سال ۹۰ هر سال به‌طور متوسط ۱۷درصد به مجموع تولیدات این صنعت افزوده شده است. روند تولیدات این صنعت همواره افزایشی بوده و این رشد طی سال ۱۴۰۱ با ثبت افزایش نزدیک به ۶۰درصدی به اوج ۱۲ساله خود رسیده است. این روند افزایشی طی سال‌جاری نیز تداوم داشته و مجموع تولیدات شیشه طی سال‌جاری ۳۳۶هزار تن به ثبت رسیده که در قیاس با مدت مشابه سال قبل رشد ۱۶درصدی را تجربه کرده است. در این مدت بالاترین میزان رشد مقدار تولید به شرکت «کهمدا» تعلق دارد که طی سال‌جاری با ثبت تولید ۸۰هزار تنی رشد ۳۹درصدی را تجربه کرده است. در مقیاس نقطه به نقطه در ۳۰روز مهرماه سال‌جاری مجموع تولید شیشه‌‌سازان بورسی ۵۱هزار تن به‌‌ثبت رسیده است که در قیاس با مهرماه سال گذشته رشد ۸درصدی را تجربه کرده‌‌اند.

با توجه به انبارپذیری انواع شیشه، بهتر است آمار مقدار فروش شیشه‌‌سازان در کنار تولید آنها بررسی شود. بر این اساس بررسی وضعیت مقدار فروش شیشه‌‌سازان نشان می‌دهد که در ۱۲سال اخیر به‌طور متوسط هر سال ۱۳درصد به فروش آنها افزوده شده است. شیشه‌سازان در سال ۹۶ با ثبت رشد ۵۲درصدی، بیشترین میزان رشد مقدار فروش را تجربه کرده‌‌اند.

با این حال در ۱۲ماه ۱۴۰۱ برعکس تولیدات، عملکرد مقدار فروش این صنعت مطلوب نبوده و نسبت به سال ماقبل تنها ۳۶درصد رشد داشته است و چون میزان تولید در سال ۱۴۰۱ از مقدار فروش پایین‌‌تر بوده است، طی سال‌جاری میزان تولید شیشه‌‌سازان رشد چندانی نکرده است و این شرکت‌ها عمدتا محصولات انبار خود را به فروش رسانده‌‌اند. بر این اساس طی سال‌جاری مجموع مقدار فروش این صنعت نسبت به هفت‌ماه سال گذشته رشد ۴۹درصدی را تجربه کرده است. در مقیاس مقدار فروش، شرکت «کهمدا» با ثبت فروش ۷۷هزار تنی و رشد ۹۴درصدی همچون مقیاس تولید بیشترین میزان رشد مقدار فروش را نسبت به دیگر شیشه‌‌سازان تجربه کرده است. در هفتمین ماه سال مجموع مقدار فروش شیشه‌‌سازان ۳۶۲هزار تن ثبت شده که نسبت به مهرماه سال گذشته ۴۹درصد افزایش یافته است.

 «کساپا» سردمدار رشد نرخ فروش

بر هیچ‌کس پوشیده نیست که قیمت‌گذاری دستوری در صنایع تولیدی تا چه میزان شرکت‌ها را با ضرر و زیان مواجه کرده است. با این حال در برخی از صنایع که مواداولیه خود را از طریق واردات تامین می‌کنند، قیمت دستوری ضرر دوچندانی بر جای می‌‌گذارد. با این حال در صنعت شیشه با توجه به اینکه ۹۵درصد مواد اولیه از داخل تامین می‌شود و این صنعت صادرات‌محور است، آسیب قیمت دستوری تا حد زیادی رفع شده است. ارزیابی نرخ‌‌ فروش محصول اصلی شیشه‌‌سازان که بیشترین سهم از درآمد شرکت را تشکیل می‌دهد، رشد ۵۱درصدی را طی سال‌جاری نسبت به هفت‌ماه سال قبل نشان می‌دهد. در این بازه بیشترین میزان رشد نرخ فروش به شرکت «کساپا» تعلق دارد که موفق شده است محصول اصلی خود یعنی انواع شیشه‌‌های ایمنی تیبا را با ۸۸درصد رشد نرخ نسبت به هفت‌ماه سال گذشته به فروش برساند. در هفتمین ماه ۱۴۰۲، متوسط افزایش نرخ فروش شیشه‌‌سازان بورسی در مقایسه با میانگین ۱۴۰۱، ۴۷درصد به ثبت رسیده است. در این بازه نیز «کساپا» با رشد ۸۵درصدی نرخ فروش سردمدار رشد نرخ فروش بوده است. در مهرماه میانگین افزایش نرخ فروش محصول اصلی شیشه‌سازان در قیاس با سال‌جاری ۶درصد به ثبت رسیده است. طی این ماه یک‌بار دیگر «کساپا» عرض‌اندام کرده و با رشد ۱۴درصدی محصول شیشه‌‌های ایمن تیبا بیشترین میزان افزایش نرخ را در بین سایر شیشه‌‌سازان از آن خود کرده است.

 یکه‌تازی «کگاز» در درآمد حاصل از فروش

فروش شیشه‌‌سازان در ۱۲سال اخیر هر سال رشد ۳۹درصدی را تجربه کرده است. اوج رشد شیشه‌‌سازان در سال ۹۸ به وقوع پیوسته که مجموع درآمد این صنعت رشد ۸۶درصدی را به ثبت رسانده است. طی سال ۱۴۰۱ نیز شیشه‌‌سازان رشد درآمد خوبی را تجربه کردند. بر این اساس طی ۱۲ماه ۱۴۰۱ مجموع درآمد فروش این صنعت ۵هزار و ۲۸۸میلیارد تومان به ثبت رسیده که در مقایسه با سال ماقبل افزایش ۷۷درصدی را تجربه کرده است. عامل اصلی رشد درآمد فروش شیشه‌‌سازان به جهش مقدار تولید در سال گذشته همگام با افزایش نرخ فروش بازمی‌گردد. طی سال‌جاری افزایش درآمد فروش تداوم داشته و در هفت‌ماه امسال مجموع فروش شیشه‌‌سازان ۴هزار و ۱۱۲میلیارد تومان به ثبت رسیده که در قیاس با مدت مشابه رشد ۶۳درصدی را به ارمغان آورده است. در این مقیاس بیشترین افزایش درآمد فروش به شرکت «کگاز» تعلق دارد که طی هفت‌ماه با ثبت فروش ۷۴۰میلیارد تومانی و رشد ۱۳۰درصدی رکورددار بیشترین افزایش درآمد در بین شیشه‌‌سازان بورسی است. بررسی نقطه به نقطه درآمد فروش شیشه‌‌سازان نشان می‌دهد که در مهر سال‌جاری این صنعت با ثبت فروش ۵۲۵میلیارد تومانی موفق شده است مجموع درآمد خود را ۳۹درصد نسبت به مهر سال گذشته افزایش دهد. طی ماه مهر نیز شرکت «کگاز» با ثبت درآمد فروش ۱۴۶میلیاردی و رشد ۱۸۵درصدی یکه‌‌تاز رشد نرخ فروش در هفتمین ماه سال بوده است. عامل اصلی جهش ماهانه و هفت‌ماهه شرکت «کگاز» به سهم بالای صادرات این شرکت بازمی‌گردد.

بررسی سهم صادرات شیشه‌‌سازان نشان می‌دهد که طی چهار سال اخیر به‌طور متوسط ۲۰درصد از درآمد کل این صنعت از دریچه صادرات تامین شده است. روند درآمد صادراتی این صنعت افزایشی است و طی سال‌جاری به‌طور متوسط ۲۷درصد سهم صادرات شیشه‌‌سازان بوده و ۷درصد نسبت به متوسط سالانه جهش یافته است. بیشترین میزان صادرات در شیشه‌‌سازان به شرکت «کگاز» تعلق دارد که در مدت هفت‌ماه سال‌جاری حدود ۴۰درصد از درآمد کل این شرکت را تشکیل داده است. طی هفتمین ماه امسال سهم صادرات شیشه‌سازان ۲۹درصد بوده که در مقایسه با مهر سال گذشته ۵درصد رشد یافته است.

 جهش سود به‌دنبال گسترش صادرات

آنالیز اجزای تشکیل‌دهنده بهای تمام‌شده شیشه‌‌سازان نشان می‌دهد که در دوره‌‌های گذشته به‌طور متوسط ۵۵درصد از بهای تمام‌شده این صنعت به مواد مستقیم تعلق دارد و در بازه سالانه سهم مواد مستقیم افزایش یافته، به طوری که طی سال گذشته به ۶۴درصد رسیده است. سربار تولید در شیشه‌‌سازان با توجه به ماهیت محصول تولیدی آنها برخلاف بسیاری از صنایع تولیدی دیگر سهم بسزایی دارد. از سال ۹۰، سربار تولید به‌طور متوسط ۳۸درصد از بهای تمام‌شده را تشکیل داده و جزو هزینه‌‌های بااهمیت این صنعت محسوب می‌شود. درخصوص مواد مستقیم با توجه به اینکه بیش از ۹۵درصد آن از طریق بازار داخلی تامین می‌شود، هیچ‌گونه ریسکی شرکت‌های شیشه‌‌ساز را تهدید نمی‌‌کند.  متوسط حاشیه سودهای ناخالص، عملیاتی و خالص شیشه‌‌سازان بورسی از سال ۹۰ به‌‌ترتیب ۳۴، ۲۵ و ۱۹درصد به‌‌ثبت رسیده است. روند سودآوری شیشه‌‌ای‌ها همواره افزایشی بوده، به‌‌طوری که متوسط سه حاشیه سود این صنعت طی سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به‌‌ترتیب ۳۸ و ۳۵درصد به‌‌ثبت رسیده که در مقایسه با متوسط ۱۲ساله افزایش ۱۰درصدی را به ثبت رسانده است. عملکرد خوب شیشه‌‌سازان در بحث سودآوری در بازه فصلی نیز مشاهده می‌شود. بر این اساس متوسط سه حاشیه سود شیشه‌‌سازان طی ۱۲فصل اخیر ۳۷درصد بوده که در تابستان امسال برخلاف بهار افت حاشیه سود را تجربه نکرده و توانسته است میانگین حاشیه سود ۱۳دوره گذشته خود را تکرار کند. عامل کلیدی در رشد سودآوری سالانه و حفظ حاشیه سود فصلی این صنعت به بحث صادرات بازمی‌گردد. از آنجا که شیشه تولیدی کشور مازاد نیاز است شیشه‌‌سازان با استاندارد‌سازی محصولات خود توانستند در بازار جهانی جایگاه به‌دست آورند و محصولاتشان را عرضه کنند. در میان هفت شرکت شیشه‌‌ساز بورسی طی سال ۱۴۰۱، «کهمدا» با ثبت متوسط سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص ۵۷درصد توانسته است نسبت به دیگر هم‌‌گروهی‌‌های خود عملکرد بهتری را به لحاظ حاشیه سود به ثبت رساند. با این حال این شرکت طی تابستان سال‌جاری برخلاف دوره‌‌های گذشته نتوانسته است حاشیه سود بالایی را به ثبت رساند. بر این اساس در بازه فصلی طی دومین فصل امسال، شرکت «کقزوی» موفق شده است با متوسط حاشیه سود ۵۶درصدی گوی سبقت سودآوری را از هم‌‌گروهی‌‌های خود برباید.